Oostendam

Plaats
Dorp
Ridderkerk
Zuid-Holland

Oostendam

Terug naar boven

Status

- Oostendam is een dorp in de provincie Zuid-Holland, gemeente Ridderkerk. Vroeger heeft het ook deels onder de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht gevallen (waarvoor zie het hoofdstuk Statistische gegevens), vermoedelijk t/m 17-7-1855.

- Het dorp Oostendam heeft weliswaar wel een eigen postcode (2989), maar heeft in 1978 geen eigen plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien ´in´ Ridderkerk. Sinds 2008 heeft het dorp, evenals de overige Ridderkerkse dorpen, wel weer blauwe plaatsnaamborden (komborden), als een erkenning van het dorp-zijn. Voorheen waren dat witte borden onder een blauw kombord Ridderkerk.

- Onder het dorp Oostendam valt ook de buurtschap Oude Molen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1840 ook De Oosterdam.

Naamsverklaring
De plaats ontleent haar naam aan de oostelijke dam, die de binnenstroom van de Waal afsluit.

Terug naar boven

Ligging

Oostendam ligt N van Hendrik-Ido-Ambacht, ZO van Ridderkerk, Z van de A15. De grens tussen beide gemeenten loopt hier sinds 1855 langs de N zijde van de rivier de Waal, Z om het dorp heen. Gezien de ligging is het dorp op Hendrik-Ido-Ambacht georiënteerd.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Oostendam 45 huizen met 305 inwoners, waarvan 26/205 onder de gemeente Ridderkerk en 19/100 onder de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 300 huizen met ca. 700 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Dam
"De Oostendam, die in het jaar 1332 werd gelegd, is meer dan 200 meter lang, en vormt een verbinding tussen de Molendijk en de Veersedijk, die voordien de afzonderlijke bedijkingen waren van de Riederwaard en de Zwijndrechtse waard. Al enkele keren heb ik de naam Dappersdam gehoord en dan bedoelde men toch de Oostendam. Deze gedachte is wel verklaarbaar. In het charter van 17 november 1436 waarin Philips de Goede toestemming gaf aan Floris van Kijfhoek, om de buitenlanden van de waard te bedijken, komt de naam Dappersdam voor. Dat hiermee Heerjansdam wordt bedoeld, ligt meer voor de hand.

Sluis
Toen men tot de conclusie kwam, dat de uitwatering van de Waal bij Heerjansdam niet langer voldoende was, is in 1505 door dijkbestuur en Ingelanden der Waalzijde het besluit genomen, ook een uitwateringssluis te maken bij de Oostendam. Deze sluis werd opgetrokken van hout. In 1636 is de houten sluis vervangen door een gemetselde pijp van ca. 16 meter lang en 4.60 meter breed, waardoor de schepen hun vracht konden blijven vervoeren tussen Heerjansdam, Rijsoord en H.I. Ambacht, met havens buiten de sluis.

Ter herinnering aan deze vernieuwing was aan de havenzijde van de sluisborstwering een gebeeldhouwde steen geplaatst. Aan de bovenzijde toonde deze het wapen van de Zwijndrechtse waard, geplaatst in een medaillon, met daaronder de acht wapens van de Hoogheemraden: de Bevere, Teresteyn, Ruysch, Hardenbroek, De Vryes, Van Beveren, De Jonghen Barendregt. Deze namen waren op een lint onder het bijbehorende schild aangebracht.

Soms was het een hele bedrijvigheid aan de haven. Een jaarlijks terugkerende drukte gaf bijvoorbeeld de vlasteelt. De wagens reden dan af en aan en in de haven lagen de schepen hoog opgetast met vlas, dat door de boeren uit Rijsoord en H.I.Ambacht tot zelfs in Zeeland en Groningen werd geteeld. In 1946 werd het sluisje definitief gesloten. De deuren waren versleten, de buis was gescheurd en in die tijd maakte bijna niemand nog gebruik van de sluis. Reparatie was financieel niet verantwoord. Nadat in 1950 toestemming was verkregen, werd voor ongeveer f 60.000, - de sluis samen met de Oostendamse haven volgestort. Na bijna vierenhalve eeuw werd de sluiskolk een pleintje." (bron: Arie de Haan op de site van Stichting Oud Ridderkerk)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

Immanuëlkapel
De geschiedenis van Oostendam qua eigen kerkgebouw gaat terug tot halverwege de Tweede Wereldoorlog. In die tijd leven de hervormden van deze kern voor een deel mee met de wijkgemeente Singelkerk en voor een ander deel met de hervormde gemeente van Hendrik-Ido-Ambacht. In 1943 komt daar verandering in door het beleggen van kerkdiensten in de lokalen van de School met de Bijbel aan de Pruimendijk, door de kerkenraad van wijkgemeente Singelkerk. Van één dienst per zondag wordt al snel overgeschakeld op twee diensten per zondag. Korte tijd later worden ambtsdragers uit de gemeente benoemd.

