Nispen

Plaats
Dorp
Roosendaal
West-Brabant Baronie en Markiezaat
Noord-Brabant

nispen douanepost 1950 [640x480].jpg

Nispen douanepost 1950

Nispen douanepost 1950

Nispen

Terug naar boven

Status

- Nispen is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio West-Brabant, en daarbinnen in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Roosendaal. T/m 1996 gemeente Roosendaal en Nispen.

- Onder het dorp Nispen vallen ook de buurtschappen Everland, Heijbeek, Hollandsdiep, Nederheide (deels) en Steenpaal (deels).

- Nispen heeft pas betrekkelijk recent een eigen postcode (4709) en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek (in ieder geval na 1994). Voorheen lag het voor de postadressen 'in' Roosendaal.

Terug naar boven

Naam

Naamsverklaring
Gevormd met het suffix apa ‘water’ bij een onduidelijk eerste deel, dat men heeft willen verbinden met de woordstam van genezen, leidend tot een betekenis: het heilzame water. Een andere duiding verklaart het eerste deel nis als nes ‘land uitstekend in water, landtong’ en wil deze landtong terugvinden in het afgevlakte, met de bolle kant naar de beek toegekeerde paraboolduin waarop Nispen zou liggen. (1)

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp Aopelaand.

Terug naar boven

Ligging

Nispen ligt Z van Roosendaal, N van de Belgische grens. Grensovergang naar Essen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Nispen 66 huizen met 512 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 700 huizen met ca. 1.600 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Nispen is een van de oudste nederzettingen in West-Brabant en is ontstaan in de 12e eeuw. De heerlijkheid behoorde tot de lenen van de hertog van Brabant. De heerlijkheid bestond reeds vóór 1146 en omvatte aanvankelijk Nispen, Essen en Kalmthout (de laatste twee behoren sinds 1830 tot België). Later is Roosendaal, dat pas in de 13e eeuw voor het eerst wordt vermeld, daaraan toegevoegd. Hertogin Johanna van Brabant verpandde in 1387 onder meer Nispen aan Jan van Polanen, Heer van Breda. Het leen is sindsdien niet meer ingelost. Rond 1800, na de Franse Revolutie, worden de kernen in zelfstandige gemeenten opgedeeld.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij:

- Het artikel "Nispen, de moeder van Roosendaal" van dr. K.A.H.W. Leenders.

- Heemkundekring de Heerlijckheijd Nispen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2013 heeft de Provincie €400.000 subsidie toegekend aan de Heerlijckheijd Nispen, een initiatief van het bewonersplatform. De subsidie is voor projecten die de leefbaarheid van het dorp ten goede komen. Het gaat o.a. om fiets- en mountainbikeroutes en herinrichting van het kerkplein. Bij de uitvoering wordt ingespeeld op de historie van Nispen als douanepost en pleisterplaats.

- In 2014 is in Nispen een wijkje met 14 starterswoningen gerealiseerd. Bijzonder is dat dit is gebeurd onder de vlag van Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO), wat inhoudt dat de jongeren in kwestie het als collectief hebben gerealiseerd, wat veel geld bespaart en een eigen woning voor hen betaalbaar maakt.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Mariakapel.

- De oorspronkelijke kerk is in 1930 afgebroken en vervangen door de huidige kerk van de parochie Heilige Maria Hemelvaart.

- Nispen is tegenwoordig ook bekend als geraniumdorp, zoals dat bij Wouw al langer het geval is. Nispen heeft in 1998 besloten bij Wouw ‘aan te haken’ en zo de kring van geraniumdorpen rond Roosendaal verder te vergroten. Op Koningsdag kunnen de inwoners tijdens de geraniummarkt 5 geraniums krijgen, mits zij die in de periode erna (t/m september) zichtbaar aan de voorgevel hangen. Een groot deel van de inwoners doet eraan mee. Zie verder bij Wouw.

- Ronde stenen bergkorenmolen van Aerden dateert uit 1850. “De belt dient als platform voor het kruiwerk dat nodig is om de kap in de wind te kunnen draaien. De ruimte onder de berg wordt gebruikt als los- en laadruimte voor het graan en het meel. De zakken gaan met behulp van een door de molen aangedreven lier (het luiwerk) naar de verdiepingen van de molen. Op de maalzolder wordt het gemalen meel opgevangen in jute zakken, klaar voor afvoer. Op de steenzolder bevinden zich de molenstenen, in tweetallen gevat in houten bekistingen (steenkuipen). Met behulp van de eerder genoemde lier worden de zakken graan tot deze zolder omhooggehesen en via trechters wordt het graan tussen de molenstenen vermalen. De molen is in de jaren zeventig gerestaureerd. Helaas zijn hier de nieuwbouwhuizen tot tegen de molenberg aangebouwd, wat de molenbiotoop niet ten goede is gekomen. Molenaarswoning aan de Dorpsstraat 50.

- Sinds 1999 is grenspaal 240 (gelegen aan de oude weg van Nispen naar Essen, de Essenseweg) weer compleet. De gietijzeren dennenappel op de top van de paal is 20 jaar zoek geweest. Hij bleek te liggen op een zolder in Wouwse Plantage. Het ding was ooit door een aangeschoten jongmens na een feestje losgewrikt en meegenomen. Het deed dienst als tegenwicht voor een zolderluik, totdat iemand op een expositie herkende wat het was. Het attribuut is op 22 februari 1999 teruggeplaatst door burgemeester F. Schrauwen van Essen (België) en wethouder A. de Leeuw van Roosendaal. Die handeling symboliseerde overigens de afronding van de renovatie van 6 grenspalen.

