Mûnein

Plaats
Dorp
Tytsjerksteradiel
Trynwâlden
Fryslân

munein_readtsjerk_dorpsfeest_bord_kopie.jpg

Hoewel de plaatsnamen Mûnein en Readtsjerk tegenwoordig formeel Friestalig zijn, is men daar lokaal niet altijd even eenduidig in.

Hoewel de plaatsnamen Mûnein en Readtsjerk tegenwoordig formeel Friestalig zijn, is men daar lokaal niet altijd even eenduidig in.

munein_plaatsnaambord.jpg

In de gemeente Tytsjerksteradiel zijn de plaatsnamen namelijk al sinds 1989 officieel Friestalig. Uit serviceoverwegingen naar 'Hollanders' staan de Nederlandse namen er ook nog wel onder, op de plaatsnaamborden. (© H.W. Fluks)

In de gemeente Tytsjerksteradiel zijn de plaatsnamen namelijk al sinds 1989 officieel Friestalig. Uit serviceoverwegingen naar 'Hollanders' staan de Nederlandse namen er ook nog wel onder, op de plaatsnaamborden. (© H.W. Fluks)

Mûnein

Terug naar boven

Status

- Mûnein is een dorp in de provincie Fryslân, in de streek Trynwâlden, gemeente Tytsjerksteradiel.

- Dorpswapen van Mûnein. Het dorp heeft ook een eigen vlag.

- Mûnein werkt op veel gebieden intensief samen met het veel kleinere buurdorp Readtsjerk, dat geen eigen voorzieningen heeft. Er zijn veel gemeenschappelijke voorzieningen en activiteiten, zoals Dorpsbelang, Dorpsfeest, Dorpshuis, Dorpskrant etc. Er wordt dan ook vaak gesproken van het tweelingdorp Mûnein-Readtsjerk. Maar formeel kan het nooit een tweelingdorp worden, omdat de dorpen in verschillende gemeenten liggen: hoewel Readtskerk geografisch tot de - voor het overige Tytsjerksteradielse - streek Trynwâlden wordt gerekend, en daar ook maatschappelijk dus voluit aan meedoet en deel van uitmaakt, valt het onder de gemeente Dantumadiel, waar het vanuit die gemeente gezien een afgelegen uithoek van is.

Terug naar boven

Naam

In het Nederlands
Molenend. Overigens is de plaatsnaam sinds 1989 officieel Friestalig.

Oudere vermeldingen
1840 Molenend, 1861 Moleneind. De plaatsnaam komt pas in de 19e eeuw voor het eerst voor, hoewel de nederzetting als zodanig al veel ouder is; de molen waarnaar de plaats is genoemd, wordt - aldus de lokale dorpssite - al vermeld in 1611.

Naamsverklaring
Genoemd naar de roggemolen die hier vroeger stond, gecombineerd met end/eind, wat verwijst naar de ligging aan de rand van een dorpsgebied, in dit geval van het dorp Oentsjerk, waar Mûnein oorspronkelijk een buurtschap van was.(1)

Terug naar boven

Ligging

Mûnein ligt NO van Leeuwarden, O van Oentsjerk.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Mûnein 46 huizen met 250 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 300 huizen met ca. 700 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Van buurtschap naar dorp
Tot 1948 is Mûnein een buurtschap van Oentsjerk. In dat jaar dient Dorpsbelangen een verzoek in bij de gemeente om als dorp te worden erkend. Hoewel het gebruikelijk is dat alleen te doen bij plaatsen met een kerk, wordt het toch toegekend, omdat de plaats inmiddels toch wel een behoorlijke kern heeft met tevens een aantal voorzieningen zoals een café, een basisschool en een aantal verenigingen. Op 3 november 1948 wordt de dorpsstatus formeel goedgekeurd en treedt ook per die dag gelijk in werking.

Mûnein in het wereldnieuws door Siamese tweeling
In 1953 is het kleine dorp even wereldnieuws, als in het dorp een Siamese tweeling wordt geboren. Ondanks dat de medische technieken toen nog een stuk minder geavanceerd waren, is de tweeling gelukkig succesvol van elkaar gescheiden, wat overigens een primeur was voor Nederland (d.w.z. niet het scheiden als zodanig, maar dat ook nog beide baby's het overleefden). Journalisten kwamen uit de hele wereld naar het ziekenhuis in Leeuwarden om er verslag van te doen. In 2014 heeft journalist Rik Kuiper het boek 'Lieve meisjes, heel gewoon' over de tweeling gepubliceerd. Ze blijken figuurlijk nog altijd onafscheidelijk en wonen samen in 1 huis. - Schilderij van de Siamese tweeling door Erik Wijthoff, zoon van de toenmalige huisarts.

