Meliskerke

Plaats
Dorp
Veere
Walcheren
Zeeland

Meliskerke

Terug naar boven

Status

- Meliskerke is een dorp in de provincie Zeeland, in de streek Walcheren, gemeente Veere. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30-6-1966. Per 1-7-1966 over naar gemeente Mariekerke, in 1997 over naar gemeente Veere.

- Onder het dorp Meliskerke valt ook de buurtschap Mariekerke.

- Wapen van de voormalige gemeente Meliskerke.

Terug naar boven

Naam

In het Zeeuws
Melis.

Oudere vermeldingen
1235 kopie 14e eeuw Meliskercke, 1241 kopie 16e eeuw Meiloskerca, 1251 Ecclesia Meinlofi, 1343 Meyloeskerke.

Naamsverklaring
Samenstelling van kerk 'kerk, eigenkerk' en de persoonsnaam Meinlof, een verkorting van Meginlef*.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

- Meliskerke ligt ZW van Grijpskerke, NO van Zoutelande.

- Meliskerke is een op een kreekrug gelegen ringdorp met rondom de kerk nog slechts fragmenten van de ring. Vanaf de ring ligt in meerdere richtingen lintbebouwing met een onregelmatige verkaveling.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Meliskerke 66 huizen met 468 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 43/307 (= huizen/inwoners) en buurtschap Mariekerke 23/161. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 500 huizen met ca. 1.500 inwoners. De gemiddelde gezinsgrootte ligt dus rond de 3 personen. Dat is iets hoger dan het landelijk gemiddelde voor dorpen, dat rond de 2,5 ligt.

Terug naar boven

Geschiedenis

Meliskerke is van oudsher een dochterparochie van de kerk van Westkapelle. De parochie bestaat al vóór 1235, getuige bijvoorbeeld een oorkonde van de bisschop van Utrecht uit 1235, waarin de plaatsnaam voorkomt, en een verwijzing naar Hugekerke, zoals het dorp voordien heet. De parochiekerk is gewijd aan Sint Odulphus, die in de Heiligenboeken nauwelijks voorkomt. Mogelijk geboren rond 775 bij Oirschot, wordt Odulphus omstreeks 806 priester en door de toenmalige bisschop van Utrecht, de heilige Fredericus, als missionaris naar Friesland gestuurd. Hij overlijdt in Utrecht rond 865.

De parochie is mogelijk gesticht door Hugo, Bodini filius, anno 1230 lid van een oud geslacht Van Meliskerke. In de 13e eeuw wordt het dorp ook Hugen Boidesambacht genoemd. Dit geslacht kan verwant zijn geweest met het geslacht Van Borssele van Brigdamme. Het stamslot van het geslacht zou het Hof Meliskerke kunnen zijn, met als eerste bewoner Simon van Melouds- of Meliskercke. Het pand moet gesloopt zijn vóór 1780. Op de plaats van het huis zou in 1780 een woning - eerst in hout en later van steen - gebouwd zijn, die in 1992 is gesloopt. In de gesloopte woning zijn namelijk deuren gevonden uit de 15e en 16e eeuw, die uit dit slot afkomstig zouden kunnen zijn.

Meliskerke en Mariekerke waren van de middeleeuwen tot de Franse tijd een zogeheten ambachtsheerlijkheid, met een ambachtsheer, die bepaalde rechten uitoefende. Rob Groot heeft de geschiedenis van de ambachtsheerlijkheid Melis- en Mariekerke in een artikel uitvoerig beschreven. Onder de link is het artikel online te lezen.

Op de lokale dorpssite vind je nog een aantal artikelen over de geschiedenis van Meliskerke.

Meliskerke was vanouds vrijwel volledig gericht op de agrarische sector. Sinds het laatste kwart van de 20e eeuw is ook toerisme en recreatie een belangrijk bestaansmiddel geworden. In het dorp zijn dan ook vele campings, B&B's en dergelijke te vinden.

