Nieuw-Roden

Plaats
Dorp
Noordenveld
Drenthe

Nieuw-Roden Dorpsstraat.jpg

Nieuw-Roden, Dorpsstraat.

Nieuw-Roden, Dorpsstraat.

Nieuw-Roden Eikenlaan.jpg

Nieuw-Roden, Eikenlaan.

Nieuw-Roden, Eikenlaan.

Nieuw-Roden Dubbele woning op de hoek Beukenlaan Bremstraat.jpg

Nieuw-Roden, dubbele woning op de hoek Beukenlaan - Bremstraat.

Nieuw-Roden, dubbele woning op de hoek Beukenlaan - Bremstraat.

Nieuw-Roden Voormalige School met de Bijbel.jpg

Nieuw-Roden, voormalige School met de Bijbel.

Nieuw-Roden, voormalige School met de Bijbel.

Nieuwbouw Nieuw-Roden III [640x480].jpg

Roden, het laatste stuk van de nieuwe wijk Vijfde Verloting wordt gebouwd tot aan Nieuw-Roden.

Roden, het laatste stuk van de nieuwe wijk Vijfde Verloting wordt gebouwd tot aan Nieuw-Roden.

nieuw-roden_brinkstratenbuurt_of_t_rooie_dorp.jpg

Nieuw-Roden, de huizen in de Brinkstratenbuurt of 't Rooie Dörp zijn recentelijk herbouwd.

Nieuw-Roden, de huizen in de Brinkstratenbuurt of 't Rooie Dörp zijn recentelijk herbouwd.

nieuw-roden_brinkstratenbuurt_of_t_rooie_dorp_ii.jpg

Nieuw-Roden, Brinkstratenbuurt of 't Rooie Dörp.

Nieuw-Roden, Brinkstratenbuurt of 't Rooie Dörp.

nieuw-roden_begraafplaats.jpg

Nieuw-Roden, begraafplaats

Nieuw-Roden, begraafplaats

nieuw-roden_hervormde_kerk.jpg

Nieuw-Roden, Hervormde kerk

Nieuw-Roden, Hervormde kerk

nieuw-roden_museumhuis_kunstpaviljoen.jpg

Nieuw-Roden, Museumhuis Kunstpaviljoen

Nieuw-Roden, Museumhuis Kunstpaviljoen

nieuw-roden_hertenkamp_erebergkamp.jpg

Nieuw-Roden, hertenkamp Erebergkamp

Nieuw-Roden, hertenkamp Erebergkamp

Nieuw-Roden

Terug naar boven

Status

- Nieuw-Roden is een dorp in de provincie Drenthe, gemeente Noordenveld. T/m 1997 gemeente Roden.

- Nieuw-Roden vormt inmiddels één geheel met het aangrenzende hoofddorp Roden. Het heeft echter nog altijd een eigen postcode (9311) en plaatsnaam in het postcodeboek dus wordt nog steeds als aparte plaats gezien.

- Onder het dorp Nieuw-Roden valt ook een klein stukje van de buurtschap Oostindie.

Terug naar boven

Naam

In het Drents
Nij-Roon.

Oudere vermeldingen
Tot 1930 stond de nederzetting in de heidevelden tussen Roden en Zevenhuizen (GR) bekend als het Roderveld. Daar ten zuiden van lag het Steenbergerveld. De verzameling plaggenhutten dat een nederzetting vormde was vernoemd naar het gelijknamige heideveld. Toen in de jaren twintig van de 20e eeuw er meer en meer stenen huizen en boerderijtjes werden opgericht, was men niet langer blij met de bestaande naam, die in de wijde omtrek geassocieerd werd met armoede en miserabele levensomstandigheden.

Een naamgevingscommissie werd door de toenmalige gemeente Roden ingesteld en een van de voorstellen luidde Roderoord. Volgens enkele raadsleden deed dit echter te sterk denken aan een psychiatrische of andere inrichting (destijds ‘gesticht’ geheten). Men liet vervolgens de blik glijden over de kaart van Drenthe, waar meer nieuwe veennederzettingen waren vernoemd naar andere plaatsen, die niet altijd nabij gelegen waren: Nieuw-Buinen, Nieuw-Amsterdam, Nieuw-Dordrecht, Nieuw-Schoonebeek, enzovoort. Daarom werd de naam in 1930 officieel gewijzigd in Nieuw-Roden, dat passend werd geacht voor deze jonge nederzetting. Paradoxaal genoeg is het dorp nu het oudere gedeelte in vergelijking met de aangrenzende nieuwbouwwijken van het ‘oude’ moederdorp Roden.

