Olterterp

Plaats
Dorp
Opsterland
Fryslân

olterterp_woodcarving_bonifatius.jpg

In oktober 2015 zijn in het kader van de jaarlijkse Landgoeddag door 5 'woodcarvers' met kettingzagen 10 'sculpturen' in bomen gezaagd in het bos achter hotel-restaurant Het Witte Huis te Olterterp. Op de foto de sculptuur van Bonifatius.

In oktober 2015 zijn in het kader van de jaarlijkse Landgoeddag door 5 'woodcarvers' met kettingzagen 10 'sculpturen' in bomen gezaagd in het bos achter hotel-restaurant Het Witte Huis te Olterterp. Op de foto de sculptuur van Bonifatius.

olterterp_natuurlijke_boomsculptuur.jpg

De fotograaf van de foto hierboven ontdekte in het bos bij Olterterp ook nog een door de natuur zélf geschapen boomsculptuur. (© van beide foto's: www.afanja.nl)

De fotograaf van de foto hierboven ontdekte in het bos bij Olterterp ook nog een door de natuur zélf geschapen boomsculptuur. (© van beide foto's: www.afanja.nl)

olterterp huize olterterp 1916 [640x480].jpg

Olterterp Huize Olterterp 1916

Olterterp Huize Olterterp 1916

Olterterp

Terug naar boven

Status

- Olterterp is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Opsterland.

- Onder het dorp Olterterp valt ook de buurtschap Heidehuizen.

- Het kleine dorp is voor veel voorzieningen aangewezen op buurdorp Beetsterzwaag. De dorpen werken op veel gebieden samen (zo is er bijv. een gezamenlijk Plaatselijk Belang). In toenemende mate wordt daarom ook wel gesproken van het tweelingdorp Beetsterzwaag-Olterterp.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1315 Utrathorp, 1505 Otterterp, 1526 Olterdorp, 1558 Olterterp, 1579 Oldeterp.

Naamsverklaring
Betekent 'uiterdorp' oftewel 'buitenwaarts gelegen dorp'. We moeten hier niet denken aan een terp want daar is hier geen sprake van. Otter- (ontstaan uit utra) en Olter- (ontstaan uit ultra) hebben ongeveer dezelfde betekenis, namelijk 'buitenste'. Zie ook Ureterp, waar het een namenpaar mee vormt, en welker namen de ligging ten opzichte van de Boorne aangeven. Het onderscheid met over en uiter komt ook voor bij Overmeer naast Uitermeer en bij Oterleek naast Overleek.(1)

Terug naar boven

Ligging

Olterterp ligt Z van Drachten, NO van Beetsterzwaag. Het dorpsgebied heeft geen kern, behalve een bescheiden bebouwingsconcentratie in het W, maar dat is te dun en te verspreid om van een 'kom' te kunnen spreken. De plaats heeft formeel dan ook geen 'bebouwde kom' en daarom witte plaatsnaamborden i.p.v. blauwe. Het dorpsgebied is eigenlijk één groot buitengebied, met bossen in het Z en weilanden in het N, en louter 'verspreide bebouwing' met hier en daar een boerderij en landhuis.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Olterterp 24 huizen met 154 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 30 huizen met ca. 80 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het dorp heeft 4 rijksmonumenten, zijnde de kerk en Huize Olterterp met koetshuis en ketelhuis.

- De Sint Hippolytuskerk (Achterwei 6) dateert uit 1414/1415. Voordien heeft hier een ander kerkgebouw gestaan en wel ten zuiden van de weg Olterterp-Ureterp. Een vervallen kerkhofje schuin achter een der boerderijen herinnert daar nog aan. De huidige kerk had oorspronkelijk geen toren. De toren dateert uit 1744. In de torenklok is het jaartal 1414 te vinden, maar dat slaat op de klokkenstoel die hier voorheen stond. Aan de spitsbogige ramen en dichtgemetselde openingen kan men verschillende bouwstijlen opmerken.

In het interieur vallen o.a de rouwborden en imposante banken op. Ook het koorhek en de grafzerken zijn bezienswaardig. De preekstoel met een koperen zandloperhouder wordt gestut door een adelaar en vertoont beeldhouwwerk van Mozes en de vier Evangelieschrijvers. Vóór de reformatie waren er pastoors in Olterterp, Beetsterzwaag en (Oud)Beets. In 1580, het jaar van de grote reformatorische ommekeer in Friesland zijn de drie parochies omgezet tot één protestantse gemeente. Tegenwoordig is het kerkgebouw in beheer bij de Stichting Alde Fryske Tsjerken. De kerk is zeer in trek als romantische trouwlocatieen er worden ook regelmatig concerten gegeven.

