Montfort

Plaats
Dorp
Roerdalen
Roerstreek
Limburg

LB gemeente Montfort in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Montfort in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Montfort in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Montfort

Terug naar boven

Status

- Montfort is een dorp* in de provincie Limburg, in de regio Roerstreek, gemeente Roerdalen.

* Deze plaats wordt door sommigen nog stad of stadje genoemd, omdat deze plaats ooit stadsrechten heeft verkregen. Maar wij kijken voor de huidige, meest passende kwalificatie van een plaats** naar de actuele geografische en maatschappelijke situatie, en daarbij past de kwalificatie 'dorp'. Overigen betitelde de gemeente Montfort zelf haar kern ook al zo, reeds in de Volkstelling van 1840(1).
** Tenzij men lokaal om nostalgische en/of toeristische redenen erg aan de stad-kwalificatie hecht, dan voegen wij ons daarnaar, maar volgens ons is dat hier niet het geval, omdat wij diverse regionale en lokale instanties van 'dorp' zien spreken.

- Wapen van de voormalige gemeente Montfort.

- Montfort was een zelfstandige gemeente t/m 1990. In 1991 over naar gemeente Posterholt (die per 1-2-1994 van naam is gewijzigd in gemeente Ambt Montfort), in 2007 over naar gemeente Roerdalen.

- Onder het dorp Montfort valt ook de buurtschap Aan de Berg. Sommige plaatsenlijsten zien ook Aardonck, gelegen 1 km Z van Montfort rond de weg Aardonck (zijweg van de Vlootveestraat) als een buurtschap. De provincie-atlas van de Topografische Dienst kwalificeert dit echter als "gebouw". Aan de weg Aardonck ligt ook maar 1 pand.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Mofert.

Naamsverklaring
"De naam Montfort is adequaat; mont-fort = sterkte of versterkte berg; een burcht op een heuvel'. (11)

Terug naar boven

Ligging

Montfort ligt ZW van Roermond, ZO van Maasbracht.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvatten de gemeente en het dorp Montfort 135 huizen met 686 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.230 huizen met ca. 3.100 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Montfort komt op de kaart voor sinds Hendrik, bisschop van Luik er in 1260 een kasteel bouwde. Het kasteel, dat Grouwert of Tromp werd genoemd, werd in 1794 door de Fransen verwoest en is sindsdien een ruïne, te zien als men Montfort aan de westkant binnenkomt.

Montfort heeft op het einde van WO II - oktober 1944/februari 1945 - een wel zeer gedenkwaardige periode beleefd: "Voordat het dorp in november overspoeld werd met vluchtelingen, had het al kennis gemaakt met de verschrikkingen van een moderne oorlog". (16) Gevolg: een dode na een beschieting begin oktober en op 22 oktober 1944 in de namiddag acht doden (onder wie vier kinderen) toen een Brits vliegtuig zijn formatie verliet en om onbekende redenen zijn bommen liet vallen boven het dorp. Kort daarop, in november, komt de grote evacuatie vanuit de regio Echt, waardoor ook Montfort overbevolkt raakt.

Op zaterdag 20, zondag 21 en maandag 22 januari 1945 wordt het overvolle dorp opnieuw door de RAF gebombardeerd. Er sterven 49 mensen, groot en klein, er worden vele gewond. Bij de frontbeschietingen en bevrijdingsgevechten worden nog meerdere mensen gedood en gewond. Montfort wordt na zware gevechten twee dagen later, op 24 januari 1945 bevrijd. Vele onderduikers, vluchtelingen- en pilotenhelpers (inclusief vrouw en kinderen) werden verraden, opgepakt, naar werk- en concentratiekampen gevoerd; 20 van hen, onder wie 6 vrouwen en 5 kinderen kwamen niet meer terug (16). De bevolking van het bevrijde Montfort werd gedurende 6 weken geëvacueerd onder meer naar Sittard (P. Bakkes, Omroep Limburg, 1-8-1997).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Montfort heeft 3 rijksmonumenten.

