Poederoijen

Plaats
Dorp
Zaltbommel
Bommelerwaard
Gelderland

poederoijen slot loevestein 1954 [640x480].jpg

Poederoijen Slot Loevestein 1954

Poederoijen Slot Loevestein 1954

Poederoijen.jpg

En daar staan we dan op de dijk in Poederoijen.

En daar staan we dan op de dijk in Poederoijen.

Poederoijen. (2).JPG

Het landschap van de Afgedamde Maas bij Poederoijen.

Het landschap van de Afgedamde Maas bij Poederoijen.

Poederoijen (2).JPG

Dorpsgezicht van Poederoijen.

Dorpsgezicht van Poederoijen.

Poederoijen..JPG

We staan bij de kerk van Poederoijen.

We staan bij de kerk van Poederoijen.

GL kadastrale gemeente Poederoijen in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

kadastrale gemeente Poederoijen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

kadastrale gemeente Poederoijen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Poederoijen

Terug naar boven

Status

- Poederoijen is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Bommelerwaard, gemeente Zaltbommel. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30-6-1955. Per 1-7-1955 over naar gemeente Brakel, in 1999 over naar gemeente Zaltbommel.

- Vanaf juni 1810 tot en met 1811 valt het dorp onder de gemeente Brakel. In 1812 wordt het een zelfstandige gemeente (die in de 19e eeruwe ook wel 'Poederoijen, Munnikenland en Loevestein' wordt genoemd).

- De gemeente Poederoijen wordt in 1818 vergroot met de gemeente Aalst.

- Wapen van de voormalige gemeente Poederoijen.

- Onder het dorp Poederoijen valt ook de buurtschap Poederoijensehoek.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1840 Pouderoijen.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Poederoijen ligt aan de N oever van de rivier de Afgedamde Maas en ligt Z van het dorp Brakel, ZW van het dorp Zuilichem, W van het dorp Aalst, NW van het dorp Veen en NO van het dorp Andel.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Poederoijen 154 huizen met 1.058 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 60/425 (= huizen/inwoners), het dorp Aalst 76/481 en de buurtschap De Hoek 7/40, de buurtschap en polder Munnekenland (Monnikenland) 7/42 en het fort Loevestein 4/70. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 400 huizen met ca. 1.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De inwoners van Poederoijen hebben in 2014 het 1200-jarig bestaan van hun dorp gevierd. In 814 wordt namelijk melding gemaakt van een landgoed met hoeve in 'Podarwic', zoals de Latijnse naam vermeld staat in een schenkingsakte van Balderic aan de abdij van Lorsch.

Kasteel Poederoijen stamt uit 870, is in de eeuwen daarna diverse keren belegerd en door deze en gene veroverd, verwoest en weer hersteld. Uiteindelijk is het kasteel in 1672 definitief verwoest door de Fransen.

Dorpsbrand 1897
In 1897 is een groot deel van Poederoijen afgebrand, én weer opgebouwd: Op 13 juli 1897 breekt brand uit in de opkamer bij J. Bok. Niet alleen dit huis wordt in de as gelegd, een vijftal spuiten kunnen niet verhinderen dat een groot deel van het dorp, inclusief de school, onderwijzerswoning en de kerk door brand worden vernield. Ook de toren brandt geheel uit. Peroonlijke ongelukken doen zich niet voor. Omdat de meeste huizen in die tijd met riet bedekt zijn, is de brand in een oogwenk over een drietal huizen uitgebreid. De brandspuit van de gemeente Andel geeft het eerst water. Toch kan men niet voorkomen dat in totaal 17 huizen, kerk en toren, 4 schuren en 10 hooibergen in de vlammen opgaan. In enkele uren raken 23 gezinnen dakloos.

Het toneel van verwoestingen wordt de zondag erop door velen bezocht; aan De Zwaan in Andel worden die dag 2500 personen en een aantal voertuigen overgezet. Op zondag 24 juli wordt zoals in de dagen van de Afscheiding in de open lucht een Godsdienstoefening gehouden. In een boomgaard heeft men zich rond het spreekgestoelte geschaard waarop een predikant uit Den Helder voorgaat. Zang en prediking maken grote indruk op de toehoorders. Voor de noodlijdenden wordt geld ingezameld. Zelfs H.M. de Koningin-regentes schenkt aan de burgemeester een som van f252,00. Al in oktober wordt door het college van kerkvoogden en notabelen het "wederopbouwen der afgebrande kerk" publiek aanbesteed. Het orgel wordt pas in 1902 in gebruik genomen. Van de 10 verwoeste hooibergen staan er voor de kerstdagen van 1897 al weer 8 overeind en ook zijn op één na alle huizen dan weer herbouwd. (bron: Historische Werkgroep De Vier Heerlijkheden)

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij Historische Werkgroep Stichting de Vier Heerlijkheden. Op hun site vind je o.a. een pagina met ca. 20 artikelen m.b.t. de geschiedenis van Poederoijen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De deklaag op de voormalige stortplaats aan de Hoekseweg in Poederoijen, sinds de jaren tachtig niet meer in gebruik, vertoont gebreken. Om te voorkomen dat het afval aan de oppervlakte komt, gaat de gemeente de afvalberg vanaf 2016 gedurende 10 jaar geleidelijk bedekken met een nieuwe deklaag: een laag grond van uiteindelijk 2,3 meter dik. Het alternatief: de hele boel afgraven, is zeer kostbaar. Dat zou meer dan een miljoen euro kosten. De gekozen optie kost bijna niets, in die zin dat men anders toch ook kosten had moeten maken voor het afvoeren van de grond, die vrijkomt bij projecten elders in de regio (bijvoorbeeld bij de aanleg van sportvelden, bij de verlegging van de N322 en bij rioleringswerkzaamheden), en die hier nu mooi zinvol kan worden hergebruikt.

