Mook

Plaats
Dorp
Mook en Middelaar
Noord-Limburg
Limburg

Mook

Terug naar boven

Status

- Mook is een dorp in de provincie Limburg, in de regio Noord-Limburg, gemeente Mook en Middelaar. Het is de hoofdplaats van de gemeente.

- Onder het dorp Mook valt ook buurtschap De Bisselt.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1206 Moldeka, 1222 Moldeke, 1226, 1227 Moldeche, Moldecke, 1294-1295 Modike, 1318 Petrus dictus de Moldic, 1328 Moudick, 1343 Moudic, 1388 Moudich, 1417 de Moldick, 1502 Mouwick, 1665 Moock, Mouwyck.

Naamsverklaring
Etymologie onbekend. Op de Kloosterberg bij de Plasmolen is een Romeinse villa gevonden, waardoor men voor Mook aan Romeinse herkomst denkt en dan misschien een afleiding met het Gallo-Romaanse suffix -acum van een niet nader te bepalen grondwoord. Anderen gaan uit van een suffix -ikja dat in prehistorische tijden ook productief was ten noorden en ten oosten van de Rijn, in een gebied buiten de Romeinse invloedssfeer. De oudste vormen weerspreken de verklaring uit Moldewijk*, waarvan men het eerste deel als molde 'aarde, fijn zand, stof' verklaarde. Vergelijk Maurik en Varik.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Mook grenst in het W aan de rivier de Maas, de provincie Noord-Brabant, Katwijk en Molenhoek, in het N ook aan Molenhoek, in het NO aan de provincie Gelderland en Groesbeek, in het O ook aan de provincie Gelderland en Breedeweg en in het Z aan Plasmolen, de Mookerplas en Middelaar, en ligt NO van Cuijk, ZO van Malden, Z van Nijmegen en NW van Gennep. Iets NW van de dorpskern is de samenvloeiing van de Maas en het Maas-Waalkanaal.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat het dorp Mook 92 huizen met 458 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.200 huizen met ca. 3.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Mook is o.a. bekend vanwege de in het hoofdstuk Landschap etc. beschreven Mookerheide. De Mookerheide op zijn beurt is bij historisch geïnteresseerden bekend vanwege de Slag op de Mookerheide, die plaatsvond aan het einde van Oranjes derde invasie op 14 april 1574 tussen het Spaanse leger onder Sancho d'Avila en Bernardino de Mendoza enerzijds, en huurtroepen onder Lodewijk en Hendrik van Nassau anderzijds. De veldslag werd een overwinning voor de Spanjaarden en zowel Lodewijk als Hendrik van Nassau sneuvelden.

De Slag op de Mookerheide heeft een legende opgeleverd, namelijk die van Kiste Trui. Volgens geruchten zou er op de Mookerheide door de hiervoor vermelde Lodewijk en Hendrik van Nassau, ergens in de moerassen aan de voet van een heuvel, een schatkist zijn begraven met daarin soldij voor het Staatse leger. Trui zocht, volgens het verhaal, haar hele leven naar de kist, en kreeg om die reden de bijnaam ‘Kiste Trui’. Dag en nacht wroette ze met een schep de grond om, maar zonder resultaat: de kist werd nooit gevonden.

Voormalig Volkskrant-journaliste Lidy Nicolasen heeft er in 2017 het boek 'De geuzendochter. De legende van Kiste Trui en de Slag op de Mookerheide' over geschreven. Het boek is geen historisch onderzoek, maar een historische roman. Het verhaal is geschreven vanuit het perspectief van Kiste Trui, een wat mysterieuze dame die de lezer meeneemt op haar avonturen rond de Slag op de Mookerheide. Enne Koops heeft er op Historiek.net een recensie over geschreven.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Het actuele Bestemmingsplan Mook en Molenhoek is in 2013 vastgesteld.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Mook heeft 4 rijksmonumenten.

- Mook heeft 6 gemeentelijke monumenten.

- De Mariakapel O.L.Vrouw van de Dwaallichtjes is anno 2015 aan restauratie toe.

- Stichting Remember September 1944 (met een op afspraak te bezoeken museum op Koningin Julianastraat 8 te Mook) heeft als doel het in stand houden van de herinnering aan wat er is gebeurd tijdens Operatie Market Garden tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Ook is de stichting betrokken bij andere Tweede Wereld Oorlog gerelateerde activiteiten. De stichting wil dit doel behalen door: het houden van tentoonstellingen; het informeren van veteranen, familie of andere personen met een interesse in de Tweede Wereldoorlog; schoolprojecten voor basis- en middelbaar onderwijs; onderzoek naar vermiste soldaten en het bestuderen van oude locaties, documenten en afbeeldingen; het oprichten van nieuwe monumenten voor onze bevrijders en het behouden van bestaande monumenten; tours aanbieden langs de originele slagvelden van Operatie Market Garden. - L1-Óngerwaeg-reportage over museum Remember September 1944.

- Gevelstenen in Mook.