- Kasteel Montfort (Huysdijk 4) dateert uit 1260 en was eeuwenlang een van de grootste kastelen van Nederland. Hieraan herinnert nog de indrukwekkende ruine met een bezoekerscentrum in een gerestaureerde kasteeltoren. In 2017 is een volgend restauratieproject afgerond; de prachtige 14e-eeuwse gewelven van de oostelijke kelders samen met het trappenhuis en de zuidoosttoren. Een bezoek brengen aan de kasteelruïne is de moeite waard. Zeker als je dat combineert met een bezoek aan de kasteeltuin, een wandeling of fietstocht door het fraaie landschap van de 'Heerlickheit Montfort', waaronder de landgoederen Rozendaal, Erks, Sweeltje, Reigersbroek en Schrevenhof. Routebeschrijvingen zijn in het entreegebouw van het kasteel verkrijgbaar.

Kasteel Montfort is van eind april t/m eind oktober (voor de exacte periode zie hun site) iedere dinsdag, woensdag, donderdag en zondag geopend, telkens van 10.00 tot 17.00 uur. Op andere dagen is de poort open bij voldoende bezetting. De entree is slechts €3,50 voor volwassenen en jongeren vanaf 13 jaar (incl. gidsje). Voor kinderen van 4 t/m 12 bedraagt de entree €2,00. Kinderen tot 4 jaar: gratis. Verdere bijzonderheden: Elke 1e zondag van de maand wordt een middeleeuws tentenkamp opgebouwd door Levende Geschiedenis Limburg. In middeleeuwse kledij laten ze de leefwijze uit die tijd zien. Met o.a. middeleeuws koken, ambachten, boogschieten en zwaardvechtdemonstraties. 2e Pinksterdag is er de Dag van het Kasteel. En in een weekend half juli is er het evenement Middeleeuws Montfort (met afwijkende openingstijden en entree). Wellicht is dit een 4-jaarlijks evenement, omdat op de site van het evenement alleen sprake is van edities 2013 en 2017. Maar dat wordt op de site niet expliciet vermeld, dus dit is een wellicht foutieve interpretatie van ons.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - La Bamba.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De aanleg van de Vlootbeek rond 1650 maakt het mogelijk om het moerasgebied van het Reigersbroek te ontginnen en te ontvenen. Vanaf eind 19e eeuw is het in gebruik als landbouwgebied, maar het gebied is altijd erg nat gebleven. Reigersbroek is daarom aangewezen als onderdeel van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Minder goede landbouwgrond wordt zo omgevormd tot natuurgebied. Het Reigersbroek kan zo één geheel gaan vormen met de omringende landgoederen Rozendaal en Schrevenhof.

Stichting Het Limburgs Landschap heeft de gronden van het Reigersbroek deels omgevormd tot vennen en natte graslanden. Door het ontgraven van de voedselrijke vermeste bovenlaag is voedselarme grond aan de oppervlakte gekomen. In de lage terreindelen ontstaan plassen en vennen, die geleidelijk overgaan naar de hogere en drogere randen van het Reigersbroek. De natte graslanden en de overgangszones van natte naar droge heide en naar de nabijgelegen bossen zijn voor veel planten- en diersoorten bijzonder aantrekkelijk.

Terug naar boven

Beeld

- Montfort in oude ansichten. - Oude foto's en ansichtkaarten van Montfort op Facebook.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Montfort (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Weekblad Montfort. - Nieuws van het Weekblad op Facebook.

