Nauerna

Plaats
Buurtschap
Zaanstad
Zaanstreek
Noord-Holland

nauerna plaatsnaambord.jpg

De buurtschap Nauerna heeft een eigen bebouwde kom, maar ligt voor de postadressen grotendeels 'in' Assendelft, deels 'in' Westzaan

De buurtschap Nauerna heeft een eigen bebouwde kom, maar ligt voor de postadressen grotendeels 'in' Assendelft, deels 'in' Westzaan

nauerna_pauwerf_kopie.jpg

Nauerna, kennelijke vroegere molensteen van de voormalige Molen De Paauw, die in 2016 en 2017 is herbouwd

Nauerna, kennelijke vroegere molensteen van de voormalige Molen De Paauw, die in 2016 en 2017 is herbouwd

nauerna_kap_op_molen_de_paauw_mei_2017.jpg

Nauerna, als 'kers op de taart' wordt in mei 2017 de kap op de herbouwde Molen De Paauw geplaatst. Een van de vele spectaculaire hoogstandjes die rond deze molen is uitgevoerd. Zie daarvoor het kopje Bezienswaardigheden. (© www.youtube.com/user/otterdvd)

Nauerna, als 'kers op de taart' wordt in mei 2017 de kap op de herbouwde Molen De Paauw geplaatst. Een van de vele spectaculaire hoogstandjes die rond deze molen is uitgevoerd. Zie daarvoor het kopje Bezienswaardigheden. (© www.youtube.com/user/otterdvd)

Nauerna

Terug naar boven

Status

- Nauerna is een buurtschap in de provincie Noord-Holland, in de regio Zaanstreek, gemeente Zaanstad. T/m 1973 grotendeels gemeente Assendelft, deels gemeente Westzaan.

- De buurtschap Nauerna valt voor de postadressen grotendeels onder het dorp Assendelft, deels onder het dorp Westzaan.

- Nauerna heeft officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden, met 30 km-zone) en heeft dus een eigen ´bebouwde kom´.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Naauwerna, 1492 Nouwerna, 1547 Nouwertna, 1604 Nauwertna, 1840 Nauerna.

Naamsverklaring
De naam laat zich vergelijken met het Middelnederlandse nauwerna, een variantvorm van nergen(t)na, dat wil zeggen ´op geen stukken na´ of ´bij lange na niet´. Dit kan bedoeld zijn in de zin van ´volstrekt niet in de nabijheid´ en dan duiden op de afgelegenheid van de plaats, maar het kan ook uitdrukking geven aan misnoegen van de eigenaar, in welk geval de naam vergeleken kan worden met namen als Kostverloren ´land dat de moeite van het bewerken niet loont´.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Nauerna ligt rond de gelijknamige weg, W van Zaandam, ZO van Assendelft, aan weerszijden van de Schermersluis die de Nauernasche Vaart en het Zijkanaal D richting het Noordzeekanaal verbindt.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Nauerna 24 huizen met 198 inwoners onder de gemeente Assendelft en 2 huizen met 21 inwoners onder de gemeente Westzaan. Tegenwoordig heeft de buurtschap volgens Wikipedia ruim 500 inwoners. Dat lijkt ons wel heel erg ruim. Volgens onze schattingen heeft de buurtschap ca. 50 huizen plus ca. 30 woonschepen, dus totaal ca. 80 wooneenheden wat dan zal uitkomen op ca. 200 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In 1630 is de polder Schermer ontwaterd. De Twisch wordt daarbij uitgediept en rechtgemaakt en zo ontstaat de Nauernasche Vaart. In de 17e eeuw wordt de dijk verhoogd en komen er een spuisluis en een schutsluis. Rond de schutsluis en oliemolen De Paauw ontstaat de buurtschap Nauerna met o.a. een herberg voor de schippers.

Architectuurhistoricus Femke Huisman heeft in 2012 onderzoek gedaan naar de geschiedenis van Nauerna.

