Nieuwe Niedorp

Plaats
Dorp
Hollands Kroon
West-Friesland
Noord-Holland

NH gemeente Nieuwe Niedorp in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Nieuwe Niedorp in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Nieuwe Niedorp in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Nieuwe Niedorp

Terug naar boven

Status

- Nieuwe Niedorp is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de streek Kop van Noord-Holland, gemeente Hollands Kroon. Het was een zelfstandige gemeente t/m 31-7-1970. Per 1-8-1970 over naar gemeente Niedorp, in 2012 over naar gemeente Hollands Kroon.

- Wapen van de voormalige gemeente Nieuwe Niedorp.

- Onder het dorp Nieuwe Niedorp vallen ook de buurtschappen De Bomen, De Kampen (deels), Langereis (deels) en Terdiek.

Terug naar boven

Naam

In het Westfries
Naaie Nierup, Nuwe Nierep of Nuwe Niedorp.

Oudere vermeldingen
1289 Niewenniedorp, 1420 Nyenyedorp, 1422 Nuwen Nyedorp, 1463 Nyerop, 1665 Nierip.

Naamsverklaring
Samenstelling van dorp '(dochter)nederzetting' en nien, verbogen vorm van nie 'nieuw', met een extra toevoeging van nieuw ter onderscheiding van Oude Niedorp. De naam duidt erop dat aan de rand van plaatsjes nieuwe woonkernen konden ontstaan, die ter onderscheiding de toevoeging nieuwe kregen. Uit de stapeling van nieuw blijkt dat dit proces zich kon herhalen. De verklaring van Niedorp als een samentrekking van ten-iedorp* 'bij het waterdorp' is onjuist.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Bijnaam
Een bijnaam voor de inwoners van dit dorp is dotten.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Nieuwe Niedorp ligt O van het dorp 't Veld, Z van de dorpen Lutjewinkel en Winkel, WZW van het dorp Aartswoud, NW van de dorpen Hoogwoud, Opmeer en Spanbroek, NO van het dorp Oude Niedorp en ONO van het dorp Waarland.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Nieuwe Niedorp 162 huizen met 861 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 106/534 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen De Langereis 15/80, Ter-Diek 9/42, De Boomen 2/13, De Wateringskant 2/15, Veldhuizen 1/8, De Moerbeek 8/63 en Het Veld 19/106. Tegenwoordig omvat het dorp ca. 1.300 huizen met ca. 3.300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Nieuwe Niedorp, kun je wellicht nog terecht bij de in 1983 opgerichte Stichting Historisch Niedorp. Wij schrijven bewust 'wellicht', omdat wij van en over deze stichting geen recente gegevens op het internet kunnen vinden. Weet iemand of deze stichting inmiddels is opgeheven, of dat ze wellicht gewoon enigszins publiciteitsschuw zijn?

- Ook op Facebook wisselt men informatie uit over de geschiedenis van de kernen van de voormalige gemeente Niedorp en haar inwoners in tekst en oude ansichtkaarten en foto's.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Nieuwe Niedorp heeft 10 rijksmonumenten.

- Al in de 13e eeuw is het fundament gelegd van de huidige Oude Kerktoren bij de Fenixkerk (Dorpsstraat 179). De bouw van de toren vond waarschijnlijk in 4 fasen plaats. Dit deed men zodat de kerktoren tussen de bouwfasen door tijd kreeg om in te zakken. Vermoedelijk zat hier per bouwfase een pauzeperiode van 50 jaar in. Medio 15e eeuw was de bouw van de kerktoren afgerond. Nog voordat de bouw van de toren voltooid was, begon men in de tweede helft van de 14e eeuw met de bouw van het koor. Hier is later een dwarsbeuk en drie schepen aan toegevoegd. Hierdoor beschikte Nieuwe Niedorp na 1500 over een eenbeukige kruiskerk. Voor de bouw van de kerktoren en bijbehorende kruiskerk stond er een ander kerkgebouw op dezelfde locatie. Dit was een tufstenen kerk uit de 13e eeuw. Vanwege bouwvalligheid is in 1875 besloten de oude kruiskerk af te breken.

Dit tegen het protest van rijksadviseurs Pierre Cuypers en Victor de Stuers in, die de monumentale waarde van het pand te groot achtten voor afbraak. Na hun onderzoek naar de kerkhistorische waarde concludeerden zij: "Deze kerk behoort tot de merkwaardige monumenten van Nederland. Er zijn weinig dorpen die zich kunnen verheugen in het bezit van een kerkgebouw, dat deze kerk in architectonische schoonheid en waarde evenaart." In 1877 komt de nieuwe, neogotische Nederlands Hervomde kerk van Nieuwe Niedorp gereed, gebouwd naar het ontwerp van architect A.T. van Wijngaarden. In 1963 is ook dit kerkgebouw gesloopt. Het onderhoud was namelijk te duur en het aantal kerkgangers daalde sterk. De kerktoren ondervond daarentegen een restauratie en bleef wederom gespaard. Het huidige kerkgebouw naast de toren, de Fenixkerk, is gebouwd in 1966. De toren staat opvallend scheef. Ondanks de uitgebreide faseringen in de bouw is de toren uiteindelijk toch ingezakt.

