Nes (Ameland)

Plaats
Dorp
Ameland
Waddengebied
Fryslân

nes_ameland_hervormde_kerk_gevelstenen.jpg

Nes, fraaie gevelstenen aan de gevel van de Hervormde kerk (© Harry Perton/https://groninganus.wordpress.com)

Nes, fraaie gevelstenen aan de gevel van de Hervormde kerk (© Harry Perton/https://groninganus.wordpress.com)

Nes (Ameland)

Terug naar boven

Status

Nes is een dorp in de provincie Fryslân, in de regio Waddengebied, op het eiland en in de gemeente Ameland.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1483 Nes, 2e helft 16e eeuw Ness.

Naamsverklaring
Nes betekent 'in water uitstekende punt land, landtong', verwant met het Nieuwnederlandse neus. (1)

Terug naar boven

Ligging

Nes ligt in het midden van Ameland, O van Ballum, W van Buren.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Nes 130 huizen met 570 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 500 huizen met ca. 1.200 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Vanouds was Nes de hoofdplaats van Ameland. Tegenwoordig staat het gemeentehuis in Ballum.

Tot 1940 voer de veerboot vanaf het vasteland op Ballum. Sinds mei 1940 is het traject Holwerd - Nes.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Nes is een beschermd dorpsgezicht en heeft 50 rijksmonumenten.

- De eerste RK kerk op Nes verrijst op het huidige adres Ballumerweg 12, in een voormalige bierbrouwerij. In 1648 geheel vernieuwd, daarna meerdere malen verbouwd en vergroot, voor het laatst in 1846. In 1878 vervangen door de Sint Clemenskerk op Kardinaal de Jongweg 33. Resten van de in 1848 aangelegde R.K. begraafplaats zijn nog zichtbaar. Ameland is in shock wanneer in 2013 de Sint Clemenskerk door een felle vlammenzee volledig wordt verwoest. Kijkend naar de smeulende ravage is het voor iedereen echter duidelijk: het rijksmonumentale kerkje uit 1879, gebouwd door de bekende architect Pierre Cuypers, moet weer pronken op het eiland. Maar hoe?

Terwijl overal in Nederland kerken hun deuren moeten sluiten, stellen de Amelanders alles in het werk om de Sint Clemenskerk weer op te bouwen. En dat is gelukt!; op 25 november 2017 is de herbouwde Sint Clemenskerk door bisschop mgr. C.F.M. van den Hout (in)gewijd, geconsecreerd, zoals dat officieel heet. De wederopgebouwde kerk, die onder de Sint Clemensparochie valt, heeft een bijzondere sfeer. Vanaf Pasen tot eind november is de kerk dagelijks geopend. Er is beperkt ruimte voor kunstenaars om in overleg hun werk te exposeren. Zo hebben in 2017 Wim Kiewiet (schilderijen) en Regina Beijaard-Molenaar (foto's) al in de kerk geëxposeerd. Beide exposities zijn door veel mensen bezocht en de reacties waren lovend.

- De Hervormde (PKN) kerk (Kerkplein 1) is in 1824 gebouwd op de fundamenten van een kerk uit 1734. Het portaal is waarschijnlijk tijdens een verbouwing in 1913 toegevoegd. De preekstoel dateert uit de 18e eeuw. Het orgel is gebouwd door L. van Dam en Zonen.

- De Doopsgezinde Vermaning op Vermaningspad 1 is de oudste Doopsgezinde kerk van Ameland. Het is nog de oude Vermaning van de Waterlandse gemeente in Nes. Na de algehele hereniging in 1854 werd in het jaar daarop de Jan Jacobskerk afgebroken. Deze kerk dateerde uit 1650. Eenzelfde lot had de kerk van het Foppe Onesvolk al in 1804-1805 ondergaan. In dit dorp waren tot 1804 nl. drie Doopsgezinde gemeenten! De huidige Vermaning is voor het laatst in 1843 echt verbouwd. De kerkenraadskamertjes aan de oostkant werden toen gebouwd, de muren verhoogd en de kap veranderd. Ook de inrichting dateert voor het grootste gedeelte uit die tijd.

- In Nes stonden al sinds 1629 korenmolens. De huidige Molen De Phenix (Molenstraat 10) is in 1880 gebouwd ter vervanging van een afgebrande voorganger. De naam van de molen is een verwijzing naar de herrijzenis uit de as. De molen werd in 1951 en 1981 gerestaureerd. In 1980 werd de molen eigendom van de gemeente Ameland. De roeden van de molen zijn 18 meter lang en zijn voorzien van het Oudhollands hekwerk met zeilen. De inrichting bestaat uit een koppel maalstenen en enkele andere werktuigen. De molen is de enige grondzeiler-korenmolen in de provincie Friesland. Vrijwillige molenaars stellen de molen regelmatig in gebruik.

- Rond 1913 verrezen in alle vier de dorpen op Ameland brandspuithuisjes. Deze huisjes deden dienst als bergplaats voor de brandspuiten. Het brandspuithuuske in Nes (Kardinaal de Jongweg) is al die jaren bewaard gebleven. Het is nu een monument en volledig gerestaureerd. Het huisje is vrij toegankelijk en op authentieke wijze ingericht.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- In Natuurcentrum Ameland in Nes ga je op spectaculaire wijze op reis door de Amelander natuur. Betreed de fascinerende onderwaterwereld van de Noordzee in het watertheater en ervaar de uitgestrektheid van het Wadden- en Noordzeegebied op het uitzichtplateau. In het grote Noordzee aquarium worden op vaste dagen en tijden de vissen gevoerd waarbij deskundige uitleg wordt gegeven. Een waar spektakel, dat je niet mag missen. In de practicumruimte wordt met diverse opstellingen de bezoeker op een speelse manier uitgedaagd. De interactieve dijktentoonstelling in de landschap-zaal is enerverend en boeiend. Bouw hier je eigen dijk of treed in een andere wereld middels de 3D bril. In het centrum zijn regelmatig nieuwe tijdelijke tentoonstellingen. Bij het natuurcentrum is een blotevoetenpad aangelegd. Ervaar Ameland hier op heel bijzondere wijze. De openingstijden van Natuurcentrum Ameland vind je hier.

Terug naar boven

Links

- Onderwijs: - De Burgemeester Waldaschool in Nes is de opleiding voor beroeps- en algemeen voortgezet onderwijs op Ameland. De school is er in principe voor alle leerlingen van het eiland die na de basisschool een vervolgopleiding volgen.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Nes algemeen, - idem RK oud, - idem RK.

Reactie toevoegen