Penningsveer

Plaats
Buurtschap
Haarlemmerliede en Spaarnwoude Haarlem
Kennemerland
Noord-Holland

penningsveer_richtingbord.jpg

De buurtschap Penningsveer moet plaatsnaamborden ontberen. In de omgeving staat het wel op richtingborden aangegeven, zij het foutief: zwart op wit suggereert een wijk i.p.v. een buurtschap. Dit hoort wit op blauw te zijn.

De buurtschap Penningsveer moet plaatsnaamborden ontberen. In de omgeving staat het wel op richtingborden aangegeven, zij het foutief: zwart op wit suggereert een wijk i.p.v. een buurtschap. Dit hoort wit op blauw te zijn.

penningveer_molen_de_veer.jpg

Penningsveer, molen De Veer

Penningsveer, molen De Veer

penningsveer_molen_de_kleine_veer_kopie.jpg

Penningsveer. Op een foto van een molen in een weiland kun je moeilijk inschatten hoe groot of klein ie is. Vandaar een foto van molen De Kleine Veer, na het gereedkomen van de herbouw, naast grote broer De Veer, zodat je de verhoudingen goed kunt zien.

Penningsveer. Op een foto van een molen in een weiland kun je moeilijk inschatten hoe groot of klein ie is. Vandaar een foto van molen De Kleine Veer, na het gereedkomen van de herbouw, naast grote broer De Veer, zodat je de verhoudingen goed kunt zien.

Penningsveer

Terug naar boven

Status

- Penningsveer is een buurtschap in de provincie Noord-Holland, in de streek Kennemerland, in deels gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude (het O deel. T/m 1811 gemeente Haarlemmerliede. In 1812 over naar gemeente Spaarnwoude, per 1-5-1817 over naar de heropgerichte gemeente Haarlemmerliede, per 8-9-1857 over naar gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude)*, deels gemeente Haarlem (het W deel. T/m 1811 gemeente Haarlemmerliede. In 1812 over naar gemeente Spaarnwoude, per 1-5-1817 over naar de heropgerichte gemeente Haarlemmerliede, per 8-9-1857 over naar gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude, per 1-5-1927 over naar gemeente Haarlem)*.
* De gegevens tussen haakjes zijn ontleend aan bronnen m.b.t. gemeentelijke herindelingen, en geven weer hoe het waarschijnlijk verlopen is. 100 procent zeker weten wij dit niet, omdat wij geen accuraat kaartmateriaal uit die tijd hebben. Het kan in werkelijkheid enigszins anders zijn verlopen, gezien de grenscorrecties die in deze perioden in deze regio hebben gespeeld.

- De buurtschap Penningsveer valt, ook voor de postadressen, deels onder het dorp Haarlemmerliede, deels onder de stad Haarlem.

- De buurtschap Penningsveer ligt binnen de bebouwde kommen van Haarlemmerliede en Haarlem, maar heeft zelf geen plaatsnaamborden, zodat je slechts aan de gelijknamige straatnaambordjes kunt zien dat je er bent aangekomen. In de omgeving staan wel richtingborden, zij het foutief met zwarte letters op een witte ondergrond, wat immers een wijk i.p.v. een buurtschap suggereert.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1639 Peninsveer, 1745 Penningsveer.

Naamsverklaring
Waarschijnlijk: veer 'overzetplaats' (op de plaats waar de Oude Haarlemmerweg over de Liede voerde) van iemand die Penning heette. Vergelijk de Zaanse buurtschap Molletjesveer. Verband met penning als betaalmiddel is, gezien de -s-, minder waarschijnlijk.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Penningsveer ligt O van bedrijventerrein Haarlem-Waarderpolder, Z van het dorp Spaarndam en direct NW van het dorp Haarlemmerliede, rond beide zijden van de rivier de Liede, rond de wegen Penningsveer en Veermolenweg en het westelijkste deel van de weg Veerpolder. W van de Liede = gem. Haarlem, O van de Liede = gem. Haarlemmerliede en Spaarnwoude. De buurtschap ligt verder O van de stad Haarlem, ZW van het dorp Spaarnwoude, N van het dorp Vijfhuizen, NW van Knooppunt Rottepolderplein (A9/A205), WNW van de dorpen Zwanenburg en Halfweg en W van de A9.

Terug naar boven

Statistische gegevens

De buurtschap Penningsveer omvat ca. 25 huizen, ca. 10 woonschepen en een handvol bedrijfsgebouwen. De Veermolenweg en Penningsveer 1-7 en 2-8 vallen onder Haarlemmerliede, de huisnrs. 35-39 en 36-40 aan die weg, plus de weg Veerpolder vallen onder Haarlem. De buurtschap zal ca. 80 inwoners hebben.

