Marknesse

Plaats
Dorp
Noordoostpolder
Flevoland

marknesse t posthuis [640x480].jpg

Marknesse 't Posthuis

Marknesse 't Posthuis

marknesse plaatsnaambord.jpg

Marknesse in de Noordoostpolder, genoemd naar een gelijknamig verdronken dorp uit de middeleeuwen.

Marknesse in de Noordoostpolder, genoemd naar een gelijknamig verdronken dorp uit de middeleeuwen.

Marknesse Protestantse kerk.jpg

Marknesse, Protestantse kerk.

Marknesse, Protestantse kerk.

Marknesse De Pionier 1942.jpg

Marknesse, het beeld De Pionier herinnert aan de eerste pioniers in de Noordoostpolder in 1942.

Marknesse, het beeld De Pionier herinnert aan de eerste pioniers in de Noordoostpolder in 1942.

Marknesse

Terug naar boven

Status

Marknesse is een dorp in de provincie Flevoland, gemeente Noordoostpolder.

Terug naar boven

Naam

Naamgeving
Het huidige Marknesse is vernoemd naar het reeds in 1132 (falsum kopie 2e helft 13e eeuw) vermelde Marcnesse, 1245 (idem) Marchnesse. Het oude Marknesse lag ter hoogte van Urk of Schokland en is op enig moment verdronken.

Naamsverklaring
Samensteling van mark 'grens, bezit, dorpsgebied' en nes 'in water uitstekende punt land, landtong'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Marknesse ligt O van Emmeloord.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Marknesse heeft ca. 1.600 huizen met ca. 3.900 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De geschiedenis van het huidige Marknesse begint in 1942, als hier kort na de inpoldering van de Noordoostpolder 'barakkenkamp dorp B' wordt gevestigd. In 1944 wordt dat hernoemd tot Marknesse. De bouw van het eigenlijke dorp start in 1948, naar een ontwerp van de Directie van de Wieringermeer / Noordoostpolderwerken.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij Vereniging Historisch Marknesse in Woord en Beeld.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsplan Marknesse 2015-2026.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het oudste pand van Marknesse - en tevens het enige rijksmonument van het dorp - is het cultureel centrum (Oudeweg 23), dat is gevestigd in een voormalige woonbarak uit 1944 van het toenmalige barakkenkamp.

- De 4 gemeentelijke monumenten zijn: tuinbouwbedrijf Baarloseweg 4-II (1956), tuinbouwbedrijf Blokzijlerweg 1 (1962), boerderij Blokzijlerweg 10 (1949, Oostenrijks ontwerp met schuur van A.D. van Eck) en de RK H. Ireneuskerk uit 1956 met pastorie (G. Lokkenstraat 30).

- Kerk van de Protestantse Gemeente Marknesse.

- De Nederlands Gereformeerde kerk Het Anker is ontworpen door de groninger architect ir. P. Van Loo, en is gebouwd in 1954. De kerkzaal heeft een capaciteit van ca. 100 zitplaatsen en is gemeubileerd met stoelen, waardoor verschillende indelingen mogelijk zijn. Hierdoor is de ruimte voor diverse doeleinden bruikbaar. De oorspronkelijke bouwkosten hebben iets meer dan € 24.000 bedragen, terwijl de grond gekocht is voor nog geen € 300. Dit lage bedrag was het gevolg van een bijzondere regeling met de rijksdienst, om het mogelijk te maken kerkgebouwen te realiseren in de polderdorpen. De kerkzaal is in al die tijd vrijwel ongewijzigd gebleven. Wel is de oorspronkelijke elektrische verwarming in 1996 vervangen door centrale verwarming, waarbij de roosters van de voetverwarming zijn gehandhaafd, en voorzien van een warmwaterleiding.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Het Dorpsfeest Marknesse (eind juni) stond in 2017 in het teken van de viering van het 75-jarig bestaan van het dorp.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het Waterloopkundig Laboratorium in Delft vindt in 1951 in de Noordoostpolder de ruimte om modellen op schaal te bouwen, waarmee grote waterstaatkundige werken doorgerekend en getest kunnen worden. Naar dit gebruik is dit 120 ha grote deel van het Voorsterbos - NO van Kraggenburg maar op grondgebied van Marknesse - dan ook het Waterloopbos gaan heten. Eerst worden vooral Nederlandse situaties uitgetest, maar al gauw worden ook exotischer locaties als Lagos en Bangkok op schaal nagebouwd. Tussen 1951 en 1996 voert het instituut ruim 200 onderzoeken uit. Onderzoeken aan water, de stroming ervan, de golfslag. Dit bezorgt ons land internationale faam op het gebied van waterloopkunde. Deze bijzondere historie is nog altijd voel- en zichtbaar in het huidige Waterloopbos.