- De Westermolen in Nieuwe Niedorp (Oosterweg 6) is in 1854 gebouwd voor de bemaling van de Oosterpolder, samen met twee andere molens, die de Oude Molen en de Nieuwe Molen werden genoemd. Hij verving een eerdere molen die in genoemd jaar na blikseminslag is afgebrand. In tegenstelling tot zijn voorganger die met een scheprad was uitgerust, voert de nieuwe Westermolen het water op met behulp van een vijzel. In 1893 is een deel van de bemaling overgenomen door een stoomgemaal, en is de Nieuwe Molen afgebroken. In 1950 is het stoomgemaal vervangen door een elektrisch gemaal. Bemaling op windkracht werd langzaam verminderd en vanaf omstreeks 1968 wordt de polder uitsluitend nog elektrisch bemalen. De Westermolen is van 1975 tot 1978 gerestaureerd. De Westermolen is eigendom van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en is niet te bezoeken.

- Het Grootmoederstijd en Motorenmuseum in Nieuwe Niedorp is een museum dat allerlei dingen uit grootmoederstijd en antieke motoren tentoonstelt. Er zijn maar liefst over de 300 motoren te bezichtigen. Het gaat om stationaire industrie-, landbouw- en scheepsmotoren. Een groot aantal is op aanvraag draaiend te zien. Daarnaast kun je bijvoorbeeld genieten van oude brandweerwagens en een wals van Ballast Nedam uit 1927. Ook mooi is de grootste staande eencilinder tweetaktdiesel van Nederland, een Bolnes uit 1945. Op de enorme bovenverdieping zijn allerlei authentieke winkeltjes te zien, onder andere hoeden, kapper, kruidenier, kleding en vele andere dingen uit grootmoederstijd. Ook is er een schoenmakerswerkplaats uit de jaren vijftig te vinden. Er is ook een schitterend miniaturenmuseum van Jack Appelman uit Koedijk. Een bezoek meer dan waard en geweldig voor jong en ouder. Het museum is geheel rolstoelvriendelijk. Er is ook een rolstoellift en een stoeltjeslift. Via deze link kun je thuis vast een virtuele rondleiding door het museum maken (door het 'bedienen' van de pijlen kun je door het museum 'wandelen'), zodat je al een beetje weet wat je ter plekke zoal gaat aantreffen.

- Gevelstenen in Nieuwe Niedorp.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- "Op 2e paasdag 2020 klinkt voor de 45e keer het startschot van de Paaspolderloop in Nieuwe Niedorp. Daarmee zijn wij een van de oudste hardloopevenementen uit de regio. Nieuw in 2020 is de Paaspolder Business Loop. Aan deelnemers gelukkig geen gebrek, maar wij als organisatie zien een terugloop in het aantal lokale deelnemers. Samen met onze sponsoren hopen wij door middel van dit initiatief op veel lokale deelnemers. Hardlopen in een bedrijfsteam is goed voor je bedrijf en gezellig voor de werksfeer. Ook in jouw bedrijf of organisatie zullen hardlopers aanwezig zijn die ongetwijfeld met een groep collega’s of vrienden een team willen vormen. De Businessloop is een teamloop waarbij alle teamleden 5 of 10 km afleggen. Het evenement is bedoeld voor teams die namens een bepaald bedrijf of instelling lopen, maar de teamleden hoeven daar niet per se werkzaam te zijn: gastlopers zijn welkom. Een team bestaat uit minimaal 3 en maximaal 5 lopers (m/v). Bedrijven/Instellingen kunnen met een of meer teams inschrijven.

Behalve hardlopen kun je ook een prachtige wandeling maken van ca. 10 km. Het schilderachtige dorp Nieuwe Niedorp met zijn vele monumenten en landelijke omgeving leent zich uitstekend voor een prachtige wandeling. Deelnemers krijgen een wandelroute mee. Je dient er wel rekening mee te houden dat sommige stukken van de route niet rolstoel-, kinderwagen- of buggyvriendelijk zijn. De peuters en kleuters bijten samen met de Paashaas het spits af bij het hardloopprogramma, met een loopje over 250 meter. Zij krijgen allemaal een verrassing. Op de 2 km hebben de eerste drie jongens en meisjes tot en met 10 jaar een prijs en op de 5 km de eerste drie jongens en meisjes tot en met 15 jaar en de eerste drie dames en heren. Bovendien krijgt iedereen op de twee kortste afstanden een medaille en op de 5 en 10 km een originele attentie. In 2020 is door de scholen ook een Sponsorloop georganiseerd voor het plaatselijke wooninitiatief De Downdriehoek. De 10 km vormt de afsluitende afstand van de dag en zal waarschijnlijk weer een heel spektakel worden met veel toppers en een lang lint recreanten."