Op het internet heeft foutief vermeld gestaan dat het drama van een boer en zijn vrouw die in 1647 werden opengereten door een stier en daaraan overleden - waarbij bovendien het kind van de hoogzwangere vrouw via deze 'ongewilde keizersnede' ter wereld gekomen zou zijn - in Nauerna zou hebben plaatsgevonden. Dit heeft zich echter afgespeeld in een weiland bij de Hogendijk in West-Zaandam. De Westzijderkerk heeft zijn volksmond-naam Bullekerk hieraan te danken. Ouders en kind zijn in deze kerk begraven.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- "In september 2017 is het verkeersproject in Nauerna afgerond. Het traject lopend van de rotonde op de N246 over de Zaandammerweg en de dijk naar de Overtoom in Westzaan is voorzien van een nieuwe asfaltlaag. De verbeteringen in de wegsituatie zijn: de bebouwde-komborden zijn verplaatst (en daarmee zijn de maximumsnelheden naar beneden gehaald); er zijn brede rode fietsstroken aangebracht (dit om de fietsers meer ruimte te geven en de automobilisten er extra op te attenderen dat ze rustig moeten rijden); er zijn diverse snelheidsremmende maatregelen genomen in de vorm van drempels en chicanes. Deze punten zorgen er hopelijk ook voor dat het sluipverkeer teruggedrongen wordt doordat ze de route via pont Buitenhuizen gaan nemen (deze is overigens altijd al sneller geweest, maar het sluipverkeer ziet dat niet). Nabij de sluis zijn nostalgische lantaarns geplaatst en verder zijn er duurzame groengekleurde led-lamp-lantaarns geplaatst." (bron: site van de buurtschap)

- De Nauernasche Polder, gelegen tussen de buurtschap en het Noordzeekanaal, is tegenwoordig in gebruik als vuilstort van de firma Afvalzorg. Het bedrijf en de betrokken overheden erkennen dat zij de afgelopen jaren hierbij te weinig rekening hebben gehouden met de belangen van de inwoners van de buurtschap Nauerna. Na jarenlange geschillen en een ´mediationtraject´ in 2012, is in 2013 een overeenkomst gesloten tussen alle betrokken partijen, waarin o.a. wordt overeengekomen dat de vuilstort nog mag doorgaan tot 2022, en dat de inwoners ter compensatie een aantal voorzieningen krijgen waaronder glasvezel, natuur- en recreatiegebieden (zie verder bij Landschap etc.), herbouw van molen De Paauw en restauratie van de bijbehorende molenschuur (zie verder bij Bezienswaardigheden).

- De Grondmakelaar wilde anno ca. 2017 direct N van buurtschap Nauerna, op een stuk grond direct Z van de Provincialeweg (N246), een landgoed met zorgwoningen realiseren. Kennelijk is dat niet gelukt, want anno 2018 wordt de grond als landbouwkavels aangeboden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Langs de Nauernase Vaart stonden vroeger 3 molens. Daarvan resteerde tot eind 2015 alleen nog de molenschuur van de voormalige oliemolen De Paauw op nr. 43, een gemeentelijk monument, dat in vervallen staat verkeerde en tot het overlijden van de laatste bewoner in 2008 bewoond was. Eigenaar Stichting Zaanse Pakhuizen heeft de schuur laten restaureren. Dat heeft 2 jaar geduurd, van eind 2013 tot eind 2015 (video's van het restauratieproject: deel 1, deel 2, deel 3 en deel 4: archeologische opgravingen op het schuur- en molenterrein). Aanvankelijk wilden omwonenden dat de 'puinhoop' - de laatste bewoner was volgens restaurateur Bart Nieuwenhuis nogal een 'jager/verzamelaar': er is 40 m3 vuilnis afgevoerd... - gesloopt zou worden om plaats te maken voor nieuwe woningen. Maar naarmate het terrein en de schuur opknapten, maakte weerstand plaats voor bewondering. "En nu is iedereen trots op deze parel van Nauerna", aldus Nieuwenhuis.

Bijzonder - want ongebruikelijk - is dat de schuur een klokgevel heeft. En helemaal uniek is dat in de schuur een blokmaalderswoning zat: de woning van de meestersknecht. In of nabij oliemolens werd namelijk doorgaans niet gewoond: men had de opslagruimte hard nodig en voor de bewoners was het geen pretje om dag en nacht in het gestamp van de olieslagerij te zitten. Na de sloop van de molen in 1895 zijn in de schuur 4 woningen bijgebouwd. In de schuur van 10x19,6 meter hebben dus 5 gezinnen gewoond (met gehorige wandjes van 2 cm ertussen)! De stichting wil in de schuur ook de blokmaalderswoning nog reconstrueren.

