Oosterzee

Plaats
Dorp
De Fryske Marren
Fryslân

oosterzee_collage.jpg

Oosterzee, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Oosterzee, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

oosterzee groeten uit 1905 [640x480].jpg

Oosterzee Groeten uit 1905

Oosterzee Groeten uit 1905

Oosterzee Buren..jpg

Oosterzee-Buren, de hervormde Martinuskerk is in 2012 verkocht en wordt herbestemd tot woonhuis

Oosterzee-Buren, de hervormde Martinuskerk is in 2012 verkocht en wordt herbestemd tot woonhuis

Oosterzee

Terug naar boven

Status

- Oosterzee is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente De Fryske Marren. T/m 2013 gemeente Lemsterland.

- Het dorp bestaat uit twee los van elkaar gelegen kernen. De grootste kern is Oosterzee-Gietersebrug, de kleinste Oosterzee-Buren.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Eastersee / Eastersé, Giterskebrêge.

In het Stellingwerfs
Oosterzee.

Oudere vermeldingen
Oosterzee: 1132 falsum 2e helft 13e eeuw Osterse, 1179 Oesterze, 1331 Oisterzee, 1338 Osterse, 1395 Oesterzee.
Gietersebrug: 1861 de Gieterbrug.

Naamsverklaring
Oosterzee: samenstelling van het Germaanse austra-* 'oostelijk' en saiwi-* 'zee'. De plaats is gelegen aan het grootste meer van de provincie, tevens het oostelijkste van de kleine meren in Zuidwest-Fryslân; het Tjeukemeer.
Gietersebrug: gelegen aan de Gietersevaart, vernoemd naar de turfafgravers uit Giethoorn, die zich in de 18e eeuw in Oosterzee vestigden. (1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Oosterzee ligt NO van Lemmer en grenst in het W aan de A6, in het N aan het Tjeukemeer en in het O aan Echten.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 had Oosterzee 161 huizen met 880 inwoners.

- Tegenwoordig hebben beide kernen samen inclusief het buitengebied ca. 400 huizen met ruim 900 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In de 18e eeuw vestigen zich hier turfafgravers uit Giethoorn. Honderden inwoners uit de Kop van Overijssel trekken na ca. 1750 als veenbazen en veenarbeiders naar het zuiden van Fryslân, via Sintjohannesga, Oudehaske en Aengwirden (Heerenveen) tot in Opsterland (Luxwoude, Tijnje en Nij Beets). Aanvankelijk zijn deze zogeheten Gietersen herkenbaar aan hun dialect, in de loop van de tijd assimileren zij volledig en herkent men de afkomst alleen nog maar aan familienamen zoals Ruiter, Wuite, Mast, Dam, Toering, Klaren, Krikke en Pijlman. (2)

De zuivelfabriek uit 1892, aan de Zuivelweg te Gietersebrug, is in 1993 gesloten. De fabriek is afgebroken en heeft sinds 2006 plaats gemaakt voor ca. 35 nieuwbouwwoningen en een jachthaven. De beeldbepalende schoorsteen kon gelukkig behouden blijven: telecombedrijven konden de schoorsteen goed gebruiken als zendmast. Zij huren de schoorsteen en hebben hem tevens gerenoveerd. Het boekje 100 jaar zuivelindustrie in Oosterzee (1992) is via de link ook online te lezen. Andere grote werkgevers in het dorp waren de gebroeders De Haan met een fabriek voor landbouwvoertuigen (sinds 1946, later een metaalbedrijf geworden) en het Limnologisch Instituut van de KNAW (1966-1991, in dat gebouw is in 1992 het Watersportcentrum Tjeukemeer gevestigd).

Sinds 2008 is er een supermarkt in het dorp. Verder is er in het dorp nog een watersportcentrum, een café, een slager en een camping direct aan het meer.

- 'As in faas mei blommen' is een boek over de geschiedenis van Oosterzee (512 p., 2000, uitverkocht, te leen in de bibliotheken in de regio en incidenteel nog tweedehands verkrijgbaar via deze link).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

Oosterzee heeft 6 rijksmonumenten, alle in de kern Oosterzee-Buren:

- Woonhuis Buren 10. - Woonhuis Buren 14.

- Voormalig rechthuis De Beverkooy (Buren 19 / Molenweg 2).

