Meerkerk

Plaats
Dorp
Vijfheerenlanden
Alblasserwaard Vijfheerenlanden
Utrecht

gemeente_meerkerk_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Meerkerk anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Meerkerk anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

meerkerk_deels_streek_vijfheerenlanden_kaart_kopie.jpg

Het dorpsgebied van Meerkerk ligt grotendeels in de Alblasserwaard, maar het min of meer driehoekige gedeelte O van het Merwedekanaal ligt in de streek Vijfheerenlanden. Iets soortgelijks doet zich voor bij het Z buurdorp Arkel. (© OpenStreetMap)

Het dorpsgebied van Meerkerk ligt grotendeels in de Alblasserwaard, maar het min of meer driehoekige gedeelte O van het Merwedekanaal ligt in de streek Vijfheerenlanden. Iets soortgelijks doet zich voor bij het Z buurdorp Arkel. (© OpenStreetMap)

meerkerk_collage_2_kopie.jpg

Meerkerk ligt grotendeels in de streek Alblasserwaard, deels in de streek Vijfheerenlanden en sinds 2019 ook in de gemeente Vijfheerenlanden (© Jan Dijkstra, Houten)

Meerkerk ligt grotendeels in de streek Alblasserwaard, deels in de streek Vijfheerenlanden en sinds 2019 ook in de gemeente Vijfheerenlanden (© Jan Dijkstra, Houten)

meerkerk_natuurgebied_quakernaak.jpg

Vanaf de Grote Kanaaldijk tegenover Meerkerk, W en ZW van de Meerkerksebrug, kun je een rondwandeling maken van 1,3 km door het 12 ha grote natuurgebied Quakernaak. (© Jan Dijkstra, Houten)

Vanaf de Grote Kanaaldijk tegenover Meerkerk, W en ZW van de Meerkerksebrug, kun je een rondwandeling maken van 1,3 km door het 12 ha grote natuurgebied Quakernaak. (© Jan Dijkstra, Houten)

Meerkerk plaatsnaambord Mooi Meerkerk feestweek 2009 [640x480].JPG

Tijdens de feestweek 2009 van Meerkerk (augustus) waren er speciale versies van de plaatsnaamborden

Tijdens de feestweek 2009 van Meerkerk (augustus) waren er speciale versies van de plaatsnaamborden

Meerkerk.jpg

De Hervormde kerk van Meerkerk

De Hervormde kerk van Meerkerk

Meerkerk (2).jpg

Dorpsplein in Meerkerk

Dorpsplein in Meerkerk

Meerkerk (5).jpg

Een zeer oude (1646!) en mooie boerderij aan de Zouwendijk in Meerkerk

Een zeer oude (1646!) en mooie boerderij aan de Zouwendijk in Meerkerk

meerkerk_vanaf_de_zederikkade_kopie.jpg

Dit noemt men tegenwoordig een landmark: een object dat al van verre te zien is en kenmerkend is voor een bepaalde plaats. In dit geval de watertoren van Meerkerk, gezien vanaf de Zederikkade.

Dit noemt men tegenwoordig een landmark: een object dat al van verre te zien is en kenmerkend is voor een bepaalde plaats. In dit geval de watertoren van Meerkerk, gezien vanaf de Zederikkade.

meerkerk_oude_zederik_onder_tolstraat_door_kopie.jpg

In Meerkerk komt de Oude Zederik bij de brug in de Tolstraat uit in het Merwedekanaal

In Meerkerk komt de Oude Zederik bij de brug in de Tolstraat uit in het Merwedekanaal

meerkerk_kraneschipbrug.jpg

De Kraneschipbrug in het Merwedekanaal bij Meerkerk is nog tot 1988 in gebruik geweest. Voor nadere toelichting zie bij Geschiedenis. (afbeelding: ansichtkaart van boekhandel Advokaat te Meerkerk)

De Kraneschipbrug in het Merwedekanaal bij Meerkerk is nog tot 1988 in gebruik geweest. Voor nadere toelichting zie bij Geschiedenis. (afbeelding: ansichtkaart van boekhandel Advokaat te Meerkerk)

Meerkerk

Terug naar boven

Status

- Meerkerk is een dorp in de provincie Utrecht (t/m 2018 gemeente Zuid-Holland), in grotendeels de streek Alblasserwaard, en deels in de streek* en sinds 2019 ook (geheel) in de gemeente Vijfheerenlanden. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1985. In 1986 over naar gemeente Zederik, in 2019 over naar gemeente Vijfheerenlanden.
* Voor een visualisatie van welk deel van het dorpsgebied in de streek Vijfheerenlanden ligt, zie de tweede afbeelding elders op deze pagina.