Meliskerke heeft landelijke bekendheid gekregen sinds de verschijning in 2009 van het boek Dorsvloer vol confetti, de debuutroman met autobiografische elementen van de in het dorp geboren Franca Treur. Het boek beschrijft het leven in dit dorp in de jaren negentig van de 20e eeuw.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen / actuele situatie

- In 2016 is de langverwachte rotonde in Meliskerke aangelegd op de kruising van de Dorpsstraat met de Blauwpoortseweg, Kaasboerweg en Burgemeester Huijsmanstraat. De kruising was namelijk een van de gevaarlijkste van Walcheren, gezien de ongevalsstatistieken. Het betrof doorgaans auto's vanuit de Dorpsstraat die verkeer vanuit Zoutelande slecht zagen aankomen. Extra verkeersmaatregelen bleken niet afdoende. In 2014 besloot de gemeenteraad daarom al tot de aanleg van een rotonde. De doorgaande weg is een stuk drukker geworden na de aanleg van de N57.

- "Meliskerke heeft nog altijd een landelijk karakter, gelegen midden in het agrarisch gebied van Walcheren. De sociale samenhang in het dorp is sterk en er is bovenal een goed ontwikkeld ondernemerschap met bovenlokale ambachtelijke winkelvoorzieningen en ander midden- en kleinbedrijf. De basisschool heeft structureel voldoende leerlingen om te blijven voortbestaan. Ingrijpende ruimtelijke ontwikkelingen zijn niet voorzien, behoudens nieuwbouw van woningen voor de natuurlijke behoefte op kleinschalige inbreidingslocaties." Aldus de gemeente Veere in haar in 2012 vastgestelde Structuurvisie Veere 2025.

- In oktober 2017 is het definitieve Dorpsplan Meliskerke verschenen. De conclusies en samenvatting geven wij hier weer: "Het Dorpsplan is tot stand gekomen door samenspraak van de dorpsraad en de ondernemersvereniging met de inwoners van Meliskerke, de ondernemers, de vertegenwoordigers van bedrijven en maatschappelijke organisaties, kerken, jongeren, school en verenigingen. Dankzij ieders actieve inbreng ligt er een plan dat goed zicht geeft op wat inwoners voor de toekomst van het dorp wensen. Inwoners vinden het heel belangrijk dat ontwikkelingen aansluiten op het karakter en de kleinschaligheid van het dorp en passen bij de wensen en behoeften van zijn inwoners.

De besturen van de dorpsraad en de ondernemersvereniging hebben op basis van alle inbreng de volgende top 5 samengesteld: 1. Meliskerke heeft een aantrekkelijk dorpscentrum dat verschillende functies (verblijf, winkelaanbod, kerk, horeca met terrasfaciliteiten, verkeer, groen en evenementen) op verantwoorde en duurzame wijze integreert. 2. Het dorp heeft een aantrekkelijk multifunctioneel dorpshuis ‘Ons huis’ dat een goede ontmoetingsplaats is voor inwoners, waar jong en oud activiteiten ondernemen, waar verenigingen en maatschappelijke organisaties graag gebruik van maken. Een gebouw dat aantrekkelijk is ingericht, goed toegankelijk is voor iedereen en waarvan het gebruik betaalbaar is doordat functies worden gecombineerd. 3. Meliskerke heeft een gevarieerd woningaanbod waar ook starters op de woningmarkt terecht kunnen. Het dorp is aantrekkelijk voor ouderen. Ouderen kunnen langer thuis en zelfstandig wonen en hoeven niet direct te verhuizen wanneer zij hulpbehoevend worden. Als inwoners zorg en ondersteuning nodig hebben, zijn er voorzieningen in het dorp aanwezig of in de nabije omgeving beschikbaar. 4. Meliskerke werkt aan een duurzame toekomst door in te zetten op duurzame energiebronnen en efficiënt gebruik van energie. 5. Instellen werkgroepen om de onderdelen van het dorpsplan te realiseren.