Spelling
De officiële spelling van de plaatsnaam is met koppelteken. Op de plaatsnaamborden staat het (wellicht deels?) foutief gespeld zonder koppelteken. De gemeente heeft ons meegedeeld dat als de borden op enig moment aan vervanging toe zijn, ze vervangen zullen worden door borden met de correcte spelling.

Terug naar boven

Ligging

Nieuw-Roden ligt aan de westkant van Roden, O van Zevenhuizen (GR), Z van Nietap en Terheijl en NW van Roderesch.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Het deel van Roden dat volgens de plaatsnaamborden en postcode bekend staat als Nieuw-Roden heeft ca. 600 huizen met ca. 1.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis en beschrijving nederzetting

Vanaf eind 19e eeuw werd het hoogveengebied ten westen van Roden ontgonnen en werden wijken aangelegd: de Poolswijk, Langewijk, Bisschopswijk en Kortewijk (de laatste twee zijn grotendeels verdwenen), die allemaal uitmondden in de Oostindische Wijk halverwege Zevenhuizen. Deze wijken zijn vaarten waarover per trekschuit en andere kleine drijvende vaartuigen de turf werd afgevoerd. Na bebouwing rond deze vaarten en later langs de weg naar Zevenhuizen, vond rond de eeuwwisseling langzamerhand komvorming plaats van plaggenhutten rond het openbare schooltje uit 1903 aan de huidige Dorpsstraat en het kerkje dat gebouwd was in 1922.

Vanaf 1924 werd een begin gemaakt met vervanging van de plaggenhutten door stenen boerderijtjes en arbeiderswoningen. De laatste bewoonde plaggenhut bleef echter staan tot vlak voor de Tweede Wereldoorlog; tot ongeveer 1990 stond nog een exemplaar als herinnering aan de zuidkant van het dorp, bij de begraafplaats. Deze was echter in dermate slechte staat als gevolg van vandalisme dat hij werd afgebroken.

De nieuwe bebouwing bestond uit kleine vrijstaande en halfvrijstaande rode woninkjes, waardoor het geheel al snel de naam kreeg van ’t Rooie Dörp (Het Rode Dorp); een naam die tot vandaag de dag in gebruik is. De officiële naam is echter Brinkstratenbuurt, naar de in het midden gelegen Brinkstraat-Noord en –Zuid. Het geheel was een planmatige uitbreiding (de eerste in de gemeente Roden), rond een plantsoen, dat fungeerde als brink. Op die manier moesten de veenarbeiders er zich thuisvoelen, nu het aansloot op de traditionele belevingswereld van de bewoners. Ieder huisje werd omgeven door een ruime moestuin en sommige deden qua vorm zelfs denken aan een boerderijtje, zoals aan het begin van de Beukenlaan. Het resultaat was een tot voor kort goed bewaard gebleven tuindorp, waarvan er in Noord-Nederland nog maar weinig te vinden zijn. Wegens de bouwvallige staat van de huizen zijn zij recentelijk echter in dezelfde rode kleuren maar in nieuwe stijl herbouwd.

In de jaren dertig vond uitbreiding aan de noordkant plaats, rond de (voormalige) christelijke school aan de Eikenlaan. Lange tijd bleef Nieuw-Roden tamelijk arm, ook de eerste tijd na de oorlog. Het dorp werd later vrij sterk uitgebreid rond de oorspronkelijke staten en langs de uitvalswegen. De veenwijken werden grotendeels gedicht of groeiden vol met planten; de zandpaden werden voor het grootste deel verhard, terwijl sommige delen geheel werden geschrapt tijdens de ruilverkaveling. De kleine keuterijen zijn vrijwel allemaal verbouwd en de streek is vandaag de dag welvarender dan men ooit had kunnen vermoeden.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Vanaf de jaren tachtig werd een nieuwbouwwijk aangelegd aan de noordwestkant van Nieuw-Roden, deels ook fungerend voor Roden. Veel meer impact had echter de oprukkende bebouwing van de hoofdkern. Met de aanleg van de woonwijken Zultherveld, Roderveld en Vijfde Verloting werd de veenontginningsnederzetting Nieuw-Roden volledig verbonden met het moederdorp. Niet overal staat consequent een plaatsnaambord. Als vuistregel geldt dat alle nieuwe bebouwing bij Roden hoort, en alleen de oude, deels in dezelfde straat, officieel bij Nieuw-Roden. Het dorpscentrum en de winkels van het dorp gelden tegelijk als wijkcentrum voor de uitbreidingen.

