Nijland

Plaats
Dorp
Súdwest-Fryslân
Fryslân

nijland_collage.jpg

Nijland, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Nijland, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Nijlan.JPG

Nijland, dorpsgezicht

Nijland, dorpsgezicht

Nijlan (2).JPG

De robuuste kerk van Nijland

De robuuste kerk van Nijland

nijland_pastorietuin_winteraconiet.jpg

Nijland, pastorietuin, winterakoniet

Nijland, pastorietuin, winterakoniet

nijlan_pastorietuin_sneeuwklokje_en_boerenkrokus.jpg

Nijland, pastorietuin, sneeuwklokje en boerenkrokus

Nijland, pastorietuin, sneeuwklokje en boerenkrokus

Nijland

Terug naar boven

Status

Nijland is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Súdwest-Fryslân. T/m 2010 gemeente Wymbritseradiel.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Nijlân.

Oudere vermeldingen
1230 de Nova Terra, 1335 in Dodakirka, 1399 van Doedenkerke, 1399 up Nyenlande, 1455 op da Nyelandt.

Naamsverklaring
Nieuw aangeslibt gedeelte van de oude Middelzee, waarschijnlijk voor 1100 ontstaan in het reeds ingepolderde zuidelijke deel van de Middelzee. Heette behalve 'het nieuwe land' ook 'kerk van de persoon Dodo'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Nijland ligt NW van de stad Sneek en ZO van de stad Bolsward en grenst in het Z aan de A7.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft het dorp Nijland 70 huizen met 464 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 400 huizen met ca. 1.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het dorp Nijland is in de 13e eeuw gesticht in het zuidelijk deel van de drooggevallen Middelzee. In de apocrieve kroniek van Andreas Cornelius (Occo Scariensis) wordt de bouw van een kerk in een sage gedateerd op het jaar 1275: boeren wilden een kerk bouwen. Driemaal achtereen begonnen ze daarmee, maar steeds werd al wat ze overdag hadden opgetrokken ’s nachts weer afgebroken. Tenslotte zagen ze daarin Gods hand. Ze besloten door middel van een godsgericht de bouwplaats van de kerk vast te stellen. Twee ossen werden voor een wagen met bouwmaterialen gespannen en daarna werden ze het land in gejaagd. Waar men ze de volgende morgen zou vinden, daar zou de kerk gebouwd worden. Men vond de ossen met brandende waskaarsen tussen de hoornen in een rietpoel. Daar werd de kerk gebouwd.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Nijland heeft 11 rijksmonumenten. Het oude dorpscentrum is een beschermd dorpsgezicht.

- Van de eerste kerk te Nijland resteert de zware, ongelede toren. De toren was oorspronkelijk lager. De twee series galmgaten zijn onder andere aanwijzingen voor de verhoging, die nodig was na de bouw van een nieuwe kerk. Mogelijk heeft deze verhoging de verzakking van de toren veroorzaakt. In 1866 hing het bouwwerk ruim anderhalve meter uit het lood. Er werden al afbraakplannen gemaakt, maar naar het plan van een plaatselijke timmerknecht, Lytse Fedde, werd de toren tenslotte in z’n geheel rechtgezet. De 13e-eeuwse kerk is in het begin van de 16e eeuw vervangen door de huidige, die grotendeels werd gebouwd uit afbraakmateriaal van de eerste. In de noordmuur bleven restanten van de oude kerk bewaard. Voor de preekstoel liggen een aantal grafzerken. Daartussen ligt een exemplaar dat gerekend mag worden tot de fraaiste en meest bijzondere, die in Fryslân bewaard bleven. Het is de portretzerk van pastoor Keimpo Hottinga, die in 1535 is overleden. - Zie verder Geschiedenis van de Hervormde kerk te Nijland.

