Noordbroek

Plaats
Dorp
Midden-Groningen
Groningen

noordbroek dorpsstraat 1902 [640x480].jpg

Noordbroek Dorpsstraat 1902

Noordbroek Dorpsstraat 1902

Noordbroek.jpg

De Hervormde kerk van Noordbroek met vrijstaande toren.

De Hervormde kerk van Noordbroek met vrijstaande toren.

Noordbroek (2).jpg

Molen De Noordstar in Noordbroek.

Molen De Noordstar in Noordbroek.

GR gemeente Noordbroek in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Noordbroek in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Noordbroek in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Noordbroek

Terug naar boven

Status

- Noordbroek is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Oldambt, gemeente Midden-Groningen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30-6-1965. Per 1-7-1965 over naar gemeente Oosterbroek, in 1990 over naar gemeente Menterwolde, in 2018 over naar gemeente Midden-Groningen.

- Wapen van de voormalige gemeente Noordbroek.

- Onder het dorp Noordbroek vallen ook de buurtschappen Korengarst, Noordbroeksterhamrik en Stootshorn.

Terug naar boven

Ligging

Noordbroek ligt N van Veendam en Zuidbroek. De dorpskern grenst in het O aan de N33.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Noordbroek 317 huizen met 1.977 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 237/1.521 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Korengarst 11/71, Noordbroeksterhamrik 19/107, Stootshorn 37/206 en Zuiderveen 13/72. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 800 huizen met ca. 1.900 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Op Westerlaantje 2 heeft een eenvoudig NH Evangelisatiekerkje gestaan. Het pand dateerde uit 1906 en is in 1981 gesloopt.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsvisie Noordbroek (2007).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Noordbroek heeft 18 rijksmonumenten.

- De imposante Hervormde (PKN) kruiskerk van Noordbroek (Noordersingel 1) is gebouwd in de vroege 14e eeuw en behoort tot de hoogtepunten van laatromaanse bouwstijl in Groningen. Deze stijl is hier goed herkenbaar aan de indeling en bewerking van de muren: een beneden- en bovenzone met veel siermetselwerk in de bovenzone. Maar de kerk heeft ook een gotische uitstraling door de hoge muren en bijpassende hoge spitsboogvensters. In het interieur vallen de koepelgewelven op, de vele muur- en gewelfschilderingen en 2 overblijfselen uit de katholieke tijd: een sacramentsnis in het koor en een piscina. Sowieso is het interieur zeer rijk te noemen met een koorhek, een rijk bewerkte preekstoel en een Schnitgerorgel. Het 24-stemmige orgel is in 1696 gebouwd door Arp Schnitger en nadien diverse keren verbouwd en gerestaureerd. Het leerkerkje (ook leerhuis genoemd) is gebouwd in 1843 en staat naast de kerk.

In 2016 zijn kerk, kerkhof en leerkerkje overgedragen aan de Stichting Oude Groninger Kerken (SOGK). Een plaatselijke commissie van vrijwilligers organiseert en coördineert activiteiten zoals exposities, lezingen en rondleidingen en verder alles wat komt kijken bij het ‘draaiende houden’ van de kerk. Ook worden er nog steeds regelmatig kerkdiensten worden gehouden.

- De voormalige Doopsgezinde Kerk (Hoofdstraat 80) dateert uit 1811 en is in 1950 aan de eredienst onttrokken. Later Vrijzinnig Hervormd, ook nog NH Evangelisatie en Cultureel Centrum? Tegenwoordig in gebruik als woning met atelier.

- Koren- en pelmolen De Noordstar uit 1849. Deze stellingmolen is in 1989 volledig gerestaureerd. In de molen wordt nog regelmatig graan gemalen.

- De Noordermolen ligt in de buurtschap Noordbroeksterhamrik en wordt daarom aldaar beschreven.

- Sinds 1980 verzamelen de eigenaars van Aardewerkmuseum Petrus Regout in Noordbroek Maastrichts aardewerk. De collectie bestaat uit onder andere soepterrines, koffie- en theepotten, kopjes, luciferhouders, wijwaterbakjes, wijnkruikjes, vazen, melkkannen- en bekers, lampetstellen, chocoladeketels, nachtspiegels en kamergemak. Bezoek kan alleen op afspraak. Tel. 0598-451713.

- Het Nederlands Strijkijzermuseum is enkele decennia geleden ontstaan uit de particuliere verzameling van het echtpaar Louise en Guus den Besten. Het museum is gehuisvest in Nederlands oudste Oldambtster boerderij (1576) en is alleen daarom al een bezoek waard. De collectie van het museum bestaat uit meer dan 1.500 voorwerpen van over de hele wereld, waarmee de mensen vroeger hun kleding (ook klederdrachten) hebben gestreken, geperst, gemangeld, geplooid enzovoort. Dat gebeurde al in de tijd van de Noormannen die met glazen bolletjes (ter grootte van een tennisbal) hun wollen jassen inwreven met bijenwas! Uit de 14e en 15e eeuw toont men er aardenwerk strijkbouten, die in de 16e eeuw van ijzer werden nagemaakt en tot op de huidige dag zijn blijven bestaan. Alleen is de verwarming inmiddels elektrisch geworden.

Maar bovendien waren allerlei andere verwarmingstechnieken uitgeprobeerd: met een kooltjesvuur in het strijkijzer (en dus een schoorsteen erop) of met een verwarmbaar binnenijzer (een bout), tijdelijk in de kachel gelegd en later in het strijkijzer gestopt. Na de Industriële Revolutie (1800-1850) kwamen nieuwe technieken ter verwarming in zwang: met ingebouwde spiritusbrander (bepaald niet ongevaarlijk) of met een ingebouwde gasbrander (dus een lange gasslang naar het strijkijzer toe, die er soms wel eens afschoot). En tenslotte de eerste elektrische ijzers, die tegenwoordig het KEMA-keurmerk bij lange na niet zouden halen. Al deze (soms levensgevaarlijke) 'wonderen' der huishoudtechnologie uit vroeger eeuwen en nog veel meer krijg je hier te zien. Bijv. de bijzondere apparaten die men had om pofmouwen en plooirandjes te strijken, en mangels en linnenpersen.

- Het kleine maar sfeervolle Gereedschapsmuseum De Hobbyzolder herbergt een uitgebreide collectie antiek timmermans- en kuipersgereedschap, en omvat vele bijzondere schaven, beitels en een nog werkende houten draaibank. Deze collectie is door de heer Hart in de loop der jaren bijeengebracht, nauwgezet gerestaureerd en wordt nog continu uitgebreid met nieuwe aanwinsten via aankoop of giften. Tel. 050-3126762.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De Kring Cultureel Noordbroek (KCN) organiseert jaarlijks op Hemelvaartsdag een Open Dag waar een aantal wisselende attracties uit het dorp aan meedoen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Noordbroek (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - DorpsAdviesRaad Noordbroek.

- MFC: - In 2014 is, na jarenlange voorbereidingen, multifunctioneel centrum MFC De Noordsuythoeve gereed gekomen. De naam is bedacht door Jantien Lambeck, en verwijst naar het feit dat het complex door inwoners van Noordbroek en Zuidbroek wordt gebruikt, en naar de boerderijen in de dorpen. Het complex biedt onderdak aan het dorpshuis, de Inspecteur Amerikaschool, kinderopvang Poko Loko, de peuterspeelzaal, Fysiotherapie Noord en de bibliotheek.

- Onderwijs: - Inspecteur Amerikaschool.

- Zorg: - Zorgboerderij Fenna Heerd.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Noordbroek alg. en - idem kerk.

Reactie toevoegen