Nijkerk

Plaats
Stad en gemeente
Nijkerk
Veluwe
Gelderland

nijkerk langestraat 1916 [640x480].jpg

Nijkerk Langestraat 1916

Nijkerk Langestraat 1916

Nijkerk-MSD-20121122-283964.jpg

Nijkerk, Gelderland

Nijkerk, Gelderland

Nijkerk-MSD-20121122-283971.jpg

Nijkerk, Gelderland

Nijkerk, Gelderland

Nijkerk-MSD-20121122-283975.jpg

Nijkerk, Gelderland

Nijkerk, Gelderland

nijkerk_arkemheen_stoomgemaal.jpg

Nijkerk, polder Arkemheen, Stoomgemaal Hertog Reijnout

Nijkerk, polder Arkemheen, Stoomgemaal Hertog Reijnout

nijkerk_arkemheen.jpg

Nijkerk, Polder Arkemheen is een Natura 2000-gebied

Nijkerk, Polder Arkemheen is een Natura 2000-gebied

GL gemeente Nijkerk in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Nijkerk in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Nijkerk in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Nijkerk

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je vakantiehuis in omgeving Nijkerk.

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Nijkerk.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Nijkerk.

- Bestel hier online je maaltijd en laat hem thuisbezorgen in omgeving Nijkerk.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Nijkerk (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Nijkerk is een stad en gemeente in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe.

- De gemeente Nijkerk is in 2000 vergroot met de gemeente Hoevelaken. Dit was een ‘vrijwillige’ fusie. De gemeenten Nijkerk en Hoevelaken wilden fuseren om op die manier ‘grote buurman’ met expansieplannen Amersfoort buiten de deur te houden. De fusiegemeente in wording heeft in de aanloop naar de fusie als voorlopige werknaam Hoevelaken-Nijkerk gehad.

- De gemeente Nijkerk omvat naast de gelijknamige stad verder nog de dorpen Hoevelaken en Nijkerkerveen en de buurtschappen Achterhoek, Appel, De Veenhuis, Doornsteeg, Driedorp, Holk, Holkerveen, Kruishaar, Nekkeveld, Palestina (deels), Prinsenkamp, Slichtenhorst en 't Woud. Bij elkaar zijn dit 1 stad, 2 dorpen en 13 buurtschappen. Vrijwel alle buurtschappen vallen onder de stad Nijkerk. Alleen de buurtschap Holkerveen valt onder het dorp Nijkerkerveen.

- Wapen van de gemeente Nijkerk.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Nijkerk.

Terug naar boven

Naam

In het dialect
Niekark.

Oudere vermeldingen
1333-1334 Nyenkercke, 1337 van der Nierkircken, 1395-1396 Nyekerc, 1413 Nykerck.

Naamsverklaring
Genoemd naar 'de nieuwe kerk', die gebouwd werd nadat de oude kapel in 1221 door een veenbrand was verwoest.(1)

Naam kwam ook elders voor
De Friese dorpen Oosternijkerk en Westernijtsjerk hebben oorspronkelijk ook Nijkerk geheten. Op enig moment zijn deze namen dus veranderd, wellicht om verwarring met elkaar en/of met het Gelderse Nijkerk op te heffen.

Terug naar boven

Ligging

Nijkerk ligt NO van Amersfoort, ZW van Putten en grenst in het N aan het Nijkerkernauw.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 had de gemeente Nijkerk 989 huizen met 7.008 inwoners, verdeeld in stad Nijkerk 552/4.077 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Wullenhoven 45/352, Appel 38/318, Slichtenhorst 48/423, Nijkerkerveen 215/1.197, Holk 25/204, Veenhuis en Achterhoek 29/190 en Doornsteeg, Bontepoort, Ark, Nekkeveld en Watergoor samen 37/247.

- Tegenwoordig heeft de gemeente Nijkerk ca. 16.000 huizen met ca. 40.000 inwoners, waarvan ca. 25.000 in de stad Nijkerk.

Terug naar boven

Geschiedenis

Vóór het huidige Nijkerk ontstond was er een kerkje genaamd Biddinchem op de plaats van de tegenwoordige buurtschap Wullenhoven. Dit kerkje is in 1222 in vlammen opgegaan. Een nieuwe kerk werd gebouwd op de plek van de huidige Herv. kerk. Het hier rondom ontstane dorp noemde men Nieukercke.

Nijkerk lag op de grens van het bisdom Utrecht en het hertogdom Gelre (destijds zelfstandige staatjes) en was dan ook meermalen het toneel van oorlogen. Zo ook in 1410 en 1412. Om de bevolking enigszins schadeloos te stellen en meer veiligheid te verschaffen heeft Nijkerk op 27 maart 1413 stadsrechten gekregen van hertog Reynolt IV van Gelre (Nijkerk heeft dus in 2013 haar 600-jarig bestaan als stad gevierd). Men kreeg hierdoor vrijdom van tollen in het hertogdom, vrijstelling van de verplichting om deel te nemen aan oorlogen, men hoefde geen schattingen meer te betalen en men mocht twaalf schepenen kiezen om de stad te besturen.

