Oosterbeek

Plaats
Dorp
Renkum
Veluwe
Gelderland

oosterbeek molenweg 1905 [640x480].jpg

Oosterbeek Molenweg 1905

Oosterbeek Molenweg 1905

GL kadastrale gemeente Oosterbeek in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

kadastrale gemeente Oosterbeek in ca. 1870 kaart J. Kuijper

kadastrale gemeente Oosterbeek in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Oosterbeek

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Oosterbeek.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Oosterbeek (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Oosterbeek is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe, gemeente Renkum. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1817. De gemeente is in 1812 vergroot met de gemeente Doorwerth. De gemeente is in 1818 opgeheven en gesplitst in de nieuwe gemeenten Renkum = Oosterbeek en Renkum, en Doorwerth = Doorwerth en Heelsum (die nieuwe gemeente Renkum had dus net zo goed Oosterbeek kunnen blijven heten. Dat dorp was immers ook toen al groter dan Renkum).

- Het dorp wordt door het Zweiersdal gescheiden in Oosterbeek-Hoog en Oosterbeek-Laag.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
834 kopie eind 11e eeuw in Ostarbac, de Ostarbeke, 1028 kopie ca. 1530 de Oesterbeke, ws. 1195 in Ost(er)beke, 1355 Oesterbeec.

Naamsverklaring
Betekent 'de oostelijke beek'. De opvatting dat het dorp om de menigvuldige heesters ook Heesterbeek of Heisterbach zou hebben geheten, berust op een misverstand.(1) Deze beek zou betrekking hebben op de Ostbac, die door het Zweiersdal stroomde.

Terug naar boven

Ligging

Oosterbeek ligt direct W van Arnhem en grenst in het Z aan de Rijn.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Oosterbeek 263 huizen met 1.524 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 5.000 huizen met ca. 11.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Oosterbeek wordt voor het eerst vermeld in 834, als het door Wibrecht, een nazaat van de Saksische grootgrondbezitter Widukind, wordt geschonken aan de Sint Maartenskerk te Utrecht.

Gezien de bosrijke en heuvelachtige ligging van Oosterbeek had het in de 19e eeuw een grote aantrekkingskracht op kunstschilders, en werd daarom ook wel het Nederlandse Barbizon genoemd. O.a. Anton Mauve, Jan Toorop, Hendrik Willem Mesdag en de broers Jacob, Willem en Matthijs Maris hebben hier gewoond en gewerkt. Het aantrekkelijke landschap heeft sinds de tweede helft van de 19e eeuw ook geleid tot de groei van Oosterbeek tot een villadorp.

De inwoners en bebouwing van Oosterbeek hebben zwaar geleden onder de Tweede Wereldoorlog, vooral tijdens de Slag om Arnhem, toen vrijwel het gehele 'benedendorp' is verwoest.

De Drijen / ontwikkeling van noordwest-Oosterbeek
Landgoed De Drijen heeft een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van het NW deel van het huidige dorp Oosterbeek. In 1305 wordt De Dreden of De Drijen al vermeld, als bezitting van de Commanderij van Sint Jan te Arnhem (de Nederlandse tak van de Johanniter Orde). Deze Commanderij schenkt De Drijen in de 15e of 16e eeuw aan de Sint Nicolaas broederschap te Arnhem, een liefdadige instelling die zich het lot van de armen aantrok, hulp en steun verleende en zo nodig onderdak verschafte in het Sint Nicolaas Hospitaal. Tot in de 19e eeuw strekt landgoed De Drijen zich nog uit van de heidevelden van het klooster Mariendaal in het oosten tot bouwhoeve De Sonnenberg in het westen en van de huidige Utrechtseweg tot in Papendal en de Lichtenbeek.