Met de gekozen optie om de afvalberg 'in te pakken' worden de bodem en het sloot- en grondwater optimaal beschermd. Bovendien geeft het minder overlast voor de omgeving. Als de laag 2 meter dik is, komt er een laag 'signaalfolie' overheen om te voorkomen dat men in de toekomst per ongeluk te diep graaft. Daar overheen komt een schone 'contactlaag' van 30 centimeter die wordt ingezaaid met een grasmengsel, zodat de nieuwe 'hoogvlakte' geschikt is om door koeien te worden begraasd.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Poederoijen heeft 4 rijksmonumenten.

- Hervormde kerk van de Hervormde Gemeente Poederoijen en Loevestein. De kerktoren is in 2015 gerestaureerd. - Beschrijving van het kerkorgel.

- Kerk van de Hersteld Hervormde Gemeente (Burgemeester Posweg 3).

- Kerk van de Christelijke Gereformeerde Kerk (Maasdijk 62).

- Kerk van de Gereformeerde Gemeenten (Dorpsweg 6) uit 1986.

- Het imposante Slot Loevestein dateert uit 1368 en ligt W van Brakel, NW van Poederoijen, aan het einde van de Schouwendijk in de uiterwaarden van de Waal en de Afgedamde Maas, op een strategische plek in het uiterste noordwestpuntje van de Bommelerwaard. Slot Loevestein was, samen met de nabijgelegen vestingsteden Gorinchem en Woudrichem, een belangrijke schakel in de Hollandse Waterlinie. De vestingwallen dateren uit de 16e eeuw, toen Willem van Oranje opdracht gaf het slot te versterken. Aanvankelijk was het slot in gebruik als gevangenis. Het is o.a. bekend van zijn bekendste gevangene, Hugo de Groot, en zijn list: hij vluchtte uit Slot Loevestein verstopt in een boekenkist.

- NW van het dorp ligt in de Afgedamde Maas de Wilhelminasluis.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Koningsdag.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Tussen Brakel en Slot Loevestein, N van Poederoijen, ligt de polder Munnikenland. Zoals de naam al suggereert, is deze polder ontgonnen door monniken, en wel in de 13e eeuw door Cisterciënzer monniken uit België. In 2016 is hier een Ruimte voor de Rivier-project afgerond. Dankzij alle Ruimte voor de Rivier-maatregelen langs de Waal vanaf Nijmegen is een totale waterstandsdaling van 30 centimeter bereikt. De Tielerwaard en Bommelerwaard zijn daardoor nu beter beschermd tegen hoog water. De waterpeilverlaging in Munnikenland is tot stand gekomen door verlegging van de dijk om de Buitenpolder Munnikenland en het afgraven van de uiterwaarden in de Brakelse Benedenwaarden. Hierdoor kan het gebied zich ontwikkelen als een zogeheten kommenlandschap met riet en biezen, wat het geheel een moerasachtige aanblik geeft.

Het gebied van 700 hectare is grotendeels teruggebracht naar de situatie van voor de inpoldering. Hiervoor is de oude rivierdijk afgegraven en een nieuwe dijk aangelegd. Deze ruim 2 km lange dijk heeft een omvang die eerder doet denken aan een zeedijk dan aan een rivierdijk. Hierdoor heeft de dijk meerdere functies: hij biedt veiligheid aan de bewoners van de Bommelerwaard, is bij een overstroming een vluchtplaats voor de wilde paarden en runderen die in het gebied verblijven en biedt ruimte aan recreatieve ontwikkeling.

De komende jaren zal zich in het moeras van Munnikenland spectaculaire nieuwe natuur ontwikkelen, zo is de verwachting. Staatsbosbeheer en Vereniging voor Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer Bommelerwaard 'De Capreton' gaan vanaf 2017 samen het beheer en onderhoud van het natuurgebied doen. Daarbij bewaken zijn ook de doorstroombaarheid van het gebied. In het gebied loopt een kudde Konikspaarden. Daar kun je gewoon langs lopen, mits je minimaal 25 meter afstand houdt en ze niet aanhaalt of voert; gewoon rustig doorlopen dan is er niets aan de hand. - Nadere informatie over Munnikenland.

- Langs een deel van de Achterdijk en een deel van de Hoekse Wetering bij Poederoijen zijn in 2016 natuurvriendelijke oevers aangelegd. Deze oevers bieden een geschikt leefmilieu voor planten, insecten, vissen, amfibieën, vogels en zoogdieren. Tevens is de glastuinbouw landschappelijk ingepast en is er een recreatief pad aangelegd.

Terug naar boven

Beeld

- Filmpje (3 min. 38 sec.) over het dorpsleven in Poederoijen anno 1968.

- Fotoreportage van Poederoijen door Kees Wittenbols uit Breda. Zie onderaan de pagina ook deel 2.

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Poederoijen is in 2016 opgericht.

- Onderwijs: - Juliana van Stolbergschool. - Kindercentrum Kees.

- Muziek: - Mannenkoor Ons Genoegen bestaat al meer dan 85 jaar. Het repertoire bestaat hoofdzakelijk uit geestelijke liederen. Ze worden dikwijls uitgenodigd om op te treden in kerken en vrzorgingshuizen. Veelal bij speciale gelegenheden zoals Kerst en Pasen, en bij Jubilea. Twee keer per jaar hebben ze een concert met andere koren.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Poederoijen, met foto's van de grafzerken. - Op de begraafplaats ook een oorlogsgraf van de in het dorp geboren Adriaan van Zee. - En een gemeenschappelijk graf voor de 5 inzittenden van een in de nacht van 26 op 27 april 1943 boven het Munnikenland neergeschoten Engelse bommenwerper.

Reactie toevoegen