Nauerna

Plaats
Buurtschap
Zaanstad
Zaanstreek
Noord-Holland

nauerna plaatsnaambord.jpg

De buurtschap Nauerna heeft een eigen bebouwde kom, maar ligt voor de postadressen grotendeels 'in' Assendelft, deels 'in' Westzaan.

De buurtschap Nauerna heeft een eigen bebouwde kom, maar ligt voor de postadressen grotendeels 'in' Assendelft, deels 'in' Westzaan.

nauerna_pauwerf_kopie.jpg

Nauerna, kennelijke vroegere molensteen van de voormalige Molen De Paauw, die in 2016 en 2017 is herbouwd.

Nauerna, kennelijke vroegere molensteen van de voormalige Molen De Paauw, die in 2016 en 2017 is herbouwd.

nauerna_kap_op_molen_de_paauw_mei_2017.jpg

Nauerna; als 'kers op de taart' wordt in mei 2017 de kap op de herbouwde Molen De Paauw geplaatst. Een van de vele spectaculaire hoogstandjes die rond deze molen is uitgevoerd. Zie daarvoor het kopje Bezienswaardigheden. (© www.youtube.com/user/otterdvd)

Nauerna; als 'kers op de taart' wordt in mei 2017 de kap op de herbouwde Molen De Paauw geplaatst. Een van de vele spectaculaire hoogstandjes die rond deze molen is uitgevoerd. Zie daarvoor het kopje Bezienswaardigheden. (© www.youtube.com/user/otterdvd)

Nauerna

Terug naar boven

Status

- Nauerna is een buurtschap in de provincie Noord-Holland, in de regio Zaanstreek, gemeente Zaanstad. T/m 1973 grotendeels gemeente Assendelft, deels gemeente Westzaan.

- De buurtschap Nauerna valt voor de postadressen grotendeels onder het dorp Assendelft, deels onder het dorp Westzaan.

- Nauerna heeft officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden, met 30 km-zone) en heeft dus een eigen ´bebouwde kom´.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Naauwerna, 1492 Nouwerna, 1547 Nouwertna, 1604 Nauwertna.

Naamsverklaring
De naam laat zich vergelijken met het Middelnederlandse nauwerna, een variantvorm van nergen(t)na, dat wil zeggen ´op geen stukken na´ of ´bij lange na niet´. Dit kan bedoeld zijn in de zin van ´volstrekt niet in de nabijheid´ en dan duiden op de afgelegenheid van de plaats, maar het kan ook uitdrukking geven aan misnoegen van de eigenaar, in welk geval de naam vergeleken kan worden met namen als Kostverloren ´land dat de moeite van het bewerken niet loont´.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Nauerna ligt rond de gelijknamige weg, W van Zaandam, ZO van Assendelft, aan weerszijden van de Schermersluis die de Nauernasche Vaart en het Zijkanaal D richting het Noordzeekanaal verbindt.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Nauerna 24 huizen met 198 inwoners onder de gemeente Assendelft en 2 huizen met 21 inwoners onder de gemeente Westzaan. Tegenwoordig heeft de buurtschap volgens Wikipedia ruim 500 inwoners. Dat lijkt ons wel heel erg ruim. Volgens onze schattingen heeft de buurtschap ca. 50 huizen plus ca. 30 woonschepen, dus totaal ca. 80 wooneenheden wat dan zal uitkomen op ca. 200 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In 1630 is de polder Schermer ontwaterd. De Twisch wordt daarbij uitgediept en rechtgemaakt en zo ontstaat de Nauernasche Vaart. In de 17e eeuw wordt de dijk verhoogd en komen er een spuisluis en een schutsluis. Rond de schutsluis en oliemolen De Paauw ontstaat de buurtschap Nauerna met o.a. een herberg voor de schippers.

Architectuurhistoricus Femke Huisman heeft in 2012 onderzoek gedaan naar de geschiedenis van Nauerna.