- Het jaarlijkse evenement '5 Mei Tent' is jarenlang een groot succes geweest in Nieuwe Niedorp. Helaas is aan deze traditie in 2005 een einde gekomen. Een aantal mensen heeft in 2017 het initiatief genomen om dit bevrijdingsfeest (met overdag kinderactiviteiten en 's avonds tentfeest met live bands en DJ) weer nieuw leven in te blazen. En dat was een groot succes! Dus sindsdien is dit weer een jaarlijks evenement.

- Kinderkermis (Pinksterweekend).

- "Triathlon Niedorp, ook wel ‘De Achtste van Nierup’ genoemd (op een woensdag begin juli, in 2020 voor de 34e keer) is de gezelligste Triathlon van Nederland. Ook dit jaar was de startlijst weer met enkele minuten vol. We adviseren je om je aan te melden voor de wachtlijst, als je in aanmerking zou willen komen voor een eventueel vrijgekomen plek. Er kunnen 225 individuele deelnemers en 140 trio’s meedoen aan deze 1/8 marathon in Nieuwe Niedorp. We starten weer in drie startseries; Heren, Dames en Trio’s. Ook is er een aparte juniorencompetitie. In de aanloop naar het evenement zijn er trainingen voor zowel de beginnende als de gevorderde zwemmer en voor zowel individuele als trio-zwemmers. Wil je graag iets anders doen tijdens dit evenement? Als vrijwilliger ben je ook van harte welkom om alles in goede banen te leiden en te zorgen dat alles veilig verloopt!"

- Tijdens het 3e weekend van september is 'het groene hart van Noord-Holland', zoals het evenement hun dorp betitelt, gevuld met mozaïeken en werkstukken tijdens Floralia Nieuwe Niedorp. "In 2016 zag een nieuwe ‘Floor’-traditie het levenslicht: het door lokale jongeren georganiseerde festival Dahlia Days. Van binnen en buiten het dorp komen mensen twee dagen lang samen om bij het podium – geheel in stijl met duizenden dahlia’s versierd – met een hapje en een drankje bij de hand te genieten van de muziek van de beste regionale bands en DJ’s. Het festival is een immens succes, dus ook de komende editie kun je na een rondje door het dorp weer terecht op het parkeerterrein van de voetbalvereniging voor Dahlia Days." Voor een indruk van dit evenement zie de videoreportage van Floralia editie 2018.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Nieuwe Niedorp (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Dorpshuis: - Dorpshuis Prins Maurits in Nieuwe Niedorp heeft allure. Het monumentale pand aan de Dorpsstraat met statige voorgevel is in 1866 gebouwd als gemeentehuis, met een mooi balkon voor belangrijke gasten en voor het afnemen van aubades. Oorspronkelijk stond Café Prins Maurits naast het gemeentehuis. Het was een klassiek reizigerscafé met een doorrijstal voor de paarden en sjezen van de vermoeide reiziger. Beide panden kennen een roerige geschiedenis, want er werd nogal eens verbouwd. Het meest ingrijpend was de verbouwing na de brand in de Prins Maurits in de nacht van 12 op 13 september 1973, waardoor het café met kolfbaan en toneelzaal verloren ging. Ook het statige gemeentehuis liep aanzienlijke brand- en waterschade op. In 1975 is het geheel grondig verbouwd tot het huidige dorpshuis met een grote zaal met toneel.

Dorpshuis Prins Maurits is de thuisbasis van vele verenigingen en activiteiten, zoals biljart, bridge, darten, kolven, Damesvereniging Altijd Weer Anders, Herenvereniging Over de Helft, line dance, gym, koor, toneel, yoga, taalles, 2x per jaar Kermis. De Prins Maurits is ook een geschikte gelegenheid voor o.a. bruiloften, verjaardagen en vergaderingen, in de grote zaal met toneel, het voorcafé of 1 van de 3 vergaderruimtes. Sinds april 2017 zijn Sandra en Mart de beheerders van de Prins Maurits. Kom eens gezellig langs en hou de Agenda in de gaten.

- Lezen: - Bibliotheek Niedorp in Nieuwe Niedorp (Trambaan 10) is een grotendeels onbemande bibliotheek, met collecties voor jeugd en volwassenen.

- Zorg: - Zorghoeve Engelenburgh.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Nieuwe Niedorp oud.

Reactie toevoegen