- Op het Raadhuisplein staat een beeld van de onder Geschiedenis beschreven Kiste Trui, vervaardigd door beeldhouwer Peter Roovers.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval.- De Alde Hap is een onderdeel van Carnavalsvereniging De Heikneuters, en is bedoeld voor de 'rijpere jeugd' vanaf 55 jaar.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Mook is o.a. bekend vanwege de Mookerheide, O en N van het dorp gelegen. Inmiddels is het grotendeels een bosgebied. Sinds 2000 is bekend dat zich in het noordelijke deel van het met heide begroeide gedeelte van de Mookerheide een uit greppels en walletjes bestaande structuur bevindt. Tot op heden is niet duidelijk welke functie de structuur heeft of heeft gehad. Een in 2019 door Paul Klinkenberg en W.J.A. Kuppens van de AWN uitgevoerd onderzoek geeft geen uitsluitsel over de functie of herkomst. Het terrein waarop de structuur is gelegen maakt onderdeel uit van de stuwwal en is begroeid met heide. De structuur bevindt zich op een van de hoogst gelegen punten van de Mookerheide. Op de locatie van de structuur staand heeft men rondom een vrij uitzicht, met name op het westen. De structuur op de heide is duidelijk te zien op Google Earth en op luchtfoto’s die vanaf 1944 van het gebied zijn gemaakt. De structuur is tevens goed te zien op reliëfafbeeldingen die met behulp van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN2) zijn te genereren. De hypothese is dat de structuur in 1942 door Duitse militairen is aangelegd ten behoeve van een (eerste) aanleg van een artillerie of FLAK stelling, die niet operationeel is geworden. (bron: AWN)

- Heidegebieden vind je nog O en N van het dorp bij de Mookerschans en bij de Heumense Schans. In 2010 is het heideareaal bij de Mookerschans vergroot, wat gunstig is voor de zandhagedis en voor vogels zoals de roodborsttapuit. In 2014 is bij de Mookerschans een nieuwe uitkijktoren gebouwd van 12 meter hoog (de vorige toren was 5 meter hoog). Waar je voorheen alleen uitzicht had op de kerktoren van Cuijk, kun je nu kilometers ver kijken, tot aan bijvoorbeeld de Waalbrug bij Nijmegen.

Terug naar boven

Beeld

- Op de Facebookpagina Mook in Beeld vind je mooie filmpjes van (activiteiten in) dit dorp en omgeving.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Mook (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Onderwijs: - Adalbert Basisschool.

- Muziek: - Al sinds 1895 wordt er in het dorp muziek gemaakt door Harmonie Erica (zij het aanvankelijk als fanfare). Als voorbereiding op het spelen in het harmonieorkest is er het leerlingenorkest. Door samen te musiceren leer je het meest en het is nog gezellig ook. Harmonie Erica zorgt door het jaar heen binnen Mook en buurdorp Molenhoek bij diverse gelegenheden voor de muzikale omlijsting, o.a. op Koningsdag, bij gelegenheid van de 1e Communie, tijdens de dodenherdenking, bij de intocht van Sinterklaas en op verzoek bij 50-jarige bruiloften. Een aantal keren per jaar verzorgen ze concerten op diverse locaties binnen de gemeente. De vereniging organiseert verder door het jaar heen diverse acties, zoals een oud-ijzer-actie, donateursacties, verkoop anjerloten en de Rommelmarkt. Behalve dat deze acties goed zijn voor de clubkas, verhogen ze ook het teamgevoel en de gezelligheid.

- Sport: - Voetbalvereniging RKSV Eendracht '30 heeft ook een korfbal-afdeling.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Mook.

Reacties

(3)

MOOK

Op een zacht glooiende heuvelhelling,
aan de vriendelijk stromende rivier,
bezingt het vredige dorp, trots blij vertier,
wrede, langverstilde krijgsbeleving.

Het verleden van zijn knusse omgeving
kent het sluwe, menselijke roofdier:
bloeddorstig, soms eerlijk, zwaaide de banier,
hopend op roemrijke overwinning.

Door de straten ademt verjongd gemoed,
hernieuwt steeds in winkelbuurt of woonhuis
stuwende arbeidslust vol levensmoed.

Tussen het kalme bos- en Maasgeruis
onderneemt men met schappelijke gloed,
toebehorend aan 't vrije Limburgse thuis.

GEMOEDELIJK

In knus aansluipende schemer laaien
de vlammen van het smidsvuur vol arbeidsdrang,
laten hun welluidende knetterzang
langs aambeeld, handen en wachtend bier waaien.

Om de schuimpul blijft rossige gloed draaien,
trilt telkens blij verrast, dan even bang.
Drank en schijnsel spelen de werkdag lang,
willen de smeden met nieuwe smak paaien.

Kunstzinnig klinkende hamerslagen
begeleiden lustig licht- en schaduwspel,
waar zwoegen en genot elkaar schragen.

Limburg mag hiermee zijn schappelijk gestel
bescheiden aan de wereld uitdragen,
als een onsterfelijk vloeiende wel.

KISTE TRUI

Op de ruige Mookerheide
loopt een vrouw rond met haar schep
spit overal de grond om
maakt wijde kuilen
zoekt naar de verhoopte schatkist
der graven Lodewijk en Hendrik van Nassau
die eens hier in een veldslag bleven
het bezeten mens zoekt jarenlang
vindt nooit de begeerde buit
is geheel ontgoocheld _ sterft waanzinnig

niettemin maakte ze naam
bij Mooks raadhuis bewondert men steeds
het standbeeld van Kiste Trui.

Reactie toevoegen