In 1734 wordt de Utrechtseweg aangelegd vanaf herberg Het Rode Hert (nu Klein Hartenstein) rechtuit naar de Sint Eusebiustoren van Arnhem, zoals ook nu nog te zien is. Deze weg liep gedeeltelijk over landgoed De Drijen. In 1818 koopt jonkheer Van Haersolte de bouwhof van de Sint Nicolaas Broederschap met het omringende heideveld (ca. 50 hectare). Dit was ongeveer het stuk grond tussen de huidige Stationsweg, de spoorlijn, de Oranjeweg en de Utrechtseweg. De heidevelden worden voor een groot deel ontgonnen en naast bouwland legt Van Haersolte plantsoenen aan.

Later koopt de familie Westrik uit Arnhem De Drijen en gebruikt het huis als zomerverblijf. In de achtergevel van het hotel is nu nog een ingemetselde steen te zien met het jaartal 1845, dat aan de familie Westrik herinnert. In 1865 koopt de Amsterdamse makelaar Th. Sanders jr. De Dreijen en Hartenstein (samen 75 ha groot). Sanders, die op Hartenstein woonde, verkoopt veel kavels van De Drijen waardoor o.a. aan de Utrechtseweg, Joubertweg, Paul Krugerstraat, Mariaweg, Steijnweg en Stationsweg woningen worden gebouwd. Veel van de in die tijd gebouwde huizen staan daar nu nog. In 1882 koopt mr. Godert Willem Graaf van Rechteren van Appelten, lid van de Provinciale Staten van Gelderland, het huis Dreijen met omliggende gronden (ca. 48 ha). In 1884 verkrijgt Evert Rothuizen het eigendom van het huis en een klein gedeelte van De Dreijen (ca. 1 ha). Hij begint er een hotel en uitspanning. Sinds die tijd is het steeds een hotel gebleven. Na diverse opvolgende eigenaren en expoitanten is het hotel van 1948 tot 2014 geëxploiteerd door de familie Van der Straaten. Voor de verdere lotgevallen van Hotel Dreyeroord zie bij Bezienswaardigheden. (bron: site van het voormalige Hotel Dreyeroord)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Oosterbeek heeft 40 rijksmonumenten.

- Oosterbeek heeft 96 gemeentelijke monumenten.

- De Oude Kerk (PKN Hervormd) (Benedendorpsweg 134) is in oorsprong een van de oudste kerken van Nederland. Het huidige schip is vermoedelijk 10e-eeuws. De kerk heeft in 1944 tijdens de Slag om Arnhem oorlogsschade opgelopen en is kort na de oorlog gerestaureerd.

- Remonstrantse kerk (Wilhelminastraat 10).

- De meeste gesneuvelde geallieerde militairen van de Slag om Arnhem liggen begraven op de Airborne War Cemetery.

- Gevelstenen in Oosterbeek.

- De collectie van Airborne Museum Hartenstein bestaat uit uniformen, uitrusting, wapens, emblemen en materiaal dat gebruikt is door zowel de Britse en Poolse parachutisten als door de Duitse Wehrmacht tijdens de Slag om Arnhem (17 tot 25 september 1944). Het museum beschikt over een fotoarchief van ruim 3000 foto's, een bibliotheek en een archief. Verder heeft het museum een geluids- en beeld archief met betrekking tot de operatie Market Garden en de herdenkingen vanaf 1945 in Arnhem, Oosterbeek en omliggende gemeenten.

- De historische waarde van het van 1883 tot 2014 als zodanig gefunctioneerd hebbende markante Hotel Dreyeroord (Graaf van Rechterenweg 12) zit voor een deel in de ontstaansgeschiedenis van het hotel als typische representant van een populaire bouwtypologie uit de 19e eeuw: een Zwitsers chalet. De grootste historische waarde zit echter in de belangrijke rol die het gebouw heeft gespeeld in de Tweede Wereldoorlog. Tijdens operatie Market Garden kwamen de gevechten rondom dit pand, dat ook wel Het Witte Huis werd genoemd, bekend te staan als 'The Battle for the White House'.