In 1946 krijgt de gemeente de beschikking over een eigen noodkerk, het huidige gebouw. In 1976 ondergaat deze noodkerk de eerste ingrijpende verbouwing. De kerk krijgt dan de naam Immanuëlkapel. In 1997 is een (beperkte) uitbreiding van de Kapel in gebruik genomen. Deze uitbreiding bestaat uit een zaal, die tijdens de kerkdiensten als crèche kan worden gebruikt, en uit vergroting van de hal. De tweede uitbreiding is in 2000 gerealiseerd. Hierdoor is de kerkzaal vergroot, de voormalige crèche omgebouwd tot consistoriekamer, een nieuwe vergaderzaal gebouwd en de hal opnieuw uitgebreid. De kapel valt onder Hervormde gemeente Ridderkerk / Wijkgemeente Drievliet-Oostendam.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

Wandeldag
Op de laatste zaterdag van maart organiseert Wandelsport Oostendam (voor hun gegevens: zie hieronder bij Links) de Wandeldag. Je kunt kiezen uit de afstanden 10, 15, 20 en 30 km.

Koningsdag
Op Koningsdag Oostendam is er van alles te doen op het terras van de Korenbloem. Als het te koud of nat is, is het in de Korenbloem zelf. Daar is het ook gezellig en deze is dan versierd met oranjeversiersels. Voor een indruk van dit evenement vind je hier het programma van Koningsdag 2019.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

Waal
Het dorp ligt aan het riviertje de Waal. "In de middeleeuwen liep de Waal langs Gorinchem en Dordrecht, waarna zij noordwaarts, als afscheiding tussen de Zwijndrechtse en Riederwaard doorging. Verder langs Ridderkerk en Poortugal stroomde zij waar nu Vlaardingen ligt, in de Maas. Het stukje Waal tussen Heerjansdam en Oostendam is het enige, dat is overgebleven. Ik dacht dat we er daarom ook wel erg zuinig op mochten zijn." (aldus Arie de Haan op de site van Stichting Oud Ridderkerk)

Terug naar boven

Links

- Dorpshuis: - Speeltuinvereniging Oostendam is opgericht in 1951. Het door de leden in fasen eigenhandig gebouwde pand De Korenbloem is het pareltje van de vereniging en als 'de facto dorpshuis' al vele decennia een thuishaven voor jong en ouder, waar regelmatig iets te doen is met voor elk wat wils. Zo is er o.a. sprake van een Gymclub, Ouderensoos, Darten, Fotografie, Zangkoor, Sint Nicolaasfeest, Bingo, Rommelmarkt, Koningsfeest en diverse themafeesten. Vele van de activiteiten worden georganiseerd door Comité O.N.A. (Ontspanning Na Arbeid).

Vanuit De Korenbloem worden ook buitenactiviteiten georganiseerd, zoals wandel- en fietsdagen, wandelgroep Wandelsport Oostendam trekt er regelmatig op uit, ook gaan ze weleens zeevissen, en de seniorengroep gaat er elk jaar een weekend tussen uit. Ook het onderhoud van De Korenbloem met tuin en terras en bijgebouwen wordt uitgevoerd door een grote groep vrijwilligers. Een overzicht van het enorme scala aan activiteiten dat ze door de jaren heen hebben georganiseerd, vind je op de pagina Geschiedenis van de Speeltuinvereniging.

- Sport: - Dartclub The Tripple speelt al meer dan 27 jaar darts in De Korenbloem in competitieverband. Aan het eind van elk seizoen wordt er gestreden om de wisselbokaal en het geheel wordt afgesloten met een feestavond waar de prijzen worden uitgedeeld. Ook worden er regelmatig toernooien georganiseerd bij SV Oostendam in De Korenbloem zoals single 501 toernooi, koppel en een team toernooi. Een aantal spelers van The Tripple spelen ook in competitieverband bij verschillende dartorganisaties. De SV heeft ook haar eigen dartteam De Korenbloem, dat uitkomt in de 1e divisie van de R.D.O.

- Bij Wandelsport Oostendam is de grote (wandel)liefde, die al jarenlang stand houdt, 's werelds grootste wandelevenement; de Nijmeegse Vierdaagse, waar ze jaarlijks met ca. 50 man m/v aan meedoen. Ze trainen hiervoor middels een wandelschema op de zaterdagen, dat het hele jaar door loopt. Ze doen dan o.a. mee aan vele door verenigingen elders in het land georganiseerde wandeltochten, waarvoor zie het Wandelprogramma. Ze hebben de beschikking over een 4-tal door de KWBN benoemde, gekwalificeerde wandelbegeleiders, die je op een goede manier kunnen begeleiden, waaronder wandelmeester Arie de Haan, die bij de Vierdaagse Nijmegen beroemd is geworden om het zeer lage uitvalpercentage van de Oostendamse club. Dat is gemiddeld door de jaren heen 1%, terwijl het landelijk gemiddelde tussen de 7 en 9% ligt.

Verder organiseert Wandelsport Oostendam jaarlijks de Wandeldag in maart (waarvoor zie bij Jaarlijkse evenementen), organiseren ze op verzoek van de gemeente Henddrik-Ido-Ambacht al sinds 2003 de jaarlijkse Avondvierdaagse aldaar (mei), en wordt er op de maandagavonden een uurtje gewandeld vanuit Wandelfit bij de Ridderhal.

Reactie toevoegen