Speciale gast bij het festijn was Piet Roelands die in 1934 pal naast de paal is geboren. Hij was vroeger een succesvol smokkelaar. Tonnen Nederlandse boter loodste hij als manneke van negen jaar samen met zijn moeder via allerlei stiekeme paadjes over de grens. Het was in de oorlogstijd waarin smokkelen pure noodzaak was en geen criminele inslag had. Er moesten heel wat monden gevoed worden: ‘ik heb nog wel de heel kleine huisjes gezien. Moeder met een winkeltje van een paar vierkante meter. Waar de ouders hun 17 kinderen lieten, is mij een raadsel. Volgens mij ging iedereen staande slapen, zo weinig plek was er’, aldus Piet Coppens, conservator van het heemkundig museum Jan Uten Houte in Etten-Leur (305). Later werd de smokkelarij professioneler aangepakt, met onder meer supersnelle gepantserde Amerikaanse auto’s. Eind jaren zestig is de smokkel gestopt omdat toen het prijsverschil niet lonend meer was.

Terug naar boven

Evenementen

- Culturele evenementen in dit dorp vind je op de site van Stichting Cultureel Nispen.

- Carnaval. - Stichting Carnaval Nispen.

- In het voorjaar en najaar is er iedere 6 weken Nispen Blues; een optreden van een bluesband in café De Gouden Leeuw. Gratis entree.

- De Wandeldriedaagse (juni) wordt georganiseerd door Trim-Gym-Club Nispen. Je kunt kiezen uit de afstanden 5 of 11 kilometer. De Wandeldriedaagse wordt afgesloten met een feestavond, die op zijn beurt weer het startschot vormt voor de Muziekfeesten.

- Muziekfeesten (weekend in juni), georganiseerd door harmonie Sint Caecilia.

- Op 2e pinksterdag is er de N’Oop Loop, een obstaclerun waarbij de deelnemers onderweg diverse obstakels tegenkomen. De route gaat door de natuur, door het water, je kruipt in de modder en je gaat over de N’Oop van Nispen. Onderweg mag je tal van uitdagende hindernissen nemen, en zul je spieren voelen waarvan je het bestaan niet kende. Er is geen wedstrijd- of tijdslimiet aan verbonden, het gaat om de sportieve gezelligheid. Dus kom samen met je vrienden en ga de uitdaging aan.

Nieuw is sinds 2017 de mini-obstacle run met een lengte van 1 km. Voor stoere kinderen zonder zwemdiploma, maar die met begeleider wel heel goed kunnen rennen, klimmen en niet bang zijn voor een beetje avontuur. Voor kinderen met een beetje pit en veel te veel energie. In samenwerking met Sportservice Noord-Brabant is er ook een onderdeel voor 55-plussers. Bewegen met plezier, samen met leeftijdsgenoten. Ieder in zijn eigen tempo, plezier staat voorop. Daarnaast zijn er 3 afstanden: de Familierun van 3 km, en voor de echte bikkels de 6 en 9 km.

- Op een zondag in juli is er de Ronde van Nispen (wielrennen). Er wordt gestreden om de Ad Bastiaanse Trofee. Ook is er een Dikke Bandenrace en een Funklasse.

- Braderie op de laatste zondag van augustus.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Bij de herinrichting van het kerkplein en de inrichting van de turftuin ontstond het idee om ook een openluchttheater te realiseren. Naast de basisschool, een ideale plek ook voor cultuur en educatie. Een enthousiaste werkgroep wist vele vrijwilligers te enthousiasmeren om mee te helpen aan iets heel unieks; de mozaïekbank. Op vrijdag 24 april 2015 plaatst burgemeester Jacques Niederer de eerste tegel en geeft daarmee de aftrap voor de 'mozaïekmarathon'. Het hele weekend worden onder begeleiding van beeldend kunstenaar Marijke Maas samen met vele vrijwilligers de mozaïektegeltjes aan de achterzijde van het openluchttheater geplaatst.

Bij de feestelijke opening van Openluchttheater Nispen op 11 juli 2015 stelt cultuurwethouder Hans Verbraak: "Heel Roosendaal is trots op Nispen. De hele Nispense gemeenschap heeft een uniek openluchttheater gerealiseerd, met het grootste mozaïekkunstwerk in Roosendaal." Het openluchttheater was de grote winnaar van de Brabantse Dorpen Derby 2015*, die ging om de vraag welk dorp het beste idee heeft om met behulp van cultuur de leefbaarheid in het dorp te verbeteren. Met de hoofdprijs van 25.000 euro dit geld hebben ze ervoor gezorgd dat bezoekers door een overkapping ook bij slecht weer droog kunnen zitten. Het openluchttheater, met de unieke 22 meter lange mozaïekbank aan de achterzijde, wordt o.a. gebruikt door diverse (cultuur)organisaties uit Nispen en basisschool De Linde. Het theater biedt ook een podium aan producties van buiten het dorp. Dorpen Derby coach Heleen Moors heeft de Nispenaren begeleidf bij de opzet van een beheerorganisatie en een aantrekkelijk langjarig (cultuur)programma.
* Zie ook het verslag van Omroep Brabant.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Nispen door Kees Wittenbols uit Breda.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Nispen.

- Onderwijs: - Basisschool De Linde dateert uit 1926 en hoorde vroeger bij het Sint Antoniusklooster. De school heette vóór 1985 Sint Antonius. De nieuwe naam heeft betrekking op de linden bij de school, die ook uit 1926 dateren. Op het schoolplein staat een monumentale rode beuk, het enige dat nog herinnert aan de kloostertuin die er vroeger lag.

- Muziek: - Harmonie Sint Caecilia.

- Sport: - RKVV NSV (voetbal).

- Zorg: - Zorgboerderij Stichting De La Vie.

Reactie toevoegen