Projectontwikkelaar Amvest en zorginstelling het Gastenhuis willen anno 2016 op deze plek 20 zorgwoningen realiseren. Zij beweren dat het pand niet behouden kan blijven, omdat het niet geschikt gemaakt zou kunnen worden voor de beoogde (woon)zorgfuncties, en willen het pand slopen. Stichting Behoud WO2 Erfgoed Gelderland heeft daarom in oktober 2016 een door haar en Adriaan Jurriens Architecten uitgevoerd haalbaarheidsonderzoek gepubliceerd, in relatie tot het door haar en vele anderen gewenste behoud van het pand. Enkele conclusies uit het onderzoek: "Herbestemming is dus goed mogelijk zonder dat dit ten koste gaat van functionaliteit, ruimtelijke kwaliteit of efficiëntie. Uiteraard ontstaan er door de nieuwe invulling van de bestaande bouw enkele bijzonderheden (zoals de verdiepte ingang) en is de opzet geheel anders dan in een nieuwbouwsituatie, maar het zijn geen problemen die herbestemming onmogelijk maken vanuit het oogpunt van haalbaarheid. Ondanks het hogere aantal (115,2) m2 vloeroppervlakte ten opzichte van de plannen van de ontwikkelaars, zullen de bouw - en exploitatiekosten lager uitvallen dan het nieuwbouwplan van Amvest." Daarnaast worden hierbij ook de historische en zeer herkenbare elementen van dit belangwekkende pand tastbaar behouden voor toekomstige generaties. Wordt vervolgd... - Voor actuele ontwikkelingen zie de Facebookpagina van de Werkgroep Behoud Dreyeroord Oosterbeek.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Ter herdenking van de Slag om Arnhem vindt iedere 1e zaterdag van september in Oosterbeek de Airborne Wandeltocht plaats, met ca. 35.000 deelnemers het grootste eendaagse wandelevenement ter wereld.

- Taptoe Oosterbeek (op een zaterdag in september).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Landgoed De Oorsprong is in 2012 gerenoveerd.

- De Rosandepolder, een uiterwaardengebied Z van Oosterbeek langs de Neder-Rijn, wordt de komende jaren intensief beplant met heggen en hagen. De herinrichting van de veelal agrarische gronden omvat de komst van bloemrijke graslanden, het herstel van geulen, aanleggen van poelen en het planten van heggen, hagen en knotwilgen langs de beeklopen. Ook de beken in de Rosandepolder en Doorwerthse Waard worden uiteindelijk gekoppeld. Boeren uit de omgeving krijgen een belangrijke rol in het toekomstige landschapsbeheer. Stichting Het Geldersch Landschap heeft voor 1 euro een groot deel van de Rosandepolder (85 hectare) van de rijksoverheid overgenomen. Als tegenprestatie neemt de natuurbeschermingsorganisatie de herinrichting van een groot deel van het uiterwaardengebied voor zijn rekening.

Terug naar boven

Beeld

- Facebookpagina met honderden oude foto's van Oosterbeek.

- Slideshow met oude ansichtkaarten van Oosterbeek.

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Dorpsplatform Oosterbeek.

- Jeugd: - Zeekadetkorps Willem Ruys Arnhem heeft haar basis in Oosterbeek en is er voor de jeugd van 10 tot 18 jaar. Er zijn in Nederland 22 Zeekadetkorpsen actief. Een Zeekadetkorps is een maritieme jeugdvereniging en dat betekent dat ze allerlei activiteiten doen op en rond het water. Ze zijn lang geleden opgericht door de Koopvaardij en Koninklijke Marine. Zij wilden namelijk graag dat kinderen interesse kregen in de maritieme wereld en zouden gaan varen. Daarom is het officiële motto van het Zeekadetkorps Nederland “Wijs de jeugd de weg naar zee”. Ze vinden het belangrijk dat je niet alleen lol hebt, maar ook iets leert. Ze besteden dan ook veel tijd aan opleidingen en hoe je aan boord van hun schip de Pax moet leven. Stapje voor stapje leren ze de kinderen om een volwaardig bemanningslid te worden.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Oosterbeek RK.

Reactie toevoegen