- In 1870 krijgt Nauerna een stenen schoolgebouw (voorheen was er een houten schooltje) met onderwijzerswoning op resp. nr. 30 en 30a (tegenwoordig als geheel een gemeentelijk monument). Dit complex bestaat uit twee dezelfde gebouwen die door een gang met elkaar verbonden zijn. Het linker deel was het woonhuis van de onderwijzer en het rechter deel was het schoolgebouw. Vermoedelijk is de school gesloten in 1918. In 1919 en 1920 is het een noodziekenhuisje geweest voor lijders aan vlektyfus uit de omgeving. Tot 1975 heeft het functies gehad als opslag- en werkplaats. Sindsdien is het pand in gebruik als woonhuis.

- Het 3e gemeentelijke monument in de buurtschap is de boerderij op nr. 47.

- Als onderdeel van het convenant zoals genoemd bij Recente ontwikkelingen, is in 2016 molen De Paauw herbouwd bij de bijbehorende, in de vorige alinea beschreven molenschuur. Dat is dus sinds kort weer een bezienswaardigheid. Aanvankelijk wilde men dat middels nieuwbouw realiseren, maar men heeft hiervoor de molenromp van molen De Haan / De Haen uit Sijbekarspel uit 1848 kunnen aankopen (die in 2004 naar een plek aan de A7 bij Abbekerk / Benningbroek is verplaatst, waar herbestemmingsplannen niet zijn gelukt). - Videoreportage van het spectaculaire transport van molenromp De Haan per dieplader over de A7 naar het schip die hem naar Nauerna gaat varen (nov. 2015). - En net zo spectaculair: transport van molenromp De Haan over water naar Nauerna waarna hij op zijn plek wordt gezet. - Foto's oude en nieuwe molen en molenschuur plus artist impression. De eerste paal voor de herbouw is in maart 2016 geslagen. - Videoreportage fabriceren roeden Molen De Paauw. - Videoreportage plaatsen kap Molen De Paauw (mei 2017). Wie het hele herbouwproces nog eens wil kunnen teruglezen, kan dat vinden in de artikelen over molen De Paauw op nieuwssite De Orkaan van de afgelopen jaren.

Op 7 september 2018 zijn weer twee afspraken uit de Overeenkomst Nauerna nagekomen, met de opening van enerzijds molen De Paauw en anderzijds de opening van de nieuwe loswal aan het Noordzeekanaal. Prof. mr. Pieter van Vollenhoven heeft de hennepklopper molen De Paauw op 7 september 2018 feestelijk geopend. Daarnaast vond dezelfde dag nog een opening plaats in de omgeving, namelijk van de nieuwe loswal van Afvalzorg aan het Noordzeekanaal. Daarmee is de loswal bij de buurtschap uit gebruik genomen, waardoor deze overlast is verdwenen.

- Het voormalige gemaal De Landbouw (op huisnr. 14) heeft ter vervanging van molen De Os dienst gedaan van 1877 tot 1992. Het gemaal verzorgde de bemaling van het oppervlaktewater van de polder Assendelft en loosde in het Noordzeekanaal. Na sluiting is het gebouw in handen gekomen van een particulier. Er is een nieuw, kleiner maar niet te missen gemaalgebouw voor in de plaats gekomen: op het dak wordt met rode dakpannen namelijk de naam 'gemaal' weergegeven tussen de voor het overige grijze dakpannen.

- In het pand De Ossenstal (Nauerna 37) van de familie Louwen vind je veel soorten houten speelgoed, waaronder producten die door de familie Louwen zelf worden gemaakt in hun fabriek op nr. 38.

- Het voormalige kaaspakhuis Archangel uit 1640/1650 (huisnr. 42, provinciaal monument) stond oorspronkelijk aan het Noordeinde 65-66 in Wormerveer, en is in 1987 in zijn geheel via de Nauernasche Vaart naar Nauerna vervoerd. Archangel verwijst naar de Russische havenstad Archangelsk, waar de Hollanders destijds handel mee dreven.

- De Nauernase sluis (oorspronkelijke naam: Schermersluis) bestaat uit twee delen. Ten eerste een schutsluis (waar de boten doorheen gaan) in de overtoom van Nauerna tussen de Nauernasche Vaart en zijkanaal D van het Noordzeekanaal. Het tweede gedeelte is de spuisluis (duikersluis) die automatisch open gaat als het polderwater te hoog staat. In vroeger tijden, voordat het watergemaal er was in Zaandam, moest het water van de Schermerboezem door afvloeiing via deze spuisluis op peil worden gehouden.

