Pingjum

Plaats
Dorp
Súdwest-Fryslân
Fryslân

pingjum_collage_2.jpg

Pingjum, collage dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Pingjum, collage dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

pingjum dorpsgezicht [640x480].jpg

Pingjum dorpsgezicht ca. 1910

Pingjum dorpsgezicht ca. 1910

Pingjum (2).JPG

Pingjum Dorpsgezicht 2012.

Pingjum Dorpsgezicht 2012.

Pingjum (3).JPG

Kris kras door Pingjum.

Kris kras door Pingjum.

Pingjum.JPG

Bij de kerk van Pingjum.

Bij de kerk van Pingjum.

Pingjum (4).JPG

Diaconie woningen bij de kerk in Pingjum

Diaconie woningen bij de kerk in Pingjum

Pingjum

Terug naar boven

Status

- Pingjum is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Súdwest-Fryslân. T/m 2010 gemeente Wûnseradiel.

- Onder het dorp Pingjum vallen ook de buurtschappen De Blokken en Strand.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Penjum.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Pingjum ligt NW van de stad Bolsward, Z van de stad Harlingen en NW van het dorp Witmarsum.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft het dorp Pingjum 116 huizen met 680 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 250 huizen met ca. 600 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

"De eerste mensen die dit gebied bezochten, kwamen uit Drenthe, van het hoge land, nu de 'Hondsrug'. Deze mensen leefden al lange tijd in dat gebied, maar zomers groeide daar te weinig voor hun vee. Daarom besloten ze om in de zomer met dit vee naar Friesland te trekken. Deze tochten waren niet altijd gemakkelijk. Wegen waren er niet, laat staan bruggen en Friesland bestond voor een groot gedeelte uit water. Als een herder met zijn kudde dan ook naar de overkant van zo’n water wilde, moest hij eerst een doorwaadbare plaats zoeken. Bij toeval kwam ook een groepje herders met hun vee in de omgeving van Pingjum. Ze waren via een lange omweg, helemaal langs Bolsward, hier terechtgekomen. Ze vonden er prachtige kwelders, met veel mals gras. Deze herders kwamen hier ieder jaar weer terug. Na enkele jaren besloten ze zelfs om hier te blijven.

Er waren verschillende soorten voedsel. Hier groeide het meegebrachte zaaizaad veel beter dan in Drenthe (tarwe voor brood, gerst voor bier, en bonen). Verder was er in de Mjenje (Fries voor de Marne, de zeearm die hier destijds liep) veel vis. In het voorjaar waren er talloze vogels in de velden die hier een ideale broedplaats hadden. Men kon zodoende veel lekkere eieren rapen. In de herfst kwamen er duizenden trekvogels langs. Soms bleven ze een hele winter lang. Het waren vooral ganzen en die smaakten toen ook al lekker. Al met al een heel aantrekkelijke streek om te wonen. Zelfs als er een misoogst was geweest, dan leed men nog geen honger.

Gezien de overstromingsrisico's besloot men huizen op verhogingen te gaan bouwen. Men ging de grond ophogen, voordat er een huis of stal werd gebouwd. Dit gebeurde met grond en afval, o.a. met mest van het vee. Zo ontstonden de terpen. De meeste terpen zijn nu afgegraven. De grond hiervan werd duur verkocht, omdat het zeer vruchtbaar was. De dorpen in onze omgeving liggen nog wel op een terp, vaak met de kerk en toren in het midden. Dit is ook het geval met Pingjum. Als je in het veld staat, kun je duidelijk zien dat het oude dorp Pingjum hoger ligt dan de omgeving. Wil je het echt duidelijk zien, dan moet je vanaf de Pibemalaan naar de kerk lopen. Dan merk je echt dat je omhoog loopt.

Maar de zee bleef stijgen. Toen heeft men rond 1100 besloten om een dijk rond Pingjum aan te leggen. Op het strand stond een klooster. Hier woonden vele monniken, die ervaring hadden met dijkaanleg. Om een dijk te maken van zo’n grote omvang als er rondom Pingjum ligt, moest je wel veel lef en moed hebben. Alle Pingjumers hebben mee moeten werken aan deze dijk, anders was dit nooit gelukt. In die tijd moest alles nog met handkracht gebeuren. Graven met de schop en vervoer - als het droog was met een kruiwagen, maar de meeste grond zal met draagberries vervoerd zijn.

Deze 'Pingjumer Gulden Halsband' of 'Gouden Hoep' zoals hij ook wel wordt genoemd, lag rond het dorp als een beschermende arm. Men woonde nu niet alleen veiliger, maar er waren nog veel meer voordelen. Als het land overspoeld werd door zeewater, dat zeer zout is, dan was dit nadelig voor grond en gewas. Als de grond zout bevat, groeit er bijna niets meer. De waarde van de grond was door de dijk al veel hoger geworden en men kon beter een hongersnood voorkomen, want als het land onder het zeewater had gestaan, werd er honger geleden. Ook een groot voordeel was, dat men z’n drinkwater voor mens en dier veel beter beschermd had. Drinkwater werd be­waard in grondputten. Als daar het zoute zeewater bijkwam, was het waardeloos. Voor het vee ging men bronnen boren. Op een bepaalde diepte zitten onder de grond wateraders met lekker zoet water. Kon je zo ’n ader aanboren, dan was je verzekerd van goed drinkwater. In het veld vind je nog wel van zulke putten, men noemt het dobben. Dit zoete water was onmisbaar.

Vandaag de dag is deze ringdijk nog een waardevol cultuurgoed, dat bewaard moet blijven als bewijs dat mensen in deze omgeving steeds gevochten hebben tegen hun grote vijand, de zee. De zee is nog steeds onze grote vijand. Nu nog zijn de mensen in gevecht tegen de zee. Alleen, nu wórdt het voor ons gedaan. Door het waterschap. Ging men deze strijd staken, dan was het gedaan met ons veilige bestaan in de dorpen rond de Mjenje!" Een prachtig verhaal over het ontstaan en de eerste ontwikkeling van Pingjum, dat wij hebben samengevat van de lokale dorpssite.

Nog vele malen meer informatie over de geschiedenis van Pingjum vind je op de uitvoerige site van genealoog Douwe Sieswerda - afkomstig uit Pingjum - en zijn zoon Johan. Zij hebben een grondige studie gemaakt van de geschiedenis van het dorp en e.e.a. overzichtelijk ingedeeld in een 10-tal tijdvakken. Ze hebben versies in het Nederlands en in het Fries gemaakt. Een versie in het Engels is in ontwikkeling.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Pingjum heeft 2 rijksmonumenten, zijnde de Hervormde Victoriuskerk en de Doopsgezinde kerk.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- In 2009 is de nieuwe brug in de Pingjumer Gulden Halsband in gebruik genomen. Dankzij de aanleg van deze brug is de noordelijke route van de Halsband goed te bewandelen. Over het ontstaan van deze unieke dijkring van zo’n 15 km lengte rond Pingjum kun je alles lezen onder het kopje Geschiedenis hierboven.

- Podium Pingjum is een kleinschalig (max. 60 bezoekers) theaterinitiatief van Saskia Hiemstra.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Pingjum.

- Nieuws: - Het actuele nummer van Dorpskrant Yn'e halsbân is via de link ook online te lezen.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Pingjum.

Reactie toevoegen