Door inwoners en vertegenwoordigers van bedrijven en maatschappelijke organisaties is tijdens de inwonersavond de zorg uitgesproken dat Meliskerke geen ruimte krijgt voor enige groei. Met name uitgifte van nieuwe bouwgrond wordt in het beleid van de gemeente gemist. Gevreesd wordt dat daardoor jongeren het dorp zullen verlaten en er ook niet terugkomen en dat jonge mensen die van elders afkomstig zijn, zich hier niet zullen vestigen.

Inwoners hebben tijdens de inwonersbijeenkomst nadrukkelijk bepleit dat het dorpsplan een stevige plaats krijgt in het beleidsprogramma voor de komende raadsperiode. Verwacht wordt dat de gemeente alles op alles zet om de plannen samen met de dorpsraad, de ondernemersvereniging, verenigingen, kerken en maatschappelijke organisaties daadwerkelijk te realiseren. De besturen van de dorpsraad en de ondernemersvereniging van Meliskerke sluiten van harte aan bij deze oproep. Daarbij roepen wij ook inwoners en bedrijven op om zelf ook daadwerkelijk een bijdrage te leveren. Door mee te werken, mee te denken, mee te organiseren en mee te financieren of mee te zoeken naar financiële middelen.

Wij realiseren ons dat voor de realisatie van het dorpsplan de medewerking van inwoners niet gemist kan worden. Zo zal bijvoorbeeld bij het realiseren van een herinrichtingsplan voor het dorpscentrum de medewerking van grondeigenaren (gemeente en/of particulieren) onmisbaar zijn. De dorpsraad en de ondernemersvereniging van Meliskerke zullen zich ervoor inspannen dat dit in zorgvuldig overleg gebeurt waarbij de verschillende belanghebbenden goed worden betrokken. Door gezamenlijk de schouders eronder te zetten, brengen we ons dorp een stapje verder in de 21e eeuw.” Zie ook het artikel over het Dorpsplan Meliskerke in de PZC, 20-6-2017.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Meliskerke heeft 8 rijksmonumenten, zijnde de Hervormde kerk met toren, de molen, woonhuis Schotse Hof uit de 17e/18e eeuw op Poppendamseweg 13, de panden op Valkenburgstraat 3, 5 en 7, en de 18e-eeuwse boerderij Dorpszicht op Dorpsstraat 1.

- De toren van de 14e-eeuwse Hervormde (PKN) Odulphuskerk (Torenstraat) staat 60 centimeter uit het lood. Dit is veroorzaakt door verzakking tijdens de bouw. De omlijsting van de galmgaten is wit geschilderd. Dit stamt uit de periode dat de toren dienst deed als baken voor de scheepvaart op de Schelde. In 1959 is de kerk gerestaureerd. In 2011 is er een nieuw gedeelte aangebouwd en is het oude gedeelte gemoderniseerd. De kerk heeft ca. 250 zitplaatsen. De preekstoel stamt uit de eerste helft van de 17e eeuw. In 1801 schenkt mr. Leydekker de Bruyn, ambachtsheer van Meliskerke en Mariakerke, de kerk een zilveren doopvont. In 1849 schenkt hij de kerk een ambachtsherenbank, waar hij tijdens de diensten met zijn familie in plaatsneemt. Dit is een zeer mooi werkstuk met veel houtsnijwerk.

In de kerk staat ook nog een zogeheten kabinetorgel, in 1744 gebouwd door J.H. Weidtman. Het komt echter pas in 1906 in deze kerk te staan en is aangeboden door dhr. Oddink, bierhandelaar te Arnemuiden. Het is met zeer fraai houtsnijwerk versierd. Na de verbouwing is dit niet meer het hoofdorgel van de kerk, daar is het Pels & Van Leeuwen-orgel uit 1978 uit de afgebroken Gereformeerde Ichtuskerk voor in de plaats gekomen. Je kunt de kerk bezichtigen op zaterdagen van half juni tot begin september van 13.30 tot 16.30 uur.

