Molkwerum

Plaats
Dorp
Súdwest-Fryslân
Fryslân

molkwerum_collage.jpg

Molkwerum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Molkwerum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Molkwerum,.JPG

Het mooie dorp Molkwerum

Het mooie dorp Molkwerum

Molkwerum (2).JPG

Bij de kerk van Molkwerum

Bij de kerk van Molkwerum

Molkwerum (3).JPG

Een mooi straatje in Molkwerum

Een mooi straatje in Molkwerum

Molkwerum

Terug naar boven

Status

- Molkwerum is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Súdwest-Fryslân. Oorspronkelijk gemeente Hemelumer Oldephaert en Noordwolde. In 1812 over naar gemeente Koudum (naamswijziging), per 1-10-1816 over naar gemeente Hemelumer Oldephaert en Noordwolde (naamswijziging), in 1956 over naar gemeente Hemelumer Oldeferd (naamswijziging), in 1984 over naar gemeente Nijefurd, in 2011 over naar gemeente Súdwest-Fryslân.

- Molkwerum heeft een dorpswapen en -vlag, met daarop een witte zwaan in een zwart veld, wat verwijst naar de vroegere handel in zwanen-pekelvlees, waar het dorp beroemd om was. De dorpsvlag staat ook op een gevelsteen van een huis even buiten de bebouwde kom van het dorp.

- Onder het dorp Molkwerum viel ook de - tegenwoordig als verdwenen beschouwde - buurtschap Ymedam.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Molkwar.

Oudere vermeldingen
1398 Molkenhuzen, 1412 Molkwerum, 1421 Molk(en)weer, 1505 Molcquerum.

Naamsverklaring
Wordt wel verklaard als een samenstelling van molke 'melk' en weer '(grond)bezit'. Waarschijnlijker is echter uit te gaan van de persoonsnaam Molke (naast namen als Molle en Melle). De betekenis is dan 'op het bezit van de persoon Molke'. De vormen met Molken- verbieden een verklaring van het tweede lid als kweern 'handmolen'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Molkwerum ligt aan het IJsselmeer en ligt verder NO van de stad Stavoren, ZZW van de stad Hindeloopen, ZW van de stad Workum en het dorp Koudum, NW van de dorpen Hemelum en Bakhuizen en N van het dorp Warns.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat het dorp Molkwerum 50 huizen met 301 iwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 140 huizen met ca. 360 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- In 2016 zijn 10 panelen onthuld die vertellen over de rijke geschiedenis van het dorp. De panelenroute is een initiatief van Stichting Ald Molkwar, waar dorpshistoricus Auke Bult voorzitter van is. "In 1994 is Molkwerum uitgeroepen tot ‘monument van de maand’, samen met Workum. Daar zijn vele rondleidingen en wandelingen uit voortgekomen. Drie jaar later is Stichting Ald Molkwar opgericht en hebben we een museum gemaakt in de oude bakkerswinkel (zie daarvoor verder bij Recente ontwikkelingen). Maar omdat we niet altijd open en bereikbaar zijn, hebben we het breder gemaakt. Middels deze panelen is de dorpsgeschiedenis voor toeristen nu altijd toegankelijk."

Met de panelen wil de stichting een verbinding leggen tussen het verleden en het heden van het dorp, dat vroeger ‘het Friese doolhof’ en 'het Venetië van het Noorden' werd genoemd, vanwege de 8 eilandjes met huizen en de vele straatjes en steegjes. Voor de locaties van de panelen is een oude dorpskaart uit 1718 als leidraad gebruikt. "Molkwerum was het enige dorp met een dorpskaart. Die werd getekend door de Bolswarder rector Johannes Hilarides. Hij deed dat zo gedetailleerd dat we die kaart nu nog zouden kunnen gebruiken", aldus Bult. (bron: Bolswards Nieuwsblad, 13-7-2016). Overigens is Stichting Ald Molkwar voor zover ons bekend niet met een website of -pagina op het internet aanwezig.

- Op zoek naar een sluitende verklaring waarom Molkwerum vrijwel van de kaart verdween. De langetermijngevolgen van een sociaal-economische transitie op het landschap en de samenleving van Molkwerum (Zuidwest-Friesland) tussen 1700 en 1900 (2013) is de - via de link ook online te lezen - master scriptie Landschapsgeschiedenis (RUG) van T.M. van den Brink.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De dorpsschool van Molkwerum, Basisschool It Swannenêst, moest na afloop van schooljaar 2017-2018 helaas de deuren sluiten, omdat het aantal leerlingen te klein was geworden om nog langer door te kunnen gaan. De school had al jaren tussen de 20 en 30 leerlingen. In de school is ook dorpshuis de Dorpskeamer gevestigd. Lees ook de column van dominee Wim Beekman over de sluiting van Basisschool It Swannenêst. Het dorpshuis-deel is eigendom van het dorp, het school-gedeelte is eigendom van de gemeente. Na de sluiting van de school is het natuurlijk een stuk stiller geworden in het dorp. De inwoners willen het schoolgebouw graag behouden, vanwege het dorpshuis-deel, maar ook om het deel van de voormalige school te herinrichten met toeristische functies. Het dorp ligt op zich gunstig, aan de IJsselmeerkust, maar profiteert daar toeristisch en economisch nog onvoldoende van. De vraag en uitdaging is hoe men toeristen langer in het dorp kan houden. De focus van het centrum komt te liggen op natuur en historie. De plannen daarvoor worden anno eind 2018 uitgewerkt. (bron o.a.: LC, 11-10-2018)