- De kerk is bijzonder fraai gelegen op een omgracht kerkhof. Een deel van de kerkgracht is het restant van een oude Middelzee-slenk. Aan de overzijde van de gracht ligt de witte pastorie. Het zuidelijk deel van dit gebouw is nog middeleeuws. Het noordelijk deel dateert uit 1787. Het bezit uit dat jaar nog een ingangspartij met gesneden pilasters en gepolychroomde wapenschilden.

- Ten noorden van de kerk ligt het gerestaureerde vicarishuis. Dat dateert in oorsprong uit de zestiende eeuw en werd opgetrokken uit afbraakmateriaal van de eerste kerk. De topgevel van kleine gele steen is aangebracht in 1800. Het gebouwtje heeft tot 1817 dienst gedaan als dorpsschool en daarna nog als onderwijzers- en kosterswoning.

- Ook ten noorden van de kerk ligt de oude pastorieboerderij. De fraaie kop-hals-rompboerderij ten zuiden van de kerk is een oude bezitting van de Kruizebroeders en later van het Old Burger Weeshuis te Sneek.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Midden jaren tachtig organiseert een commissie van Stichting Earizer in samenwerking met kroegbaas Remmelt Boonstra om de twee weken een live optreden van een band in zijn café in Nijland. Dat slaat goed aan; de jeugd komt er massaal op af. De commissie was enthousiast en wilde ook weleens een groter evenement organiseren. Sinds 1987 is dat popfestival Aaipop (2e paasdag), het grootste popfestival met uitsluitend Friestalige bands.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- De pastorietuin van Nijland is een voorbeeld van een stinzentuin rond kerkgebouwen. Stinzen zijn van oudsher 'Stenen huizen' waar de eigenaren een bepaalde type tuinaanleg toepasten met soorten die naderhand beschreven zijn als stinzenflora. Vaak waren dat bol- en knolgewassen uit het nabije oosten, Zuid- en Midden Europa en uit andere delen van Nederland. Deze karaktereistieke flora bleek echter ook op andere plekken voor te komen dan alleen rond de buitenplaatsen en herenboerderijen in Fryslân. Ook in andere provincies komen we die tegen en ook in andere tuinen. Zoals onder andere pastorietuinen en aangrenzende begraafplaatsen en dokterstuinen. Winteraconiet, sneeuwklokjes, boeren- en voorjaarskrokus en vingerhelmbloem zijn aanwezig in de pastorietuin van Nijland. Vooral de eerstgenoemde massaal. Nadere informatie over stinzenflora in Fryslân.

Terug naar boven

Beeld

- Foto's van Nijland van fotograaf Martin Stevens, w.o. de stinzenflora bij de pastorie.

Terug naar boven

Links

- Onderwijs: - Basisschool De Earste Trimen is sinds augustus 2018 gefuseerd met Basisschool De Gearrin uit Folsgare (die zelf ook al een fusieschool was i.v.m. de reeds erder opgeheven scholen in Abbega en Oosthem). De school in Folsgare is gesloten. Men is verder gegaan in Nijland. In schooljaar 2018-2019 heeft de school 5 groepen.

- Muziek: - Muziekvereniging Excelsior is opgericht in 1920. "Rond het jaar 1900 waren er 2 muziekverenigingen in Nijland. Ze hadden beide geen lang bestaan. Het ene korps heette Concordia. Vanwege het oefenen in de staatsschool noemde men dit het staatskekorps. Het andere korps had de naam Excelsior (1898-1911). Naar aanleiding van dit korps is in 1920 opnieuw een muziekvereniging opgericht, met dezelfde naam. Hoewel er destijds maar 16 instrumenten beschikbaar waren, gaven 24 personen zich op. Om de vrede te bewaren, werd besloten dat de oudsten een instrument kregen, de overigen kwamen op een wachtlijst te staan. Kwam er weer een plaats vrij in het korps, dan werd door schriftelijke stemming van leden en bestuur een nieuw lid aangenomen. Zo gebeurde het dus wel eens, dat iemand niet werd toegelaten, wel of geen goede muzikant."

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Nijland kerk.

Reactie toevoegen