- Wapen van de voormalige gemeente Meerkerk.

- Onder het dorp Meerkerk vallen ook een deel van de buurtschap Bazeldijk (het andere deel valt onder het dorp Hoogblokland), het grootste deel van de buurtschap Broek (het andere deel valt onder het dorp Ameide) en een deel van de buurtschap Weverwijk (het andere deel valt onder het dorp Leerbroek).

Verder viel onder het dorp vanouds nog een buurtschap De Burggraaf, waarschijnlijk gelegen rond de gelijknamige weg (die blijkens de Kuijperkaart van 1866 vanouds Tiendweg heette). Diverse families met deze naam stammen hier van af. Vanouds viel ook buurtschap Den Dool onder Meerkerk, maar die is bij de herindelingen van 1986 door grenscorrectie naar buurdorp Noordeloos en daarmee de gemeente Giessenlanden (sinds 2019: gemeente Molenlanden) 'verhuisd'.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1266 en 1292 Merkerke, 1665 Meerkerck.

Naamsverklaring
Samenstelling van kerk 'bedehuis' en meer 'waterplas'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Meerkerk ligt N van de stad Gorinchem en NW van de stad Leerdam en grenst in het W aan de A27.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Meerkerk 148 huizen met 1.226 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 64/585 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Bazeldijk 16/137, De Burggraaf 4/29, Den Dool 4/37, Het Broek 39/293, De Zouwendijk 14/104 en De Weverwijk (deels) 7/41. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.500 huizen met ca. 3.700 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Schipbrug
Een brug over een rivier of kanaal is natuurlijk een kostbare zaak. Als alternatief zijn er soms pontjes, en in het verleden zijn ook op een aantal plekken schipbruggen geweest. Veelal op de grote rivieren met name in Vreeswijk, Arnhem, Deventer, Doesburg, Westervoort, Hedel en Nijmegen. De laatste schipbrug die in Nederland in gebruik was, was de Kraneschipbrug in het Merwedekanaal te Meerkerk. Deze heeft tot 1988 dienst gedaan, is in 1997 opgeknapt en verhuisd naar het Maritiem Museum in Rotterdam. De straatnaam Scheepjesbrug als zijweg van de kanaaldijk tegenover de dorpskern herinnert hier nog aan.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij Stichting Vrienden van Historisch Meerkerk, p/a Zouwendijk 26, 4231 CE. Voor zover ons bekend is deze instelling nog niet met een website of -pagina op het internet aanwezig.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Meerkerk heeft 10 rijksmonumenten.

- Meerkerk heeft 22 gemeentelijke monumenten.

- De Hervormde (PKN) kerk (Kerkstraat 3) valt onder de Hervormde Gemeente Meerkerk. De toren van de kerk is dankzij een bijdrage van het Rijk in 2010 gerestaureerd.

- De Stijve Molen wordt in sommige bronnen nog beschreven als gelegen te Meerkerk, maar is na een grenscorrectie onder het dorpsgebied van Noordeloos, buurtschap Den Dool, komen te vallen en wordt daarom aldaar beschreven.

- Gevelstenen in Meerkerk.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Oranjevereniging Wilhelmina organiseert door het jaar heen diverse evenementen en activiteiten in Meerkerk, waaronder de Meerkerkse Kwis (januari / februari, in 2018 voor de 3e keer), Koningsdag, 4 en 5 mei, het Timmerdorp voor de basisschooljeugd in de zomervakantie, en 1x in de 5 jaar de Feestweek (de volgende keer is in 2019).

- Avondvierdaagse (eind mei en/of begin juni).