- Kop-rompboerderij Buren 23. - Kop-rompboerderij Westeind 14.

- Oosterzee heeft 22 gemeentelijke monumenten.

- De voorheen Hervormde Martinuskerk van Oosterzee-Buren is een markant op een aan drie zijden door water, beukenhagen en enkele bomen omzoomd iets verhoogd kerkhof (zonder zerken) gelegen neoclassicistische zaalkerk, die in 1860 is gebouwd ter vervanging van een 12e-/13e-eeuwse voorganger. In de klokkenstoel een luidklok gegoten in 1498 door Gerardus van Wou. Het mechanisch smeedijzeren torenuurwerk is gedateerd 1602, later voorzien van electrische opwinding. Na de kerkelijke fusie van een aantal buurdorpen tot Protestantse Gemeente Echtenerbrug - Oosterzee is de kerk van Oosterzee in 2012 verkocht. Deze wordt verbouwd tot woonhuis. De Protestantse Gemeente kerkt nu nog in de kerken te Echten, Echtenerbrug en Delfstrahuizen.

Verder zijn er nog 22 gemeentelijke monumenten in Oosterzee.

Overige bezienswaardigheden:
- Het pand op Buren 24 was een kerk van de Gereformeerde Kerken in Nederland. Buiten gebruik in 1980 en achtereenvolgens in gebruik genomen als stal en sinds 1996 praktijkruimte.

- In het Roorda-monument te Oosterzee-Buren is de eerste steen uit de - hier vroeger gestaan hebbende - Roordastate van Grietman en Gedeputeerde Frederik van Roorda uit 1651 verwerkt. Oosterzee was, voordat Lemmer dat werd, de hoofdplaats van de grietenij (= wat we nu gemeente noemen) Lemsterland en de vestigingsplaats van de 'grietman' (vergelijkbaar met onze huidige burgemeester).

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Eastersimmer (augustus).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Behalve allerlei mogelijkheden voor watersporters, zijn er in en rond Oosterzee ook ideale mogelijkheden om te fietsen en te wandelen over onder andere mooie schelpenpaadjes, de zogeheten voet- en kruipaden.

- De fietsroute It Tsjongerpaad (Het Tjongerpad) gaat door Oosterzee, maar ook het langeafstandwandelpad Het Zuiderzeepad: als u de bekende rood met witte stickers volgt en lang genoeg de moed erin houdt, komt u uiteindelijk 'vanzelf' in Amsterdam terecht. Deze route van 400 km gaat via Stavoren, Enkhuizen, Amsterdam en de Veluwe om de voormalige Zuiderzee heen.

- Maar ook een kortere wandeltocht (7,5 km) is mogelijk, en wel vanuit Oosterzee-Gietersebrug. De start is bij de Gietersevaart. U volgt daar het links van de vaart gelegen voetpad. Dit is een van de weinig overgebleven rustige weggetjes. Het gaat langs karakteristieke veenhuisjes, waarvan de meeste tegenwoordig als tweede woning in gebruik zijn en die niet per auto bereikbaar zijn. Na een haakse bocht naar links bent u op de Landmansweg. Eerst is dat ook nog een pad, maar halverwege gaat het over in een verharde weg. Aan het eind van de weg loopt u even naar rechts en dan meteen links de Commissiepolle op. Bij de Middenvaart gaat u linksaf, u komt dan in het dorpje Echten. Daar steekt u de Herenweg recht over en volgt u het Meerpad tot aan het Tsjûkemar (Tjeukemeer). Als u daar linksaf gaat en over de Polderdijk langs het Tsjûkemar loopt, komt u weer in Oosterzee terug.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Oosterzee.

- Nieuws: - Actualiteiten uit Oosterzee op Facebook.

- Belangenvereniging: - Plaatselijk Belang Oosterzee met o.a. actualiteiten, dorpskrant De Doarpsomropper en homepages van alle lokale verenigingen. - Plaatselijk Belang op Facebook.

- Onderwijs: - Basisschool Eben Haëzer.

- Sport: - VV EBC (Eastersé Bantega Combinatie) is ontstaan in 1976 uit fusie van v.v. Eastersé en SC Bantega.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Oosterzee-Buren.

Reactie toevoegen