- Onderwijs: - Basisschool De Hovenier is een academische opleidingsschool. Dit houdt in dat op deze school planmatig wordt gewerkt aan schoolontwikkeling middels onderzoek. Hierbij wordt vanuit theorie een koppeling gemaakt naar de praktijk om zo het onderwijs steeds verder te verbeteren. Bij het doen van onderzoek worden ook de derde- en vierdejaars stagiaires betrokken. Zij maken deel uit van een van de onderzoeksgroepen, de zogeheten COP’s (Community Of Practice). Bij de onderzoeksgroepen kun je wat betreft onderwerpen denken aan: rekenen, wetenschap en techniek, pesten, technisch lezen enz. Een van de criteria om een academische opleidingsschool te mogen zijn, is het positief oordeel van de inspectie over de kwaliteit en de kwaliteitszorg van de school. Zowel de directie als enkele leerkrachten nemen structureel deel aan bestuursovereenkomsten van een erkende opleidingsschool. Er vindt regelmatig kennisdeling plaats met partners van andere scholen. Zo beogen zij het onderwijs aan hun leerlingen steeds professioneler te maken.

- Jeugd: - AJM Montfort is een stichting die zich al sinds 1977 bezighoudt met het organiseren van activiteiten voor de lokale schoolgaande jeugd. De activiteiten zijn grotendeels bedoeld voor kinderen van groep 3 t/m groep 8.

- Muziek: - Koninklijke Fanfare De Vriendenkring. - Fluit- en Tamboerkorps Excelsior.

- Sport: - Voefbalvereniging v.v. SNA.

- Zorg en wonen: - Mensen de kans geven om zelfstandig te blijven wonen in hun eigen wijk. Dat doen Proteion en Wonen Limburg in de nieuwe servicewoningen De Wiejerd in Montfort. In deze prachtige nieuwe appartementen - gerealiseerd in 2014 - kunnen de bewoners altijd rekenen op geplande én ongeplande thuiszorg. Proteion heeft voor de bewoners van haar servicecomplexen een servicepakket ontwikkeld, waarin diverse diensten - op basis van een abonnement - tegen een gereduceerd tarief kunnen worden afgenomen. En de medewerkers van Proteion Thuiszorg staan 24 uur per dag, 7 dagen per week klaar voor persoonlijke zorg, begeleiding en verpleging. De hulp in de huishouding wordt verzorgd door Proteion Schoon.

Het nieuwe woon-zorgcomplex heeft een bijzondere architectuur met een open en duurzaam karakter. De 26 appartementen zijn in een hoeve-vorm gebouwd rondom de open binnenplaats. Verder wordt het schuine dak, dat helemaal past bij de hoeve-vorm, gebruikt om een tuinbouwkas van te maken. De bewoners kunnen dus hun eigen groenten verbouwen onder het dak, ook wel ‘urban farming’ genoemd. Het dak is bovendien belegd met zonnepanelen die de appartementen voorzien van verwarming. Samen met de hoge isolatiewaardes, infrarood panelen en een efficiënt ingedeelde plattegrond, zijn de appartementen heel comfortabel en zeer energiezuinig.

- Lezen en welzijn: - Na het sluiten van de openbare bibliotheek in Montfort is er, als burgerinitiatief van inwoners uit het dorp en omstreken, besloten om een eigen bibliotheek te starten. De huidige Bieb Montfort is ondernemend en onafhankelijk. Ze wil haar eigen broek ophouden en doet dit zonder structurele subsidie. Via samenwerking met ondernemers in het dorp en minimale vaste lasten blijft de zelfstandigheid gewaarborgd. “Dat vinden wij belangrijk, en het werkt prima”, aldus secretaris en penningmeester Diane Baars. De keuze voor onafhankelijkheid past bij de lokale manier van denken, legt ze uit. “Het besef is hier heel sterk: We moeten elkaar in stand houden. Als je het huidige voorzieningenniveau wilt handhaven, ben je als inwoner van Montfort bijna verplicht om te kopen bij een ondernemer in het dorp. Of je nu boodschappen gaat doen, een verzekering afsluit, naar de kapper gaat of je auto gaat voltanken. Dat is goed voor het behoud van de leefbaarheid.”

