Nieuwe Statenzijl

Plaats
Buurtschap
Oldambt
Oldambt
Groningen

Nieuw Statenzijl (2).jpg

Bij Nieuwe Statenzijl, met heel in de verte de Duitse stad Embden.

Bij Nieuwe Statenzijl, met heel in de verte de Duitse stad Embden.

Nieuw Statenzijl.jpg

De Windwijzer op de dijk bij Nieuwe Statenzijl.

De Windwijzer op de dijk bij Nieuwe Statenzijl.

Nieuw Statenzijl..jpg

Op de fiets over de dijk Duitsland in bij Nieuwe Statenzijl.

Op de fiets over de dijk Duitsland in bij Nieuwe Statenzijl.

dollard_kaartje-002.jpg

Nieuwe Statenzijl op de Kaart.

Nieuwe Statenzijl op de Kaart.

Nieuwe Statenzijl

Terug naar boven

Status

- Nieuwe Statenzijl is een buurtschap in de provincie Groningen, in de streek Oldambt, gemeente Oldambt. T/m 1989 gemeente Beerta. In 1990 over naar gemeente Reiderland, in 2010 over naar gemeente Oldambt.

- De buurtschap Nieuwe Statenzijl valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Drieborg.

Terug naar boven

Naam

In het Gronings
Nij Stoatenziel.

Naamsverklaring
Zie het hoofdstuk Geschiedenis.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Nieuwe Statenzijl ligt rond de gelijknamige weg, NO van Beerta en Finsterwolde, N van Bad Nieuweschans, in het uiterste O van de Reiderwolderpolder, en grenst in het N aan de Dollard en in het O aan Duitsland.

Terug naar boven

Statistische gegevens

De buurtschap Nieuwe Statenzijl omvat slechts een handvol panden.

Terug naar boven

Geschiedenis

In 1707 besluit de toenmalige Raad van State in deze regio, om militair-strategische redenen, een sluis aan te laten leggen en zo ontstaat de Statenzijl. Als gevolg van de voortschrijdende inpolderingen van het Noord-Groninger land wordt in 1876 iets noordelijker een nieuwe spuisluis gebouwd. Dat is dus de huidige Nieuwe Statenzijl (wat tevens met de omliggende bebouwing een gelijknamige buurtschap is geworden). De oude Statenzijl Z hiervan heet sindsdien dus... inderdaad; de Oude Statenzijl, die eveneens samen met enkele omliggende panden als gelijknamige buurtschap te boek staat.

Op deze site van oud-inwoner Harm Hillinga vind je, als je op die pagina naar onderen scrollt, een 8-tal artikelen met foto's en oude ansichtkaarten van Nieuwe Statenzijl.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Spuisluis Nieuwe Statenzijl dateert uit 1876. In 1907 is deze uitgebreid met een schutsluis voor de kleine binnenvaart, ten behoeve van het transport van aardappelen en bieten. Tegenwoordig wordt de schutsluis alleen nog gebruikt door de recreatievaart. De spuisluis is in 2013 'visvriendelijk' gemaakt. Hoe dat werkt, kun je lezen in het hoofdstuk Landschap etc. Bij het sluizencomplex, dat de Dollard en de Westerwoldse Aa met elkaar verbindt, bevinden zich informatiepanelen over de sluis, het zeeniveau en de geschiedenis. - Dronefilmpje (2015) van het sluizencomplex Nieuwe Statenzijl.

- De in de regio befaamde streektaalzanger en -dichter Ede Staal heeft een tijd in Nieuwe Statenzijl gewoond. De tekst van het lied dat hij over de buurtschap schreef is op een plaquette bij de sluis aangebracht.

- Op de dijk naast de sluis staat het kunstwerk Waaiboei (1996) van beeldend kunstenaar Martin Borchert. Het kunstwerk bestaat uit een bijna 8 meter hoge tuimelaar. De met beton verzwaarde bolvormige onderkant staat los en beweegt met de windkracht en -richting mee.

- De kilometerpaal bij de Waaiboei toont een foutje van Rijkswaterstaat. Tijdens het uitmeten van de palen hadden ze een kilometer voor de grens de paal 0 in de grond geslagen. De grens van Duitsland met Nederland begint hierdoor met -1 in plaats van 0.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Kiekkaaste bij Nieuwe Statenzijl is de enige buitendijkse vogelkijkhut van Nederland en geeft een goed zicht op de slikvelden van de Dollard. Een goede plek om honderden bonte strandlopers te zien, of andere op het slik foeragerende vogels. Soms worden op de kwelders fraters waargenomen. Met wat geluk zie je zeehonden. Ook bruinvissen worden soms vlak onder de kust gezien. Bezoek de Dollard en geniet van weidse vergezichten en telkens veranderende wolkenluchten. Het Marcelluspad naar de vogelkijkhut bestaat grotendeels uit plankieren en kan bij zeer hoge waterstand onbegaanbaar zijn. Het is niet aan te raden deze plek te bezoeken bij harde wind.