Terug naar boven

Geschiedenis

De gronden waaruit het Haarlemse deel van Penningsveer is gevormd, liggen in een strandvlakte van ongeveer 2000 jaar oud. Hier zetten zich in de loop van de tijd veen en klei af. Eenmaal bedijkt en ontwaterd ontstaan weiden die in de middeleeuwen door boeren volgens een regelmatig patroon van afwateringssloten worden verkaveld. Op kaarten uit de 16e en 17e eeuw zijn de belangrijkste fysieke gegevens die tot op de dag van vandaag de structuur van het gebied bepalen al goed te zien. Delen van de polders De Waert en de Veerpolder vormen het gebied samen met het water van destijds Het Sparen, Mooie Nel en de Liede. De Haerlemmer Wech, de voorganger van de Oudeweg, doorkruiste het gebied ook toen al. Deze weg was eeuwenlang de hoofdroute van Haarlem naar Amsterdam.

Nadat in 1632 de trekvaart tussen Haarlem en Amsterdam is gereed gekomen, verliest deze landroute aan betekenis. Beide polders werden bemaald door molens. De poldermolen van de Veerpolder stond al die tijd aan de Oudeweg. Overige bebouwing in Penningsveer bestond naast molens vooral uit enkele boerderijen. Rond het midden van de 19e eeuw bestond het gebied uit lege door sloten omsloten weilanden. Een groot deel van de nu nog steeds aanwezige bebouwing was toen ook al aanwezig.

Tussen 1880 en 1920 is de Stelling van Amsterdam aangelegd. Het gebied vormde een belangrijke schakel in deze militaire verdedigingslinie waarbij het water een belangrijke rol speelde. In de 20e eeuw nam de bebouwing in Penningsveer verder toe en de agrarische functie verdween uit het gebied. Daarvoor kwamen andere functies terug. In de jaren zeventig van de 20e eeuw was op het Schoteroog een stortplaats aanwezig. Het vrijkomende afval uit Haarlem en omliggende gemeenten werd er tot 1978 verwerkt, waarna de stortplaats werd gesloten om vervolgens in 1996 weer tijdelijk in gebruik te worden genomen.

In 1998 is de locatie definitief gesloten. Het plangebied werd steeds meer in gebruik genomen voor recreatieve functies en natuur. Zo is de Veerplas aan het eind van de 20e eeuw aangelegd voor het bevorderen van recreatie. Ook is het Schoteroog gesaneerd en herontwikkeld tot recreatiegebied. Het belang van de natuurwaarden in het plangebied is benadrukt doordat vrijwel het hele plangebied is aangewezen als onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland. (bron: Bestemmingsplan Penningsveer gem. Haarlem)

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Bestemmingsplan Penningsveer (voor het Haarlemse deel).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Molen De Veer ligt op Haarlems grondgebied. Deze molen bemaalde de Veerpolder.

- Fort Penningsveer ligt op grondgebied van Haarlemmerliede.

- Bij het pand Veerpolder 36 (Z van het Haarlemse deel van Penningsveer) staat nog een bijzonder object: het in 1993 herbouwde weidemolentje De Kleine Veer, nagebouwd op grond van een ouder exemplaar dat hier voorheen heeft gestaan en in de Tweede Wereldoorlog is verdwenen, en een in 1952 gebouwde opvolger die in 1969 is ontvreemd. Het molentje, een gemeentelijk monument, staat buitendijks aan de Binnenliede, direct N van de spoorlijn. Een poel in dit gebiedje wordt door het molentje nat gehouden. Bijzonder is dus dat het molentje inmaalt en niet uitmaalt. Een natuurlijke overstort voorkomt dat er teveel wordt ingemalen. Het gebied is een plaats waar zeldzame broedende watervogels en orchideeën goed gedijen. - Nadere informatie over molen De Kleine Veer op de site van beheerder Stichting Molens Zuid-Kennemerland (SMZK), met o.a. een mooie fotoreportage van de herbouw. (© van de foto van de molen op deze pagina: Stichting SMZK)

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- De Veerplas, ook wel bekend als het PTT-meertje, is een kunstmatig meer dat in 1994 o.a. voor recreatiedoeleinden is aangelegd. Het meer heeft een strand met ligweides. Tevens wordt hier gevist op karpers. Bijzonder is dat zich hier een groot zuiveringsmoeras met veel riet bevindt, een zogeheten helofytenfilter. In het winterseizoen zijn hier veel watervogels zoals grauwe gans, smient en brilduiker.

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Dorpsvereniging Haarlemmerliede en Spaarnwoude behartigt de belangen van de dorpen Haarlemmerliede en Spaarnwoude plus de buurtschappen Penningsveer en Vinkebrug, alle met bijbehorend omliggend gebied.

Reactie toevoegen