Oene

Plaats
Dorp
Epe
Veluwe
Gelderland

oene_got_talent.jpg

Op de woensdag en donderdag in de herfstvakantie is er in Oene het Oener Koefeest met o.a. Paarden- en ponymarkt, Rommelmarkt, Koefeestcross, én Oene Got Talent. En kennelijk is er veel talent in Oene, want dit onderdeel is altijd een groot succes.

Op de woensdag en donderdag in de herfstvakantie is er in Oene het Oener Koefeest met o.a. Paarden- en ponymarkt, Rommelmarkt, Koefeestcross, én Oene Got Talent. En kennelijk is er veel talent in Oene, want dit onderdeel is altijd een groot succes.

Oene

Terug naar boven

Status

- Oene is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe, gemeente Epe.

- Onder het dorp Oene vallen ook de buurtschappen Boshoek en Ooster Oene.

Terug naar boven

Naam

In het Nedersaksisch
Une.

Oudere vermeldingen
1176 kopie midden 17e eeuw Unen, 1e helft 13e eeuw Vone, 1263 Hoynen, 1342 / 1726 / 1840(1) Oen.

Naamsverklaring
Herkomst en betekenis onbekend. Men heeft deze naam wel verklaard als ône* 'water, beek'.(2) "Oene is een oude plaats waardoor zij een oude naam heeft. Het is afgeleid van het oergermaanse hûn, wat 'moerassig' betekent. Het lag immers in de uiterwaarden van de IJssel en heeft een hoge grondwaterstand door kwelwater van de Veluwse stuwwal."(3)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Oene ligt O van Epe, O van de A50.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de dorpskern van Oene 34 huizen met 235 inwoners. Samen met de bijbehorende buurtschappen Hothoek 25/178 (= huizen/inwoners), Dijkerroth 35/243 en Oost-Oene 30/211 omvat het dorpsgebied van Oene in genoemd jaar 124 huizen met 869 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp (incl. de buurtschappen) ca. 600 huizen met ca. 1.600 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De katholieke kerk geeft in de 8e eeuw opdracht om op heidense offerplaatsen een kapel te bouwen. Alle herinneringen aan heidense gebruiken moeten vervangen worden door christelijke feesten of bouwwerken. Voor de zonnewende (joelfeest) komt de Kerst in de plaats. Voor de Paasvuren om de duisternis te verdrijven komt het herdenken van de kruisiging van Christus in de plaats. Vermoedelijk was de plek waar in de 8e eeuw in Oene een (houten?) kapel is gesticht, voorheen ook een offerplaats, die vaak werd gesitueerd op een 'leylijn' die opgezocht werd. De 8e eeuw is de eeuw van de kerstening van deze contreien. In Friesland zijn ze in eerste instantie minder volgzaam; denk maar aan de moord op Bonifatius in 754 na Chr. Begin 12e eeuw verrijst er in Oene een stenen kerkje als opvolger van de 8e-eeuwse kapel. In geschriften worden de kerken van o.a. Oene en Epe voor het eerst in 1176 genoemd. Voor verdere ontwikkelingen m.b.t. de lokale kerk zie het kopje Bezienswaardigheden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Oene heeft 7 rijksmonumenten.

- Oene heeft 20 gemeentelijke monumenten.

- In 1176 is er in de bronnen voor het eerst sprake van een tot de moederkerk van Epe behorende kapel. De kapel in Oene is waarschijnlijk gesticht in de 2e helft van de 8e eeuw. In die tijd was het Liudger die als Evangelieprediker onder priester Lebuïnus in Deventer werkte en in de IJsselstreek op diverse plaatsen bidkapellen stichtte. In 1238 wordt de kapel van het kerspel Epe afgescheiden en verheven tot zelfstandige parochiekerk. De kapel is thans nog terug te vinden in de vorm van het middenschip van de huidige kerk, terwijl ook de ruimte onder de toren daartoe behoorde.

Zeer waarschijnlijk heeft er in 1238 tevens een verbouwing van de eenbeukige, Romaanse kapel plaatsgevonden, waarbij het tufstenen gebouw en de toren met bakstenen zijn verhoogd. Ook daarna ondergaat het kerkgebouw meerdere malen een wijziging, o.a. in 1959 aanbouw en in 1985 portaal oostzijde. Een uitvoerige beschrijving van de geschiedenis van de kerk en van het interieur vind je onder de link op de site van de Hervormde Gemeente Oene.

Het kerkorgel is rond 1770 gebouwd door J.H.H. Bätz of een van zijn zonen. In 1852 is het orgel vanuit de RK Martinuskerk in Utrecht overgeplaatst naar Oene.