- Na de fusie tot PKN-gemeente, samen met de Odulphuskerk en de Dorpskerk in Biggekerke, is besloten in die kerken verder te gaan en de Gereformeerde Ichtuskerk in Meliskerke te sluiten. In januari 2012 heeft de laatste dienst in de Ichtuskerk plaatsgevonden. De kerk is gesloopt. Op die plek is een nieuw wijkje verrezen met 13 huizen en evenveel garageboxen. Het betreft 5 levensloopwoningen en 8 kleinere huizen, die ook geschikt zijn voor starters.

- Door toedoen van oefenaar (lekenpreker) ouderling Jan Vader onstaat in 1889 in Meliskerke een Gereformeerde Gemeente. Vader laat ook een kerkje bouwen. Twee jaar later institueert dominee E. Fransen hier een Kruisgemeente, waaruit de Gereformeerde Gemeente ontstaat. Nadat het bedehuis van Vader enkele malen is vergroot, wordt in 1927 een nieuwe kerk in gebruik genomen. In 1979 verrijst de huidige kerk van de Gereformeerde Gemeente (Valkenburgstraat 25). Deze begint met 635 plaatsen, en is later in twee fasen uitgebreid naar 1.050 zitplaatsen. Het grootste deel van de inwoners is namelijk lid van deze kerk. Meliskerke is dan ook - evenals bijv. buurdorp Aagtekerke - een van de dorpen in deze regio waar de SGP bij verkiezingen de meerderheid haalt. - Artikel over het 125-jarig bestaan van de Gereformeerde Gemeente in 2016. Ter gelegenheid van het jubileum heeft de kerkenraad het herdenkingsboek 'Troost Mijn Volk' uitgegeven. In de uitgave zijn na een historische schets preken opgenomen van de 10 voorgangers die aan deze kerk verbonden zijn geweest. Bij elke preek staat een korte levensschets en een foto van de predikant.

Voor de geschiedenis van het kerkelijke gebeuren in brede zin zie het artikel kerkgeschiedenis Meliskerke, in de PZC, door W. Staat.

- Molen Korenhoop (Molenweg 2) dateert uit 1801. Het is een ronde stenen molen van het type grondzeiler, met als functie korenmolen. Het is de opvolger van een standerdmolen die bij de beruchte storm van 9 november 1800 onherstelbaar is beschadigd. Vanaf 1932 werd er in toenemende mate motorisch gemalen. In 1954 is de molen helemaal stilgezet en raakt hij de jaren erna geleidelijk in verval. In 1987 is een grote restauratie, waarbij o.a. de kap, staart en roeden zijn vervangen, gereed gekomen. De molen draait vrijwel iedere zaterdag. Voor zover bekend heeft deze molen nooit een naam gehad. De huidige naam is pas in 2014, na een kleine herstelbeurt aan de molen, toegekend. De naam is bedacht door leerlingen van de Boaz-school.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Zomerbraderie (op een woensdag eind augustus). - Film-impressie van de Zomerbraderie 2013.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Meliskerke (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Meliskerke.

- Nieuws: - Nieuws uit Meliskerke van de Provinciale Zeeuwse Courant (PZC).

- Straatnamen: - Straatnamen in Meliskerke met hun naamsverklaring.

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Meliskerke zet zich in voor het in stand houden en verbeteren van de leefbaarheid en het bevorderen van het welzijn van de inwoners. Inwoners kunnen problemen en/of kansen met betrekking tot de leefbaarheid in het dorp op de agenda van de dorpsraad zetten. De bedoeling is dat werkgroepen, bestaande uit inwoners en een of meer leden van de dorpsraad, zelf nadenken over mogelijke oplossingen (al dan niet met de gemeente Veere) en deze concreet uitwerken en evalueren. Zo werken zij zelf aan de ontwikkeling van hun leefgemeenschap. Dorpsraad Meliskerke onderhoudt contact met de gemeente Veere. De gemeente informeert hen over plannen in het dorp, en staat open voor gezamenlijke voorbereiding (d.m.v. werkgroepen) van projecten die zij in het dorp gaat uitvoeren.