- Een moderne bezienswaardigheid is gebouw De Vouw van Afvalzorg Nauerna op de vuilstort. Het gebouw heeft de Parteon Architectuurprijs Zaanstreek 2005 gewonnen. Het gebouw heeft een grasdak en de werknemers hebben een prachtig uitzicht op het Noordzeekanaal.

(de beschrijvingen zijn deels ontleend aan de weblog van Willy Maten, waar je alle bezienswaardigheden ook afgebeeld vindt)

Terug naar boven

Evenementen

- Eind juni 2018 was er het eerste Buurtfeest Nauerna. Met 350 bezoekers, een prachtig ingericht festivalterrein, aan iedere gevel in de buurtschap de Nauernase vlag wapperend, molen De Paauw draaiend, geweldig mooi weer, leuke activiteiten, een overheerlijke barbecue van de lokale brasserie en een goede live band, was het een groot succes. Dus hopelijk wordt dit een jaarlijks evenement.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De afvalstort wordt in de komende jaren gefaseerd afgebouwd en omgebouwd tot Park Nauerna. - Onderzoek heeft uitgewezen dat recreëren in dit park (boven afgedekt afval) veilig is, mits de afdeklaag goed onderhouden wordt. De eerste fase van het park, met een oppervlakte van 12 hectare. is in 2015 opgeleverd.

- Verder komt er een Park Hoogtij, dat samen met de naastgelegen groene bufferzone en de weidestrook langs Zijkanaal D wordt ingericht tot recreatie- en natuurgebied.

- Het weidegebied N van de buurtschap wordt de komende jaren heringericht tot natuurgebied Nauernase Venen. Men beoogt het gebied op termijn onderdeel te laten worden van het Nationaal Natuurnetwerk (voorheen Ecologische Hoofdstructuur (EHS)), als schakel tussen het grote natuurgebied Polder Westzaan en, via het Zuiderveen, Park Nauerna en natuuroever Zuiderpolder, het aan de overzijde gelegen natuurlijk ingerichte recreatiegebied Spaarnwoude. Bewoners, hoogheemraadschap, agrariërs en Landschap Noord-Holland gaan samen werken aan schoon water, schone grond met meer bodemleven, aangepaste waterstanden en maaibeheer, jachtverbod en andere gunstiger voorwaarden voor de flora en flora, zoals grutto’s, tureluurs, kievieten, eenden, ganzen, karekieten, palingen, voorns, kikkers, salamanders, bijen, libellen en pinksterbloemen.

- Vanuit de kant van Westzaan ligt vlak voor de kom van Nauerna op Overtoom 194 de stolpboerderij en bezoekboerderij de Corneliahoeve (met in grote cijfers '1880' op het dak). René en Afra Ebbelaar houden er koeien en schapen. In 2016 zijn ze overgeschakeld op de productie van biologische melk. Er lopen bij hen ook nog honden, katten, konijnen, geiten, een pony en witte eenden. Het bedrijf is gelegen in een veenweidereservaat. Er komen dan ook ieder jaar veel weidevogels naar het land van de boerderij, zoals kieviten en grutto's. Ook de boerenzwaluw is volop aanwezig. Al geruime tijd doen René en Afra aan weidevogelbescherming. Tevens zetten zij zich in voor slootkantbeheer, waardoor ieder jaar meer soorten planten langs de sloten te voorschijn komen.

Door middel van een erfbeplantingsplan van Landschapsbeheer Noord-Holland is het erf enkele jaren geleden beplant met inheemse boom- en struiksoorten. De dieren in het wild profiteren hiervan. Zij eten bijvoorbeeld de besjes en gebruiken de dichte begroeiing om in te schuilen. De geplaatste nestkasten worden ieder jaar goed bewoond. Rond deze boerderij is dus van alles te zien. Daarom organiseren René en Afra excursies voor groepen tot 25 personen. De excursies zijn, na voorafgaande afspraak, te combineren met een lunch. Voor kinderen is er een apart programma. Ook schoolklassen zijn van harte welkom. De rondleidingen duren ongeveer 2 uur en zijn inclusief koffie of thee. Tel. 075-6706115, e-mail afra.ebbelaar@tiscali.nl. Deze beschrijving dateert van een aantal jaren geleden. Weet iemand of zij deze excursies nog doen, en hun actuele e-mailadres?, red.