- Aan de weg Aldhôf, de weg naar Ureterp, ligt een grafheuveltje met een piepklein met een hek omheind begraafplaatsje met 12 grafzerken. Het is een particuliere begraafplaats, gesticht door de destijds schatrijke en notabele Ambrosius Ayzo van Boelens (1766-1831). Hij was o.a. lid van de Tweede Kamer, raadsheer van het Hof van Friesland, president van de rechtbank te Heerenveen en grietman van Opsterland. Van Boelens liet in 1793 het slot Boelens bouwen, dat in 1907 is vervangen door het huidige Huize Olterterp (waarvoor zie het hoofdstuk hierna). Verder liet hij in de omgeving ook honderden hectares bos met vijverpartijen aanleggen, waardoor Olterterp en Beetsterzwaag aan deze 'feodale uitspatting' een prachtig natuurgebied hebben overgehouden.

In die tijd was het nog gebruikelijk dat notabelen zich in de kerk lieten begravenen. Maar het Rijk vond dat toch niet zo hygiënisch, en heeft dat na 1825 verboden. Omdat Van Boelens toch niet tussen de 'gewone mensen' op het kerkhof van Olterterp wilde liggen, heeft hij deze particuliere begraafplaats laten aanleggen voor hemzelf en zijn nazaten. - Overzicht van begravenen op de begraafplaats Van Boelens, met foto's van de grafzerken.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Fietstocht rond Olterterp (ca. 25 km).

- In oktober 2015 zijn in het kader van de jaarlijkse Landgoeddag door 5 'woodcarvers' met kettingzagen 10 'sculpturen' in bomen gezaagd in het bos achter hotel-restaurant Het Witte Huis te Olterterp: beelden van bekende Friese figuren, met name Grutte Gjalt en Lytse Gjalt, de bard Bernlef, het Spook van de Langesloot, Rixt van 't Oerd, Sjoerd (de zoon van Rixt), Grutte Pier, Ket, Bonifatius en het Vrouwtje van Stavoren. Men heeft niet al te diep gezaagd zodat de bomen het voorlopig wel overleven. Bovendien betreft het bomen die op de lijst staan om op langere termijn gekapt te moeten worden. Foto's van een aantal van de sculpturen.

- In 2008 hebben de 9 bos- en natuureigenaren van Beetsterzwaag, Olterterp, Lippenhuizen en Hemrik hun gezamenlijk visie gepresenteerd in het Toekomstplan 'Groene Parels aan een Blauw Snoer'. Inmiddels zijn diverse uitvoeringprojecten gestart; zo wordt de Amerikaanse Vogelkers (Prunus) bestreden in het bosgebied ten noordwesten van Beetsterzwaag en is een deel hakhout afgezet langs de Aldhof te Olterterp. In 2010 zijn de paden in het Berchebosk te Hemrik hersteld. In dit bosje zijn de wandelpaden van een Sterrenbos weer toegankelijk gemaakt en zijn twee oude uitkijkheuvels hersteld. Een Sterrenbos kenmerkt zicht door een padenstelsel waarbij alle paden in een middelpunt bijeen komen, hierdoor ontstaan vanuit het middelpunt diverse zichtassen. Ook is een ven in het Wallebos onder Beetsterzwaag hersteld. Van nature komt een natte laagte voor in dit bos. Door de afwateringsgreppels te dempen en de laagte te plaggen ontstaat een ven. Door het ven is een vlonderpad aangelegd zodat het ven ook te beleven is door de recreant.

Ook in 2010 is de Slotlaan tegenover Huize Olterterp geheel gekapt en opnieuw aangeplant. De Anne Rinselaan is gedeeltelijk verjongd. De bomen waren namelijk aan het eind van hun levensfase. De kronen van de afstervende bomen zaten vol dood hout, een meerderheid van de bomen was hol en rot. De veiligheid van de recreant kwam hierdoor in het geding. Verjonging van de Slotlaan was de enige optie om het laanbeeld vanuit cultuurhistorisch perspectief (een rechte rij bomen aan weerszijden van een pad van gelijke leeftijd, soort en plantafstand) in stand te houden. De lanen zijn herplant met jonge beukenbomen, in oorspronkelijk plantverband. Een zeer ingrijpende maatregel in het parklandschap van Beetsterzwaag en Olterterp, echter noodzakelijk voor de instandhouding van de lanen in dit gebied.

- Het landhuis in Park Huize Olterterp is het hoofdkantoor van de Friese natuurbeschermingsorganisatie It Fryske Gea. Het oorspronkelijke slot uit 1793 is in 1907 vervangen door het huidige landhuis. Het lijkt alsof de bekende tuinarchitect Lucas Pieters Roodbaard het park heeft ontworpen. Een golvend reliëf, slingerpaden, de vijver en de heuvel. Bewijzen dat Roodbaard hier werkelijk aan het werk is geweest, ontbreken echter.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Olterterp (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Plaatselijk Belang Beetsterzwaag-Olterterp.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Olterterp kerk.

Reacties

(1)

't WITTE HUIS BEGROET

Vriendelijk ogende muren
glanzen als gladgeschaafd roomijs
vermengd met verfijnd griesmeel
noden hier genietend te toeven
of ontspannen te dwalen
door onsterfelijk Olterterp.

Reactie toevoegen