- Tractorpulling Meerkerk (weekend in augustus) is een van de grootste Farmstock evenementen van Nederland. Vrijdagavond staan alle standaardklassen van de Farmstock aan de start. De 9 ton wordt als bedrijvenklasse verreden, waarin bedrijven strijden om het Kampioenschap van de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden. Op zaterdag komen op de twee banen alle sport- en supersportcompetities van de NTTO Farmstock aan de start. Daarmee is deze Tractorpulling het enige evenement waar je op één dag zo goed als alle NTTO Farmstock deelnemers in actie kunt zien.

Want naast de competitiedeelnemers zijn er ook nog een flink aantal deelnemers die als zogeheten bijschrijving staan genoteerd. Nergens anders kunt je op één dag zoveel sport en supersportdeelnemers in actie zien komen. En dat is nog niet alles want ook de supersport- en sporttrucks rijden voor de punten in Meerkerk. Dus een hele dag in het teken van dieselpulling van het allerhoogste niveau. 's Avonds is er de Pulling Party met live bands in de feesttent.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- N van Meerkerk ligt het natuurgebied Zouweboezem, dat wordt beschreven bij de buurtschap Sluis.

- Vanaf de Grote Kanaaldijk tegenover Meerkerk, W van de Meerkerksebrug, kun je een rondwandeling maken van 1,3 km door het 12 ha grote natuurgebied Quakernaak. Het terrein Quakernaak was lange tijd een wat rommelig hoekje in de polder. Het lag laag en werd daardoor pas laat in gebruik genomen. De verkaveling werd ook veel minder strak uitgevoerd dan bij de omliggende weilanden. Sinds het Zuid-Hollands Landschap het beheer kreeg over Quakernaak, is het terrein omgevormd tot een moerassig natuurgebied met grienden, loofbossen en natte graslanden. Quakernaak vormt nu een belangrijke schakel in de strook natte natuur die wordt aangelegd tussen de Lek en de Linge. Ook de in de vorige alinea genoemde Zouweboezem bij de buurtschap Sluis, waar de zeldzame purperreiger broedt, maakt deel uit van deze verbindingszone.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Meerkerk (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Meerkerk.

- Nieuws: - Nieuws uit Meerkerk op Facebook.

- Buurtverenigingen: - Buurtvereniging Het Noorden.

- Dorpshuis: - Dorpshuis De Linde is uiteraard een ontmoetingspunt voor de inwoners en de thuisbasis van diverse verenigingen. Verder bieden de multifunctionele zalen in het dorpshuis een breed scala aan mogelijkheden. Of het nu gaat om een intieme verjaardag, een feestelijke bruiloft, een gezellige muziekuitvoering, een sporttoernooi of een grootschalige disco; het kan allemaal in De Linde. Zij denken graag mee en kiezen samen met jou de perfecte zaal voor je gezelschap.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Springplank. - Basisschool De Rank. - Peuterspeelzaal Grollebollen.

- Sport: - Voetbalvereniging SV Meerkerk is opgericht in 1931 en heeft ca. 550 leden.

- Tennisclub Meerkerk (TCM) is opgericht in 1970. De vereniging beschikt over een tennispark met 4 all-weatherbanen (advantage-redcourt) en een gezellig clubgebouw aan het Rijskadeveld. Deze nieuwe generatie kunststofbanen heeft speleigenschappen die de balsnelheid en blessuregevoeligheid van gravel benaderen. Daarnaast vereisen ze minder onderhoud en kunnen ze ook tijdens de wintermaanden bespeeld worden. Bij TCM dus tennis het hele jaar door! Ieder lid kan via de secretaris een sleutel aanschaffen waarmee het toegangshek kan worden geopend. Dezelfde sleutel geeft toegang tot de hal van het clubgebouw, de toiletten en de kleedruimtes. Op die manier kan ieder lid gebruik maken van het park zonder dat er permanent toezicht nodig is.

- Tafeltennisvereniging MTTV.

- Volleybalvereniging Volley '95 is opgericht in... inderdaad :-) Ze hebben meer dan 200 leden. Er zijn damesteams, herenteams en jeugdteams, voor zowel competitie als recreanten.

- Zorg: - Zorgboerderij De Regenboogforel. - Zorgboerderij Boer en Bont.

Reactie toevoegen