- Korenmolen Werklust domineert al vanaf 1858 het dorpsbeeld van Oene. Nadat de molen in 1984 volledig is gerestaureerd, wordt er weer veel gedraaid, en zelfs weer regelmatig gemalen door enthousiaste molenaars. Elke zaterdag en soms ook doordeweeks is de molen aan het werk te zien en te bezichtigen. - Nieuws van Korenmolen Werklust op Facebook.

- Het kleine dorp Oene is in 2001 onbedoeld en om een tragische reden in het landelijk nieuws en zelfs in het wereldnieuws, namelijk door de uitbraak van mond-en-klauwzeer (de zogeheten 'MKZ-crisis'), waardoor in heel Nederland 260.000 runderen moeten worden afgemaakt. Op 17 maart van dat jaar worden de eerste Nederlandse dieren met MKZ-verschijnselen ontdekt in Oene. Voor deze diep ingrijpende gebeurtenis is een monument opgericht in het centrum van het dorp.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Op Koningsdag organiseert Oranjevereniging O.E.N.E. ("Oranje En Nederland Eén") een programma voor jong en ouder. Zo is er 's ochtends voor de kinderen van beide scholen een spelletjesmorgen. Aansluitend is er een Zeskamp waaraan verschillende groepen jongeren meedoen. Verder is er een kleine Rommelmarkt en is er gelegenheid voor kaart- en ballonschieten.

- Het Oranjefeest (2e weekend van september) begint op donderdagavond met een revue, op vrijdagmiddag is er kindermiddag, vrijdagavond een biercafé en liveband, op zaterdag de optocht en een spetterend eindfeest, met een superliveband. En het is twee dagen kermis. In het bijzonder de optocht wil men behouden voor Oene, omdat het een bijzonder verschijnsel met een lange historie is. Het Oranjefeest wordt georganiseerd door de in 1945 opgerichte Oranjevereniging OZO ("Oranje Zal Overwinnen").

- Oener Koefeest (op een woensdag en donderdag in oktober tijdens de herfstvakantie, in 2018 voor de 163e keer) met o.a. Paarden- en ponymarkt, Rommelmarkt, Koefeestcross ("amusement op basis van auto- en motorcross en een vleugje trekkers", aldus de organisatie), Oene Got Talent, en diverse andere activiteiten.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Waterschap Veluwe heeft in 2010 drie zogeheten stapstenen aangelegd langs de Stroombreed bij Oene. Stapstenen zijn gebieden van zo'n 1 hectare groot waar paaiwateren zijn aangelegd voor karperachtigen zoals de winde. Er zijn flauwe rietoevers, nevengeulen en diepe plekken met weinig stroming aangelegd waar vissen kunnen overwinteren. In totaal is zo'n 12.000 m3 grond ontgraven en afgevoerd. Verder is de Stroombreed in 2009 uitgebaggerd. Met de bagger zijn aangrenzende percelen opgehoogd.

- Theater is een belevenis. Dit gevoel van samen beleven wordt bij Fantasietheater Kaleidoscoop in Oene versterkt door kinderen de mogelijkheid te geven om deel te nemen aan de voorstelling. Door participatie wordt elk verhaal een feest om nooit te vergeten. Beleving en verwerking wordt verder bevorderd door begeleidend onderwijsmateriaal. Hierin staat een korte samenvatting van het verhaal, informatie over de doelstellingen en een lijst van mogelijke opdrachten en spelvormen die in de les gebruikt kunnen worden ter voorbereiding of ter ondersteuning. Naast kant en klare voorstellingen is Fantasietheater Kaleidoscoop vooral gespecialiseerd in het maken van voorstellingen. Bijzondere gelegenheden kunnen op aanvraag opgeluisterd worden door een daarvoor gecreëerde voorstelling. Ook kan Fantasietheater Kaleidoscoop kinderen en docenten begeleiden in het maken van een eigen voorstelling.

"De meeste voorstellingen van Fantasietheater Kaleidoscoop zijn ontwikkeld voor jonge kinderen, omdat de vraag voor deze doelgroep het grootst is, maar we spelen ook voor volwassenen en bejaarden. De combinatie van kinderen en bejaarden blijkt positief te werken. Een speciale groep vormt de dementerende bejaarde. Veelal wordt deze groep verwaarloosd binnen theater omdat (zo wordt gesteld) ze zich er toch niets van herinneren. Binnen Fantasietheater Kaleidoscoop wordt echter anders gedacht. Geluk is groter dan een herinnering. Door ons spel blijken we steeds weer een stralende glimlach op een gezicht te kunnen toveren en spontane knuffels te krijgen. Al wordt het moment niet onthouden, hij is er wel geweest."

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Oene (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Oene.

- Nieuws: - Nieuws uit Oene op Facebook.