Als Natuurmonumenten in 2002 eigenaar wordt van het Voorsterbos, treft zij hier een vervallen boel aan: de bomen groeien dwars door de modellen heen. Het is er onveilig en kan dan ook pas na een opknapbeurt, in 2005 voor publiek worden opengesteld. Het is te kostbaar om alle 33 locaties te restaureren. Bovendien zijn ze slechts voor de tijdelijkheid gebouwd, want voor de duur van het onderzoek bedoeld geweest te functioneren. Een deel van de modellen laat men daarom 'begeleid vervallen', een ander deel wordt met minimale middelen geconsolideerd, en een handvol modellen wordt duurzaam gerestaureerd, als staalkaart van het onderzoek dat hier in de loop der jaren gedaan is. Het betreft met name de modellen van de Deltawerken, van de haven bij IJmuiden, van een Libische oliehaven, van het riviermodel bij Westervoort en van het stromingsmodel van het Noordzeekanaal. - Het Waterloopbos is in 2016 benoemd tot rijksmonument. - Fotoreportage van het Waterloopbos (151 foto's) van fotograaf Martin Stevens. - Site over het Waterloopbos. - Bezoekerscentrum Waterloopbos.

In maart 2016 is de ontwikkelagenda 'Waardevol Waterloopbos 2016-2026' gepresenteerd. Deze ontwikkelagenda is de opmaat naar de toekomst. Het in verschillende stadia bewaren, behouden en ontwikkelen van de waterloopkundige modellen vormt de kern van deze toekomst. Bureau RAAAF (Rietveld Architecture Art Affordances) heeft in maart 2016 het spectaculaire plan voor de Deltagoot gepresenteerd. De Deltagoot is een betonnen goot van meer dan 200 meter lengte, gebouwd voor onderzoek naar de pijlers in de Stormvloedkering. Dit 'Deltamonument' wordt een van de trekpleisters van het Waterloopbos. Directeur Teo Wams van Natuurmonumenten noemt het Waterloopbos ‘driesterren-natuur’: "Het Waterloopbos is een omweg waard. We hebben de ambitie om van het Waterloopbos een levend rijksmonument te maken dat nationaal en internationaal bekend is."

Romijnstuw
Een van de objecten in het Waterloopbos is de Romijnstuw. Deze is als meet- en regelstuw gebruikt. De stuw bestaat uit een ‘bovenhoofd’ met twee instroomopeningen voorzien van een zogeheten Romijnschuif. De ‘kolk’ benedenstrooms van de instroomopeningen is door een gemetselde wand zodanig gescheiden dat het water van de ene instroomopening naar een dubbele uitstroomopening gaat en die van de andere instroomopening naar een enkele uitroomopening. In de tussenwand is een afsluitbare opening uitgespaard waardoor het water in de beide delen weer met elkaar kan worden verbonden. In de beide instroomopeningen is een hefschuif geplaatst volgens een principe dat door ir. Romijn voor de Tweede Wereldoorlog is beschreven. De schuif is aan de bovenzijde voorzien van een min of meer horizontale plaat waardoor de hoeveelheid water die door de stuw stroomt nauwkeurig kan worden gemeten. Het is destijds veel toegepast in het toenmalige Nederlands Oost-Indië in verdeelwerken voor de irrigatie. De uitstroomopeningen zijn uitgevoerd met een klepstuw. De stuwen werden met handkracht bediend.