- De in 2009 overleden dorpshistorica Aukje Wijbenga heeft in 2001 een boek gepubliceerd over de geschiedenis van het dorp, nadat ze dat in 1997 al voor buurdorp Readtsjerk had gedaan. In 2010 is er in het dorp een straat naar haar genoemd: de Aukje Wijbengastrjitte. - Nadere informatie over de geschiedenis van Mûnein.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Mûnein heeft 7 rijksmonumenten.

- Het monument De Flaaksrûpelers (De Vlasrepelaars) uit 1990, van beeldhouwer Gosse Dam uit Kollum, op het pleintje bij de klok, houdt de herinnering aan de vroegere vlasindustrie alhier levend.

- Z van het dorp, aan de Halligenweg, vinden we het unieke Geologisch Monument Mûnein, ontworpen door en aangelegd onder regie van Gytsjerker Jan Faber. Tijdens de Ruilverkaveling Tietjerksteradeel (1979-1999), waarbij de 'keileembult' in deze omgeving werd aangesneden om o.a. nieuwe sloten te kunnen aanleggen, kwamen duizenden uit Scandinavië afkomstige zwerfkeien aan de oppervlakte te liggen. Faber nam er ca. 10.000 mee naar huis. Na afronding van de ruilverkaveling leek het hem een goed idee om hier een geologisch monument van te maken, als originele feestelijke afsluiting van en tastbare herinnering aan de ruilverkaveling. Ook de autoriteiten vonden dit een goed idee dus zo geschiedde. Extra bijzonder is dat het zwerfsteneneiland is aangelegd in de vorm van Scandinavië, waarbij de stenen zo veel als mogelijk in de regio van hun oorspronkelijke herkomst liggen. Een informatiepaneel ter plekke licht dit toe. Ook het aanduidingsbord ter plekke is uniek en komt verder alleen in Scandinavië voor (en is daar ook op geïnspireerd). - Nadere informatie over het Geologisch Monument Mûnein.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De Snertkuier (eind januari) komt o.a. door de bosrijke omgeving van de Trynwâlden. Je kunt kiezen uit de afstanden 5, 10, 15 en 25 km. Na afloop staat er voor ieder een heerlijke kop snert klaar. Info: tel. 058-2563479 of 06-43055804.

- Dorpsfeest Mûnein & Readtsjerk (weekend in april).

- Met oudjaar is hier nog het ambachtelijk carbidschieten, verzorgd door Carbidclub Mûnein.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Wandeling door en rond Oentsjerk en Mûnein (8 km).

- Studenten van Hogeschool Van Hall Larenstein onderzoeken anno 2015 de mogelijkheden om de enkele jaren geleden gerenoveerde haven van Mûnein te benutten als recreatief 'schakelpunt'. De plaats ligt immers op de grens van het veenweidegebied van het Bûtenfjild en het boomrijke historische landschap van de Trynwâlden. Vanaf 2016 wordt de omgeving water-recreatief ontsloten voor elektrische sloepen, als onderdeel van verbetering van de recreatieve infrastructuur in de regio in brede zin middels het project Wetterwâlden Bûtenfjild.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Mûnein en buurdorp Readtsjerk. - Interview met de - anno 2014 - oudste inwoner van Mûnein: Frou Vijverda.

- Nieuws: - Dorpskrant 'Ut de 2 Doarpen' is via de link ook online te lezen.

- Onderwijs: - Basisschool It Kruirêd.

- Dorpshuis: - Dorpshuis De Mounestien.

- Zorg: - In 1898 krijgt het dorp een vlasfabriek (op het huidige adres Halligenweg 5), in de nabijheid van het - nog altijd bestaande - meertje de Zwarte Broek, wat van belang is omdat dit water nodig is voor de roterij. In de jaren zestig gaat het door concurrentie uit het buitenland en door de opkomst van kunstvezels neerwaarts met de vlasindustrie, en in 1967 moet de fabriek de deuren sluiten. Het pand - met opschrift 'vlasindustrie' nog altijd groot op de gevel - is bewaard gebleven, de schoorsteen is gerestaureerd. Tegenwoordig is het Thomashuis Mûnein erin gevestigd. - Bijzonder voor zo'n klein dorp is dat het nog een 2e soortgelijke zorginstelling binnen haar grenzen heeft, namelijk Zorgvilla Kakelbont.

Reactie toevoegen