- Belangenvereniging: - Oener Belang.

- Kulturhus: - Het in 2011 gerealiseerde Kulturhus Oene biedt onderdak aan diverse organisaties en voorzieningen. Van basisschool tot sporthal en van huisarts en fysiotherapeut tot muziekvereniging. De komst van het Kulturhus was een langgekoesterde wens van de inwoners. De provincie Gelderland steunt de komst van dergelijke gebouwen omdat het concept een bijdrage levert aan het overeind houden van voorzieningen in kleine kernen en in stadswijken. "Een Kulturhus bestaat niet uit stenen, maar uit de samenwerking die nodig is om het gebouw mogelijk te maken. Samenwerking bij de planvorming, maar ook bij de exploitatie en programmering in het gebouw. Die samenwerking kan leiden tot tal van nieuwe initiatieven", aldus gedeputeerde Hans Esmeijer bij de start van het project.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Bongerd. - School met de Bijbel. - Kinderopvang De Groene Weide.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Oene.

- Overige verenigingen: - De doelstellingen van VrouwenActief Oene zijn: saamhorigheid bevorderen; sociale contacten onderhouden en bevorderen; ontspanning; creativiteit stimuleren; bevorderen van kennis; actief zijn in de samenleving. Dit beogen zij te bereiken door: beleggen van bijeenkomsten met een afwisselend programma waarin veel verschillende onderwerpen aan bod komen. Op deze bijeenkomsten spelen ‘ontmoeting en gezelligheid’ ook een belangrijke rol; organiseren van excursies; actief lief- en leedbeleid; het steunen van goede doelen; aanbieden van workshops; uitwisseling met andere verenigingen/organisaties. Verder zijn er de tuinclub, de wandelclub, de leesclub, de handwerkclub, de fietsclub en de commissie samenleving, waar leden zich desgewenst bij kunnen aansluiten.

- Zorg: - Hospice Casa Vera is een warm 'bijna-thuis-huis', waar gasten en hun naasten zich thuis kunnen voelen in de periode waarin afscheid centraal staat.

- Veiligheid: - Brandweer Oene bestaat uit ca. 16 enthousiaste en gemotiveerde brandweermannen.

- Bedrijfsleven: - Op de Facebookpagina van Loonbedrijf Riphagen zn. kun je hun uitgebreide machinepark bewonderen, en kun je zien wat ze er zoal mee doen (bijv. Paasvuur bouwen, hout kloven, bierkratten stapelen, kerstbomen rooien, en nog veel meer).

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Oene (alg.).

Reacties

(6)

Oene is een rustig en een heel mooi dorp in de IJsselvallei.

Dat Oene in 1840 34 huizen had en 235 inwoners is onzin. Alleen in Oosteroene staan al wel 34 boerderijen van vóór 1840! Ik schat dat Oene in 1840 ca. 1000 inwoners had. Er stonden wel veel minder huizen (ik schat 150-200) dan nu, maar de gezinnen waren ook 3x zo groot!

Red.:
We hebben het even uitgezocht, en u heeft in die zin gelijk, dat de statistieken uit de Volkstelling 1840 die wij vermeld hadden, alleen betrekking hadden op de dorpskern Oene. Vroeger werden de bijbehorende buurtschappen namelijk apart vermeld in de Volkstellingen e.d. statistieken, tegenwoordig zitten die statistisch doorgaans bij de dorpen inbegrepen. Maar voor een goed begrip is het natuurlijk beter om de buurtschappen van Oene er ook bij te zetten, wat wij nu gedaan hebben. Dan krijgt men inderdaad een beter kloppend beeld van wat het dorpsgebied van Oene werkelijk omvatte.

Bert van de Wetering:
Bedankt voor de moeite!

In een akte van indemniteit van 15 mei 1756 wordt vermeld dat Willem Proper 'in Oen' geboren was in 1728, dus 100 jaar eerder dan vermeld in bovenstaande vermelding.

Dank voor de melding Rob. Maar Oene blijkt nog vele eeuwen ouder (dat blijkt ook al uit de beschrijving van de kerk). De onvolledigheid onder het kopje Naam kwam omdat ik de naamsverklaarders nog niet had geraadpleegd, dat heb ik er nu wel in verwerkt.

(aanvulling m.b.t. Geschiedenis)

Dank voor de aanvullingen Bert! Ik heb het verwerkt (en in jouw bericht weggehaald omdat twee identieke teksten op één pagina niet functioneel zijn), en de pagina ook nog verder inhoudelijk uitgewerkt. Het kan een paar dagen duren voor je het ziet omdat i.v.m. beperking van mijn dataverkeer de site naar de bezoekers niet dagelijks wordt ververst, maar minimaal 1x per week.

Reactie toevoegen