- Dorpshuis: - In 2020 verloopt het huidige contract met de beheerder van Ons Dorpshuis. Dit biedt kansen om tijdig plannen te maken voor de nabije toekomst. Naast het huidige gebruik kan daarbij gedacht worden aan het onderbrengen van maatschappelijke functies zoals: huisartsenpraktijk, fysiotherapie, Rode Kruis, dorpssteunpunt voor de thuiszorg / wijkverpleging. Hierbij dient er rekening mee te worden gehouden dat Meliskerke een centrumfunctie vervult voor de kernen Aagtekerke, Biggekerke en Zoutelande.

Daarom wordt anno 2018 gewerkt aan een Dorpsaccommodatieplan, Daarbij wordt, met het oog op de plannen van de gemeente met betrekking tot het afstoten van maatschappelijk vastgoed, tevens onderzocht of er mogelijkheden zijn om (onderdelen van) het toekomstig multifunctioneel dorpshuis in eigen beheer te nemen, en te onderzoeken of er slimme combinaties mogelijk zijn tussen publiek (gemeente) en privaat (bijvoorbeeld de gezamenlijke verenigingen en maatschappelijke organisaties) voor exploitatie en beheer. Aldus het in 2017 verschenen Dorpsplan.

- Onderwijs / lezen: - Boazschool. - Eenmaal per week komt de bibliobus, op donderdag van 19:45 tot 20:30 uur, halteplaats Torenstraat / Dorpstraat.

- Sport: - Opgericht als Sportvereniging Grijpskerke, is de naam bij het samengaan met Meliskerke in 1967 veranderd in SV Duo.

- Bedrijfsleven: - Ondernemersvereniging Meliskerke.

- Welzijn: - Het doel van Commissie Welzijn Meliskerke is het bevorderen van het welzijn van de inwoners. De commissie signaleert welzijn gerelateerde onderwerpen (o.a. vragen, knelpunten, problemen, wensen), werkt gezamenlijk aan deze onderwerpen en geeft gevraagd en ongevraagd advies aan Stichting Welzijn Veere m.b.t. welzijn in de kern. De Commissie Welzijn is op de hoogte van wat er speelt binnen de kern. De Commissie Welzijn legt verbindingen met netwerken in de kern, zoals lokale wijk-, sport- en vrijwilligersverenigingen, de dorpsraad, professionele zorgorganisaties en kerkelijke en maatschappelijke organisaties. Kortom: Met de mensen uit de kern, voor de mensen in de kern. Zo is er in Meliskerke Burenhulp voor mensen die een helpende hand willen bieden en mensen die een helpende hand kunnen gebruiken. En iedere 3e vrijdag van de maand organiseren vrijwilligers een 'Open Tafel', van 11:45 tot 13:30 uur, in de vergaderzaal van de Odulphuskerk.

In Meliskerke organiseren senioren zelf, soms in samenwerking met andere organisaties, activiteiten die speciaal voor senioren zijn bedoeld. De activiteitengroepen nodigen je van harte uit om eens kennis te komen maken. Activiteiten: Soos: maandag tussen 13:30 en 17:00 uur in dorpshuis Ons Huis. Biljarten: maandag en woensdag tussen 13:30 en ca. 16:30 uur in dorpshuis Ons Huis. Koersbal: donderdag van 09:30 tot 11:30 uur in dorpshuis Ons Huis. Gymnastiek (Meer Bewegen voor Ouderen): maandag van 13:30 tot 14:30 uur in gymzaal Ons Huis. Eenmaal per jaar kun je mee met de seniorenreis. Jaarlijks vindt er een kerstviering plaats voor senioren, georganiseerd door de Passage. Fietstochten voor senioren: (bij mooi weer) in de periode mei t/m oktober op de 3e dinsdag van de maand, vanaf Ons Huis, altijd om 13.30 uur.

- Genealogie: - Doop-, trouw- en begraafregisters en lidmaten Meliskerke 1580-1810. - Overzicht van begravenen op de begraafplaats aan de Meliskerkseweg, met foto's van de grafzerken.

Terug naar boven

Trivia

- De Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) had van 1658 tot 1674 een schip genaamd Meliskerke.

Reactie toevoegen