Het principe van wederkerigheid, voor wat hoort wat, zit ook bij de vrijwilligersbibliotheek in het DNA, net als het ondernemende. Bij de selectie van de bestuursleden is bijvoorbeeld bewust gekeken naar hun expertise op het gebied van ondernemen - een bibliotheek is immers een 'maatschappelijke onderneming' - en naar hun netwerken, vertelt Diane. “Onze voorzitter, Marian van Pol, heeft een eigen zaak, zij is slijter, en is politiek actief. Genoeg expertise dus. Daarnaast kan zij voor ons deuren openen, dat is heel belangrijk. Piet Wolters, ons bestuurslid technische zaken, heeft een heel sterk netwerk. Ik noem hem wel eens ‘de onderburgemeester van Montfort’; er gebeurt bijna niets in Montfort of Piet is erbij betrokken. Van het kasteel, de Verenigingenraad Montfort tot de fanfare, Piet is de directe lijn. Ons bestuurslid Afra Simons leidt enkele leeskringen, daarnaast is ze actief in de open bibliotheek van Sint Odiliënberg.” Zelf is Diane een zelfstandig personeelsconsulent, die eerder leiding gaf aan een personeelsafdeling in een grote organisatie.

Dit vierkoppige bestuur wordt bijgestaan door een groep van ruim 20 vrijwilligers. Samen zorgen ze dat de bibliotheek 4 dagdelen per week open is, waaronder de maandagavond. De avondopenstelling is voor mensen die overdag geen gelegenheid hebben de bibliotheek met ongeveer 1.200 romans en zo’n 250 grootletterboeken te bezoeken. Als lid van De Bibliotheek Bibliorura, die op deze plek eerder een locatie had, kun je verder in Open Bieb Montfort je bestelde boeken afhalen. In een boekenkast wordt hiervoor een plank vrijgehouden. “Wij hebben ongeveer 70 leden en die betalen niets; geen abonnementsgeld, geen leengeld en geen boetes. Ook de koffie is gratis, om het zo laagdrempelig mogelijk te houden. Veel mensen komen voor namelijk ook voor ons ‘koffie-vertel-zitje’.”

De kosten worden in toom gehouden, onder meer doordat er aantrekkelijke afspraken zijn gemaakt met De Zorggroep, de huurder van De Vaert 15. “We konden op wel 7 plaatsen in het dorp terecht, maar vanwege de huur, de goede bereikbaarheid, de veilige omgeving voor kinderen en de goede parkeermogelijkheden hebben we voor deze plek gekozen.” Verder zijn alle spullen voor het markeren en administreren van de boeken in natura gesponsord door de lokale winkel in kantoorbenodigdheden - ook dat scheelt weer in de kosten.

Het ondernemende van de lokale bibliotheek blijkt ook uit het dienstenpakket, dat uitgebreider is dan in andere vrijwilligersbibliotheken. Schoolkinderen kunnen in Montfort terecht in de schoolbibliotheek, waar leesconsulenten van De Bibliotheek Bibliorura ondersteuning bieden. Aanvullend organiseert Open Bieb Montfort al een jaar met succes voorleesbijeenkomsten voor peuters en kleuters, die telkens een week van tevoren worden aangekondigd op haar Facebook-pagina. Ook verzorgen twee vrijwilligers, die in het onderwijs werken, op vrijblijvende basis taallessen voor laaggeletterden uit eigen dorp. “Er komen maar zo’n zes, zeven mensen op af, maar het voorziet duidelijk in een plaatselijke behoefte.” Het mag duidelijk zijn: voor een gezellig praatje, een goede kop koffie, een lekker boek en aanvullende diensten die met lezen te maken hebben, hoef je Montfort bijna niet meer uit, als je dat zou willen. (bron: de Bibliotheek Bibliorura)

- Veiligheid: - Brandweer Montfort.

- Bedrijfsleven: - Ondernemersvereniging Montfort.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Montfort Huysbongerdweg.

Reactie toevoegen