- Bestemmingsplan Molkwerum.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Molkwerum heeft 3 rijksmonumenten, zijnde het voormalige dorpshuis uit 1697 op Hellingstrjitte 8, de voormalige visserswoning uit 1716 op Lútzenpôlle 5, en de toren van de Lebuïnuskerk (Tsjerkestrjitte 14).

- De Hervormde (PKN) Lebuïnuskerk is gebouwd omstreeks 1850 als vervanging van de in 1799 gebouwde voorganger. De ongelede zadeldaktoren is ouder. Stenvert noemt 1799 als bouwjaar van de toren. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed spreekt daarentegen over een 17e-eeuwse toren. In de vormgeving van de kerk zijn neoclassicistische elementen te herkennen. De kerkklokken zijn in 1649 vervaardigd door de in Leeuwarden werkzame klokkengieter Jacob Noteman. Boven de ingang aan de noordzijde van de kerk bevindt zich een halfronde afsluiting met daarin het wapen van Molkwerum met een witte zwaan en met de tekst: "Die Godt vertrowt had wol gebowt", voorzien van het jaartal 1597.

- Voor de Windmotor Molkwerum zie bij Ymedam.

- Het Bakkerswinkeltje (Hellingstrjitte 3) is een authentiek bakkerswinkeltje uit 1916, met verder o.a. een eind 18e-eeuwse woonkamer met bedstee, een beschilderde deur uit 1722, en een heksenhol voor de jeugd. Vrije entree. Voor openingsdagen en -tijden zie de link. Tevens op afspraak begeleide rondwandelingen mogelijk. - Nieuws van Het Bakkerswinkeltje op Facebook.

- Joke van Gent is al sinds ze voor het eerst een nummer van hem hoorde, in 1956, een groot fan van Elvis Presley. In 2000 heeft ze in Molkwerum het eerste Elvis Presley Museum in Nederland gerealiseerd, met talloze attributen die herinneren aan de 'King'. Er zitten veel unieke stukken bij zoals authentieke kledingstukken en zelfs een gesigneerde gitaar. De gitaar en de kleding komen uit Elvis' Duitse periode, toen hij twee jaar voor zijn nummer opkwam in het Amerikaanse leger, gestationeerd bij de Oosterburen. Dit was zijn privé-kleding, niet zijn optreedkostuum, want de Amerikaanse autoriteiten verboden shows in Duitsland. Zie ook het artikel over het Elvis Presley Museum (in de Telegraaf, 2000) en de reportage over het Elvis Presley Museum (Omrop Fryslân, 2017).

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Oranjevereniging Molkwar organiseert door het jaar heen een aantal evenementen en activiteiten in Molkwerum, waaronder Koningsdag en in juli het Dorpsfeest.

- Jaarlijks is er gedurende 3 dagen in de zomervakantie in Molkwerum het Karwei Timmerdorp (genoemd naar de firma die de materialen sponsort), voor kinderen uit de basisschoolgroepen 4 t/m 8.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Bakkerij Molkwar is in 2015 van Molkwerum naar een industrieterrein in Joure verhuisd. Eigenaar Folkert Reitsma stelt dat dat noodzakelijk was om te kunnen garanderen dat de beroemde Molkwarder koeke blijft voortbestaan. Hoe mooi en historisch de plek in het ‘doolhof’ Molkwar ook was, mede door die eigenschappen had het ook zijn beperkingen. Een grondige verbouwing om het bedrijf groeicapaciteit te bieden was daarom hier niet mogelijk. Ook de steeds strengere wettelijke normen ten aanzien van de productieruimte zouden op termijn op problemen gestuit zijn. Reitsema schat dat er dan wellicht over vijf jaar geen Molkwarder koeke meer zou zijn geweest. Het nostalgisch ingerichte bakkerswinkeltje blijft voorlopig wel open, maar dat gaat buiten Reitsema om, want dat is een zaak van eigenaar Stichting Ald Molkwar. (bron: Balkster Courant, 7-2-2015)

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichtkaarten van Molkwerum.

- Aan sommige mensen is de discussie over het verhogen van de AOW-leeftijd van 65 naar 67 jaar niet besteed: reportage over boer Hessel Wijbrands uit Molkwerum, die anno 2010 81 jaar was en zijn werk nog altijd met plezier deed.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Molkwerum (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Sport: - Volleybalvereniging VC Molkwar bestaat al ca. 40 jaar. De leden komen deels uit Molkwerum en hebben deels om andere redenen 'iets' met het dorp. Omdat het kleine dorp geen eigen sporthal heeft, trainen ze in sporthal De Sandobbe in buurdorp Koudum.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Molkwerum.

Reactie toevoegen