In het rapport 'De boerderij als ontwikkelomgeving. Kinderen uit speciaal basisonderwijs werken mee. Werkt de boerderij voor de kinderen?' (Yvon D. Schuler, Plant Research International, onderdeel van Wageningen UR, juni 2010) wordt het gelijknamige project geëvalueerd, dat van 2007 t/m 2009 op de boerderij van René en Afra Ebbelaar in Nauerna heeft plaatsgevonden. Enkele conclusies uit het rapport: "Uit het onderzoek komt naar voren dat de boerderij een goede leer- en ontwikkelomgeving is, om de volgende redenen: er is een afgebakende omgeving (erf en landerijen) die toch voldoende eigen vrijheid geeft aan de kinderen en jeugdigen; er zijn afgebakende taken die in een vast programma uitgevoerd moeten worden (structuur), maar toch voldoende eigen inzet vragen en variëteit bieden; het biedt de mogelijkheid voor eigen verantwoordelijkheid bij het leren en bij de keuze van werkzaamheden en activiteiten; het vraagt een hoge fysieke activiteit van de kinderen en jeugdigen; het vergroot de binding met natuur en omgeving; het versterkt de beleving van ‘samen werken’ en van sociale contacten.

De boerderij is dus een reële context, waar het echte werk en echt leren en ontwikkelen plaatsvindt. Werken met kinderen uit het speciaal basisonderwijs op de boerderij biedt enorme kansen. De boerderij kan zich ontwikkelen tot een innovatieve ontwikkelomgeving voor brede onderwijs-zorgarrangementen. Voor het verder ontwikkelen van een ‘groene pedagogiek’ op de boerderij specifiek voor de doelgroepen in het brede onderwijs-zorgtraject zal een vervolg op dit traject noodzakelijk zijn. Inmiddels is eind 2009 onder de titel bOZ boerderijproject 2-20 een vervolg op dit traject gestart bij Transforum. Hierin hopen we een doorlopende ontwikkellijn voor brede onderwijs-zorg te initiëren en hierin ook het thema ‘groene pedagogiek’ mee te nemen en verder te ontwikkelen."

- Nauerna is onderdeel van een erfgoedroute.

- Pepijn Doeswijk en Hannah van Doorn hebben in 2012 jachthaven Nauerna aangekocht en deze voldoet na 3 jaar renoveren en verbouwen weer helemaal aan de eisen des tijds.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over de buurtschap Nauerna.

Reacties

(2)

I looked up Nauerna, on my computer, and I saw the Stolpboerderij en bezoekboerderij De Corneliahoeve, I think I worked there, from 1955 till 1959 when I emigrated to Canada, to a farm. I worked for a farmer by the name of Gebrand Schipper, I milked 10 cows by hand every morning and every evening, the same cows mind you, when I arrived in Keswick Ontario. The farmer asked me if I could milk a cow, I said sure, so he said that is then your job in the morning and evening. A bit of nostalgia when I read about Nauerna. I used to ride horses, bareback to Rijkhof in Assendelft, to get new shoes for the horses. Lots of memories. My opa Jan Westrik had een kolenzaak op het Zuideinde in Westzaan. Thank you. John Westrik.

We always like to read memories of people who lived and/or worked somewhere in the past and later moved elsewhere. What a coincidence that when you arrived in Canada, they asked you to work with the same kind of cows as in Nauerna. I was curious if there would still be a Westrik in Westzaan. I found an article about Merel Westrik, nowadays a famous tv-personality (journalist/newsreader) in the Netherlands. In the article ( http://wessaner.nl/wp-content/uploads/2017/07/December-2016.pdf , pages 1 and 21) she tells about her youth in Westzaan till 2000 (in that year she moved to Amsterdam). She tells that she is born and raised on the Zuideinde. So there is a big chance that she is family of you.

Perhaps someone places a reaction here who knows you from your time in Nauerna/Assendelft/Westzaan. If so, I will let you know.

I found some more information about Nauerna and about the Corneliahoeve in special. You can see that in about one day from now (because the pages are refreshed to the users once a day). I have also 'repaired' some dead links.

Greetings, Frank van den Hoven, editor www.plaatsengids.nl

Reactie toevoegen