Op het internet staat op één plek ten onrechte dat het drama van een boer en zijn vrouw die in 1647 werden opengereten door een stier en daaraan overleden - waarbij bovendien het kind van de hoogzwangere vrouw via deze 'ongewilde keizersnede' ter wereld gekomen zou zijn - in Nauerna zou hebben plaatsgevonden. Dit heeft zich echter afgespeeld in een weiland bij de Hogendijk in West-Zaandam. De Westzijderkerk heeft zijn volksmond-naam Bullekerk hieraan te danken. Ouders en kind zijn in deze kerk begraven.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De Nauernasche Polder, gelegen tussen de buurtschap en het Noordzeekanaal, is tegenwoordig in gebruik als vuilstort van de firma Afvalzorg. Het bedrijf en de betrokken overheden erkennen dat zij de afgelopen jaren hierbij te weinig rekening hebben gehouden met de belangen van de inwoners van de buurtschap Nauerna. Na jarenlange geschillen en een ´mediationtraject´ in 2012, is in 2013 een overeenkomst gesloten tussen alle betrokken partijen, waarin o.a. wordt overeengekomen dat de vuilstort nog mag doorgaan tot 2022, en dat de inwoners ter compensatie een aantal voorzieningen krijgen waaronder glasvezel, natuur- en recreatiegebieden (zie verder bij Landschap etc.), herbouw van molen De Paauw en restauratie van de bijbehorende molenschuur (zie verder bij Bezienswaardigheden).

- De Grondmakelaar wil in Nauerna een landgoed met zorgwoningen realiseren.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Langs de Nauernase Vaart stonden vroeger 3 molens. Daarvan resteerde tot eind 2015 alleen nog de molenschuur van de voormalige oliemolen De Paauw op nr. 43, een gemeentelijk monument, dat in vervallen staat verkeerde en tot het overlijden van de laatste bewoner in 2008 bewoond was. Eigenaar Stichting Zaanse Pakhuizen heeft de schuur laten restaureren. Dat heeft 2 jaar geduurd, van eind 2013 tot eind 2015 (video's van het restauratieproject: deel 1, deel 2, deel 3 en deel 4: archeologische opgravingen op het schuur- en molenterrein). Aanvankelijk wilden omwonenden dat de 'puinhoop' - de laatste bewoner was volgens restaurateur Bart Nieuwenhuis nogal een 'jager/verzamelaar': er is 40 m3 vuilnis afgevoerd... - gesloopt zou worden om plaats te maken voor nieuwe woningen. Maar naarmate het terrein en de schuur opknapten, maakte weerstand plaats voor bewondering. "En nu is iedereen trots op deze parel van Nauerna", aldus Nieuwenhuis.

Bijzonder - want ongebruikelijk - is dat de schuur een klokgevel heeft. En helemaal uniek is dat in de schuur een blokmaalderswoning zat: de woning van de meestersknecht. In of nabij oliemolens werd namelijk doorgaans niet gewoond: men had de opslagruimte hard nodig en voor de bewoners was het geen pretje om dag en nacht in het gestamp van de olieslagerij te zitten. Na de sloop van de molen in 1895 zijn in de schuur 4 woningen bijgebouwd. In de schuur van 10x19,6 meter hebben dus 5 gezinnen gewoond (met gehorige wandjes van 2 cm ertussen)! De stichting wil in de schuur ook de blokmaalderswoning nog reconstrueren.

- Als onderdeel van het convenant zoals genoemd bij Recente ontwikkelingen, is in 2016 molen De Paauw herbouwd bij de bijbehorende in de vorige alinea beschreven molenschuur. Dat is dus sinds kort weer een bezienswaardigheid. Aanvankelijk wilde men dat middels nieuwbouw realiseren, maar men heeft hiervoor de molenromp van molen De Haan / De Haen uit Sijbekarspel uit 1848 kunnen aankopen (die in 2004 naar een plek aan de A7 bij Abbekerk / Benningbroek is verplaatst, waar herbestemmingsplannen niet zijn gelukt). - Videoreportage van het spectaculaire transport van molenromp De Haan per dieplader over de A7 naar het schip die hem naar Nauerna gaat varen (nov. 2015). - En net zo spectaculair: transport van molenromp De Haan over water naar Nauerna waarna hij op zijn plek wordt gezet. - Oude foto molen en molenschuur plus artist impression van hoe het vanaf 2016 eruit komt te zien. De eerste paal voor de herbouw is in maart 2016 geslagen. - Videoreportage fabriceren roeden Molen De Paauw. - Videoreportage plaatsen kap Molen De Paauw (mei 2017). Wie het hele herbouwproces nog eens wil kunnen teruglezen, kan dat vinden in de artikelen over molen De Paauw op nieuwssite De Orkaan van de afgelopen jaren.

- In 1870 krijgt Nauerna een stenen schoolgebouw (voorheen was er een houten schooltje) met onderwijzerswoning op resp. nr. 30 en 30a (tegenwoordig gemeentelijke monumenten). Dit complex bestaat uit twee dezelfde gebouwen die door een gang met elkaar verbonden zijn. Het linker deel was het woonhuis van de onderwijzer en het rechter deel was het schoolgebouw. Vermoedelijk is de school gesloten in 1918. In 1919 en 1920 is het een noodziekenhuisje geweest voor lijders aan vlektyfus uit de omgeving. Tot 1975 heeft het functies gehad als opslag- en werkplaats. Sindsdien is het pand in gebruik als woonhuis.