De stad mocht voor de veiligheid tevens worden omringd door grachten en muren. Stadsmuren zijn er ws. nooit geweest. Wel een gracht en drie poorten; de Veenepoort, de Holkerpoort en de Oosterpoort. ‘Onder de Republiek werd zij tot het platteland gebracht, maar koning Lodewijk verhief haar in 1808 weder tot stad’ (Rietstap, 1892). In 1540 zijn bijna alle huizen en de kerk in vlammen opgegaan.

In mei 1940 en april 1945 is Nijkerk beschoten geweest, in 1940 door onze eigen artillerie, in 1945 door de Canadezen, in beide gevallen zonder noodzaak, waarschijnlijk in de veronderstelling dat er Duitse troepen aanwezig waren. In 1940 vielen er geen doden, de bevolking was al geëvacueerd in Harderwijk. In 1945 werden er 40 inwoners dodelijk getroffen.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Nijkerk, kunt u terecht bij Stichting Oud-Nijkerk.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De stad Nijkerk heeft 39 rijksmonumenten. De rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten zijn voorzien van informatiebordjes. Op de bordjes staat informatie over de historie van het monument.

- Nijkerk heeft 131 gemeentelijke monumenten.

- Wullenhoven, een buurtschap van Nijkerk, heeft 19 rijksmonumenten.

- Overig buitengebied heeft 7 rijksmonumenten.

- De Grote Kerk of St. Catharinakerk (Holkerstraat 1) is gebouwd in 1461 en herbouwd na een stadsbrand in 1540.

- De stadstoren met klokkenspel dateert uit 1774.

- 15e-eeuws kasteel De Berencamp (Hemmelerweg 1).

- Kasteel Salentein (Putterstraatweg 5).

- Watertoren uit 1898 (Westkadijk 7).

- Stoomgemaal Hertog Reijnout in Polder Arkemheen is het enige nog werkende gemaal met buitenschepraderen in Europa. Het stoomgemaal is van 1883 tot 1983 in bedrijf geweest. Daarna is de functie overgenomen door een elektrisch gemaal. In 1986 is het gemaal gerestaureerd.

- Gevelstenen in Nijkerk.

- Het Demis Roussos Museum in Nijkerk is op 15 juni 2016 officieel geopend door zoon en dochter Cyril en Emily. De Griekse popzanger Demis Roussos, in 2015 op 68-jarige leeftijd overleden aan klierkanker, wordt in het museum geëerd met zijn collectie gouden platen, privéfoto's en zijn kleding. Roussos heeft gedurende zijn carrière meer dan 60 miljoen albums verkocht. Een van zijn grootste hits was Forever and Ever. Bij de opening van het museum is een cd-box verschenen met het complete oeuvre van 28 albums, én de documentaire Journey with my Father van dochter Emily. Zoon Cyril sprak bij de opening de verwachting uit dat het museum talrijke fans uit binnen- en buitenland zal trekken. "Het is het enige museum over mijn vader ter wereld en hij heeft nog altijd een trouwe aanhang." Het museum is in Nijkerk gerealieerd omdat Roussos daar geruime tijd gewoond heeft.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Boerenmaandag (april) met vele festiviteiten.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Arkemheen (`arke' betekent dam, sluis, grenswal of gegraven waterloop, `mheen' verwijst naar een toestand van gemeenschappelijk eigendom) is een Natura 2000-gebied in de gemeenten Nijkerk (Nijkerkerpolder) en Putten (Putterpolder). Arkemheem is een agrarisch gebied dat van groot belang is als overwinteringsgebied voor de kleine zwaan. De rust en openheid van het landschap dragen in grote mate bij aan de kwaliteit van het leefgebied van de kleine zwaan en weidevogels. De poldersloten zijn het leefgebied van de Grote Modderkruiper en de Bittervoorn. In 2014 heeft het waterschap voor Arkemheen een peilbesluit genomen, waardoor het gebied natter is geworden. Hiermee is al een belangrijk deel van de maatregelen uit het Natura 2000-beheerplan Arkemheen gerealiseerd. En is de basis gelegd voor 2 natuurreservaten met een oppervlakte van circa 225 hectare voor de kleine zwaan en smient. In 2016 is daar een particulier weidevogelreservaat aan toegevoegd. In een gebied van 2000 hectare wordt landbouw gecombineerd met natuur. Daar richt het agrarisch natuurbeheer zich vooral op weidevogels. Nadere informatie over het gebied kun je verkrijgen in Bezoekerscentrum Arkemheen, dat gevestigd is in de kolenloods van Stoomgemaal Hertog Reijnout (dat hierboven onder Bezienswaardigheden beschreven is).

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichtkaarten van Nijkerk.

Terug naar boven

Links

- Officiële site van de gemeente Nijkerk.

- Startpagina met links naar instanties in Nijkerk, Nijkerkerveen en Hoevelaken.

- Zorgboerderij De Bonte Sik. - Zorgboerderij Het Witte Water.

Reactie toevoegen