- Sluis Nieuwe Statenzijl is sinds 2013 niet langer een barrière voor vissen. Waar vissen voorheen werden geblokkeerd door de sluis, kunnen ze nu met een innovatief systeem langs de sluis zwemmen. De belangrijkste barrière voor vissen tussen het Wad en de Westerwoldse Aa is daarmee opgeheven. Een uitkomst voor de bedreigde paling die hier nu als jonge aal ons land kan binnen zwemmen via een ‘aalgoot’. Vis - zoals paling - zwemt tot bovenop de dijk. Daarna glijden ze de Westerwoldse Aa in. Bovendien zijn ‘kattenluiken’ in de sluisdeuren aangebracht voor de zoet-zoutvissen. Beide zijn van groot belang voor het leefgebied van vissen; zij kunnen nu hun opgroei- en/of paaigebied bereiken.

De realisatie van deze vispassage is een mijlpaal voor de vismigratieproblematiek in het algemeen en voor het project ‘Tussen Wad en Westerwoldse Aa’ in het bijzonder, waarmee Waterschap Hunze en Aa's zich, mede dankzij subsidies van het Waddenfonds en Rijkswaterstaat, inzet voor het leefgebied van vissen. Het waterschap vergroot het gebied door oplossingen te creëren voor barrières als gemalen, sluizen en stuwen, waar vissen normaalgesproken niet langs kunnen. Daarnaast leggen ze visvriendelijke oevers aan, waar de vissen kunnen paaien.

Waterschap Hunze en Aa's rapporteert reeds in mei 2014, een half jaar na ingebruikname, dat de speciale aalgoot voor babypalingen bij Nieuwe Statenzijl nog beter werkt dan zij vooraf had verwacht. Dat is verheugend nieuws, omdat de palingstand de afgelopen jaren enorm is gedaald. - In het filmpje 'Glasaalgoot Nieuwe Statenzijl. Een borstelbaan voor een wereldreiziger' laat het waterschap zowel in een animatie als live zien hoe ingenieus het systeem van deze 'aalgoot' werkt.

Terug naar boven

Beeld

- Filmbeelden van iemand die op de fiets Nieuwe Statenzijl verkent.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Nieuwe Statenzijl (online te bestellen).

Reacties

(4)

Op de foto bij de windwijzer staat een paaltje met daarop -1 km, een eindje verderop hangt aan de reling naar de sluis een blauw bordje met daarop -1,1 km.
Kunt u me vertellen waarop dat deze km duiding betrekking heeft?
Overigens hebben we genoten van de prachtige natuur rondom de sluizen.
Met vriendelijke groet,
Jacqueline

Mooi dat u genoten heeft van dit prachtige gebied. Wij (de redactie van deze site) zijn er nog niet geweest, maar dat komt zeker nog. Goeie vraag die u stelt! Het valt me nu pas op, nu u het meldt. Ik heb nog nooit een km-bordje met een 'negatieve km-stand' gezien. Geen idee wat de betekenis hiervan is. Harm Hillinga, van wie u onder Geschiedenis een link vindt naar 8 mooie verhalen van hem uit de geschiedenis van Nieuwe Statenzijl, is hier geboren en getogen (overigens zeer de moeite waard om deze verhalen te lezen en de afbeeldingen te bekijken!, mocht u dit niet reeds hebben gedaan). Dus als íemand het weet is hij het wel denk ik. Wellicht wilt u het hem voorleggen. Zijn mailadres is [email protected] . Dan kunt u hem gelijk vertellen dat u genoten heeft van de omgeving waar hij opgegroeid is. Dat zal hem vast deugd doen. P.S. ik verneem het graag als u er achter bent gekomen, zodat ik het ook op deze pagina kan toelichten, waardoor evt. volgenden die zich dit afvragen, hier kunnen lezen hoe deze vork in de steel zit.

Vanmiddag vanuit Haren naar Nieuwe Statenzijl gereden. Wat prachtig! Ik krijg dan het gevoel: Dit is Mijn Groningen. Hier kan toch geen ander landschap tegenop! Ik ga spontaan Ede Staal neuriën. Wat een prachtige dag hebben we gehad.

Wat een mooie recensie van deze buurtschap. Ja rust en ruimte en mooie uitzichten zijn hier in overvloed. En ook nog een imposant sluizencomplex en een mooi kunstwerk. Ede Staal blijkt hier ook nog te hebben gewoond. Dat wist ik nog niet. Ik heb de beschrijvingen hierboven nog iets verder uitgewerkt. Ook over dit 'gat' met letterlijk slechts een handvol huizen valt weer meer te vertellen dan je op het eerste gezicht zou denken. En dat geldt voor vele van de 4.000 buurtschappen in ons land.

Vandaar dat ik die op Plaatsengids.nl bewust extra uitgebreid beschrijf. Juist omdát ze zo onbekend zijn. Over de grotere kernen zijn al boeken en sites genoeg. Ook over enkele buurtschappen in uw eigen gemeente (Essen https://www.plaatsengids.nl/essen-haren-groningen , Harenermolen https://www.plaatsengids.nl/harenermolen en Hoornsedijk https://www.plaatsengids.nl/hoornsedijk ) heb ik al behoorlijk uitvoerige pagina's kunnen maken (Felland moet ik nog uitwerken). Wel na het nodige spitwerk, maar dat is voor mij nu net de uitdaging...

Reactie toevoegen