- Het 3e gemeentelijke monument in de buurtschap is de boerderij op nr. 47.

- Het voormalige gemaal De Landbouw (op huisnr. 14) heeft ter vervanging van molen De Os dienst gedaan van 1877 tot 1992. Het gemaal verzorgde de bemaling van het oppervlaktewater van de polder Assendelft en loosde in het Noordzeekanaal. Na sluiting is het gebouw in handen gekomen van een particulier. Er is een nieuw,  kleiner maar niet te missen gemaalgebouw voor in de plaats gekomen: op het dak wordt met rode dakpannen namelijk de naam 'gemaal' weergegeven tussen de voor het overige grijze dakpannen.

- In het pand De Ossenstal (Nauerna 37) van de familie Louwen vind je veel soorten houten speelgoed, waaronder producten die door de familie Louwen zelf worden gemaakt in hun fabriek op nr. 38.

- Het voormalige kaaspakhuis Archangel uit 1640/1650 (huisnr. 42, provinciaal monument) stond oorspronkelijk aan het Noordeinde 65-66 in Wormerveer, en is in 1987 in zijn geheel via de Nauernasche Vaart naar Nauerna vervoerd. Archangel verwijst naar de Russische havenstad Archangelsk, waar de Hollanders destijds handel mee dreven.

- De Nauernase sluis (oorspronkelijke naam: Schermersluis) bestaat uit twee delen. Ten eerste een schutsluis (waar de boten doorheen gaan) in de overtoom van Nauerna tussen de Nauernasche Vaart en zijkanaal D van het Noordzeekanaal. Het tweede gedeelte is de spuisluis (duikersluis) die automatisch open gaat als het polderwater te hoog staat. In vroeger tijden, voordat het watergemaal er was in Zaandam, moest het water van de Schermerboezem door afvloeiing via deze spuisluis op peil worden gehouden.

- Een moderne bezienswaardigheid is gebouw De Vouw van Afvalzorg Nauerna op de vuilstort. Het gebouw heeft de Parteon Architectuurprijs Zaanstreek 2005 gewonnen. Het gebouw heeft een grasdak en de werknemers hebben een prachtig uitzicht op het Noordzeekanaal.

(de beschrijvingen zijn deels ontleend aan de weblog van Willy Maten, waar je alle bezienswaardigheden ook afgebeeld vindt)

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De afvalstort wordt in de komende jaren gefaseerd afgebouwd en omgebouwd tot Park Nauerna. - Onderzoek heeft uitgewezen dat recreëren in dit park (boven afgedekt afval) veilig is, mits de afdeklaag goed onderhouden wordt. De eerste fase van het park, met een oppervlakte van 12 hectare. is in 2015 opgeleverd.

- Verder komt er een Park Hoogtij, dat samen met de naastgelegen groene bufferzone en de weidestrook langs Zijkanaal D wordt ingericht tot recreatie- en natuurgebied.

- Het weidegebied N van de buurtschap wordt de komende jaren heringericht tot natuurgebied Nauernase Venen. Men beoogt het gebied op termijn onderdeel te laten worden van het Nationaal Natuurnetwerk (voorheen Ecologische Hoofdstructuur (EHS)), als schakel tussen het grote natuurgebied Polder Westzaan en, via het Zuiderveen, Park Nauerna en natuuroever Zuiderpolder, het aan de overzijde gelegen natuurlijk ingerichte recreatiegebied Spaarnwoude. Bewoners, hoogheemraadschap, agrariërs en Landschap Noord-Holland gaan samen werken aan schoon water, schone grond met meer bodemleven, aangepaste waterstanden en maaibeheer, jachtverbod en andere gunstiger voorwaarden voor de flora en flora, zoals grutto’s, tureluurs, kievieten, eenden, ganzen, karekieten, palingen, voorns, kikkers, salamanders, bijen, libellen en pinksterbloemen.

- Vanuit de kant van Westzaan ligt vlak voor de kom van Nauerna de stolpboerderij bezoekboerderij de Corneliahoeve (met in grote cijfers '1880' op het dak), die ook excursies door het veenweidereservaat organiseert.

- Nauerna is onderdeel van een erfgoedroute.

- Pepijn Doeswijk en Hannah van Doorn hebben in 2012 jachthaven Nauerna aangekocht en deze voldoet na 3 jaar renoveren en verbouwen weer helemaal aan de eisen des tijds.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over de buurtschap Nauerna.

Reactie toevoegen