De meetstuw verkeerde anno 2016 in een slechte staat, was in feite overgegeven aan de natuur. Voor de constructie is dit funest. Natuurmonumenten besloot dit kenmerkende object te restaureren om verder verval tegen te gaan en tevens de waterstand te kunnen blijven reguleren. De gerestaureerde stuw mocht er daarbij niet mooier uit komen te zien dan de oorspronkelijke. Het metsel- en pleisterwerk is daarom zo veel mogelijk gerestaureerd naar de oorspronkelijke situatie. De stuwschuiven en -kleppen en hun bewegingswerken zijn gerestaureerd en van een nieuwe conservering voorzien. Verdwenen onderdelen zijn nagemaakt volgens de oorspronkelijke constructie. De jury van de HSSN*-prijs 2017 heeft grote waardering voor de wijze waarop dit unieke object in oude glorie is hersteld. Dat geldt in cultuurhistorisch opzicht maar ook voor de technische kwaliteit van de restauratie. Het oorspronkelijke concept als eenvoudig opgebouwde stuw als waterbouwkundig meet- en regelwerk komt hiermee volledig tot zijn recht. De direct bij de entree gelegen, voor publiek zichtbare, terughoudend gerestaureerde stuw verhoogt bovendien de belevingswaarde van het Waterloopbos. Deze restauratie is 1e geworden bij het meedingen naar de HSSN-prijs 2017 (van de in totaal 6 inzendingen).
* = Stichting Historische Sluizen en Stuwen Nederland.

Natuurmonumenten heeft in november 2017 bij provincie Flevoland een voorstel ingediend om het Waterloopbos door te ontwikkelen tot een belangrijk knooppunt en bestemming van recreatie en toerisme in Flevoland. De provincie wil hier financieel aan bijdragen, mits de gemeente Noordoostpolder dat ook doet. Natuurmonumenten wil het bos met nieuwe voorzieningen voor een breder publiek en zeker ook voor kinderen aantrekkelijker maken. Het plan behelst onder meer het realiseren van een nieuwe entree, een Deltamonument, een overdekte speelgelegenheid en het Waterloopspeelbos met uitkijktoren. Daarnaast worden de bereikbaarheid en parkeermogelijkheden verbeterd en wordt een multimediale presentatie “Building with nature” ontwikkeld. Natuurmonumenten verwacht in 2021 klaar te zijn met de realisatie van het plan en schat in dat het Waterloopbos daarna jaarlijks circa 150.000 bezoekers zal trekken. De verwachting is dat de ontwikkeling van het Waterloopbos, in combinatie met andere toeristische trekpleisters zoals Schokland en Urk, zal leiden tot een toename in zowel dagrecreatie als verblijfstoerisme in Noordelijk Flevoland. (bron en voor nadere informatie zie: Provincie Flevoland, 2-11-2017)

- Dierenpark en kinderboerderij MeerZoo.

- Lavendelbezoekerscentrum en -kwekerij Viva Lavandula.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Marknesse.

- Nieuws: - De 2-wekelijkse dorpskrant voor Marknesse e.o. SLUISpuntNL is via de link ook online te lezen (ook oudere nummers).

- Sport: - Voetbalvereniging s.v. Marknesse. - Tennisvereniging ATV De Voorst is er voor de dorpen Marknesse en Kraggenburg.

- Zorg: - Zorgboerderij Reemzorg (Meerzoo).

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de algemene begraafplaats van Marknesse.

Reactie toevoegen