In Nieuw-Roden stond lange tijd de smelterij van Huizing, waardoor de omliggende grond ernstig vervuild raakte. De Roder nieuwbouwwijk Vijfde Verloting, die in zijn geheel opgehoogd werd ten opzichte van het maaiveld, werd aanvankelijk om deze plek heengebouwd, terwijl men overging tot sanering. Rond 2000 is deze plek gesaneerd en nu is dit laatste vlekje ook volgebouwd. Er zijn reeds nieuwe plannen voor continuering van de woningbouw ten (zuid)westen van het dorp. Andere (provinciale) plannen zien meer in bebouwing aan de noordwestzijde, aansluitend op de toekomstige nieuwbouw van buurdorp Leek, om zo een dubbelkern te vormen. Politiek Noordenveld is hier echter niet warm voor te krijgen. Hoe dan ook zal het landschap en het aanzien van het dorp de komende jaren sterk wijzigen. Eigenlijk is er al geen sprake meer van een zelfstandig Nieuw-Roden en het dorp heeft dan ook eigenlijk maar amper driekwart eeuw bestaan.

- Het Bestemmingsplan kern Nieuw-Roden is in 2010 vastgesteld.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Nieuw-Roden heeft 1 rijksmonument.

- Net ten zuiden van de Brinkstratenbuurt ligt aan het einde van de Beukenlaan de begraafplaats, rustiek in een bosje. Op deze dodenakker zijn twee grafheuvels gevonden die ongeveer 4000 jaar oud zijn. In 2009 zijn deze grafheuvels opgeknapt door vrijwilligers van Dorpsbelangen Nieuw-Roden samen met Landschapsbeheer Drenthe. De grafheuvels waren overwoekerd door planten en er groeiden bomen op.

- Het hervormd kerkje uit 1922, op de hoek Dorpsstraat / Terheijlsterweg, is een zeer eenvoudig veenkerkje, typisch voor die tijd.

- Jannie Tonnis de Graaf en haar man Job Kuiper wonen in hun passie: Museumhuis Kunstpaviljoen. Een totaalkunstwerk van architectuur, interieur, kunst en natuur. Geïnspireerd door het Museum Insel Hombroich en het gedachtengoed van Helene Kröller-Müller creëerden zij in 1999 op het Drentse platteland in Nieuw-Roden hun museumhuis. Voor de basisvorm is uitgegaan van Villa Rotonda van Palladio, de doorkijkjes binnen zijn geïnspireerd op het werk van Frank Lloyd Wright. Hun visie op hedendaagse kunst heeft het echtpaar consequent doorgevoerd in het Kunstpaviljoen. Hier kunt u als bezoeker ervaren hoe het is: wonen tussen hedendaagse Nederlandse kunst en vormgeving.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Paasvuur. - Het is een van de grootste paasvuren dan Drenthe en misschien wel het grootste.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- De Knapzakroute Nieuw-Roden - Nietap (19 km, desgewenst op te knippen in 2 'lussen') is een deel uit de serie knapzakroutes (wandelroutes) door Drenthe.

- Goede wandel- en fietsmogelijkheden in het Natuurschoonbos tussen Nietap en Roden; o.a. bereikbaar vanaf Terheijl, ten noorden van Nieuw-Roden. Ook is er een bosje net ten zuiden van het dorp, en liggen er enkele schelpenpaadjes die een verrassende fietstocht garanderen door de uitgestrekte velden aan de zuidwestkant (rond de Veldweg).

- Naast de begraafplaats aan de onverharde Beukenlaan ligt de Erebergkamp, een mooi, klein hertenkamp met een vijvertje. Leuk voor zowel kinderen als volwassenen, bereikbaar vanaf de Esweg.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's van Nieuw-Roden op Facebook.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Nieuw-Roden (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Dorpsbelangen Nieuw-Roden.

- Dorpshuis: - Dörpshuus NijRoon.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Poolster heeft in 2012 een nieuw onderkomen gekregen. - Kinder- en buitenschoolse opvang De Kluts.

- Muziek: - Zangkoor de Briljantjes. Wellicht dat ze ook briljant zingen, maar de naam is in eerste instantie gekozen omdat er zoveel leden waren met een bril ;-)

- Sport: - vv Nieuw-Roden (voetbal). - KTP (Futsal vrouwen en combivoetbal). - V.O.G. is een vereniging voor gymnastiek, turnen, volleybal, blijf fit en freerunning. De vereniging is in 1963 opgericht en heeft ca. 150 leden in de leeftijd van 2 tot 82 jaar.

- Overige verenigingen: - Toneelvereniging EODS.

- Zorg: - Zorgboerderij Roccohoeve.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Nieuw-Roden.

De informatie over deze kern is samengesteld door en © geograaf mr. drs. Robert H.C. Kemkers te Nietap.

Reactie toevoegen