Losser

Plaats
Dorp en gemeente
Losser
Twente
Overijssel

Losser partnergemeentenbord.jpg

De gemeente Losser heeft 2 partnergemeenten: Widnoje in Rusland en Emsbüren in Duitsland. Zie verder het hoofdstuk Jumelages.

De gemeente Losser heeft 2 partnergemeenten: Widnoje in Rusland en Emsbüren in Duitsland. Zie verder het hoofdstuk Jumelages.

losser_kinderopvang_de_bonte_koe.jpg

Agrarische kinderopvang is in opkomst, want het biedt oneindig veel mogelijkheden voor kinderen om dingen te ontdekken, te beleven en te ervaren. Foto: baby's knuffelen met konijnen op KDV De Bonte Koe in Losser. (© www.kinderopvangdebontekoe.nl)

Agrarische kinderopvang is in opkomst, want het biedt oneindig veel mogelijkheden voor kinderen om dingen te ontdekken, te beleven en te ervaren. Foto: baby's knuffelen met konijnen op KDV De Bonte Koe in Losser. (© www.kinderopvangdebontekoe.nl)

losser_boggelrieders_en_daansers.jpg

De Losser Böggelrieders & Daansers zijn wereldwijd graag geziene gasten. Muziek en dans van het Twentse platteland, traditionele kleding en dat alles in combinatie met unieke fietsen; de Böggelfiets. (© www.boggelrieders.nl)

De Losser Böggelrieders & Daansers zijn wereldwijd graag geziene gasten. Muziek en dans van het Twentse platteland, traditionele kleding en dat alles in combinatie met unieke fietsen; de Böggelfiets. (© www.boggelrieders.nl)

OV gemeente Losser in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Losser in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Losser in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Losser

(De cursieve alinea's zijn van onze lokale sponsoren)

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Losser.

- Bestel hier online je maaltijd en laat hem thuisbezorgen in omgeving Losser.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Losser (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Losser is een dorp en gemeente in de provincie Overijssel, in de streek Twente.

- Wapen van de gemeente Losser.

- De gemeente Losser omvat naast de gelijknamige hoofdplaats verder nog de dorpen Beuningen, De Lutte, Glane en Overdinkel, en de buurtschappen De Poppe, De Zoeke, Glane-Beekhoek en Mekkelhorst. De buurtschap Berghuizen heeft de gemeente per 1-7-1955 moeten afstaan aan de gemeente Oldenzaal, op een zeer klein gedeelte na. In totaal zijn dit 5 dorpen en 5 buurtschappen.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Losser.

- Onder het dorp Losser valt buurtschap De Zoeke.

Terug naar boven

Jumelages

De gemeente Losser heeft een stedenband (jumelage) met twee partnergemeenten: Widnoje in Rusland en Emsbüren in Duitsland.
- De aanzet tot de jumelage met Widnoje (20 km ten zuiden van Moskou) kwam in 1983, toen de gemeenteraad van Losser op het hoogtepunt van de Koude Oorlog besloot de toenmalige leiders van Oost en West, de Sovjet-Russische leider Andropov en de Amerikaanse leider Reagan, in de gemeente uit te nodigen, om in een ontspannen sfeer met elkaar van gedachten te wisselen over de problematiek tussen beide machtsblokken. Uiteindelijk maakten beide leiders geen gebruik van deze uitnodiging, maar vooral de Russen waren wel gecharmeerd van deze actie. In 1986 komt er een vriendschapsverdrag met de gemeente Widnoje. De jumelage wordt tegenwoordig vooral uit sociaal-cultureel oogpunt onderhouden. Zo vinden er jaarlijks diverse uitwisselingen plaats van verenigingen en scholen.
- Sinds 1991 onderhoudt de gemeente contacten met de gemeente Emsbüren. In samenwerking met deze gemeente zijn sinds begin jaren negentig diverse activiteiten met Widnoje georganiseerd. In 1998 wordt Emsbüren officieel partnergemeente van zowel Losser als Widnoje. Jaarlijks worden er gezamelijke activiteiten ondernomen vanuit het lokale verenigingsleven.

Terug naar boven

Naam

In het Twents / Nedersaksisch
Lösser / Loster, volgens (1) (ook) Losker.

Oudere vermeldingen
Laat 10e eeuw in Lutheri, midden 12e eeuw de Luithere, 1176 kopie 1670 Lothere, 1288 Lotthere, 1385 apud Lotsere, Lossere, 1657 Loßer, 1795 Losser.

Naamsverklaring
Moeilijk te duiden. Sommigen zien hierin de persoonsnaam Leudhari, wat niet waarschijnlijk is, anderen denken aan een samenstelling met heri dat is ontstaan uit har 'zandige heuvelrug', maar het eerste lid blijft een vraagteken. Voor de overgang van th in de oude vorm naar ss zie ook Peize, Pesse, Rossum GL en Rossum OV.(2)

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp ’t Aöskes Doarp.

Gezegde
"Wie komt oet Losser en weet van niks." Deze uitdrukking is ontstaan in de loop der tijd doordat smokkelaars, die opgepakt waren en voor het gerecht in Almelo moesten verschijnen, altijd verkondigden dat ze van niets wisten. Dankzij de ligging als grensdorp was de smokkel voor veel bewoners hoofdbron van inkomen. Er waren daardoor ook veel arrestaties en de rechter nam het antwoord al voor zijn rekening door te zeggen: "U komt uit Losser en weet zeker van niets?" (bron: Stien Meijerink / Twentse Welle) (in buur- en ook grensdorp Overdinkel vindt u het Smokkelmuseum waar u o.a. kunt zien wat er allemaal zoal gesmokkeld werd en hoe dat er aan toeging)

Straatnamen en huisnummers
Sinds 1978 kennen we in ons land het huidige postcodesysteem, met 4 cijfers en 2 letters die ieder een straatnaam met een reeks huisnummers omvatten. De gemeente Losser heeft pas kort daarvóór straatnamen in het buitengebied ingevoerd. Vroeger bestond een adres uit een buurtschapsnaam en een nummer. Zo was de gemeente ingedeeld in 7 'woonplaatsen': Dorp (alle huisnummers beginnen met D), Marke (M), Zuid-Lutte (ZL), Noord-Lutte (NL), Beuningen (B), Zuid-Berghuizen (ZB) en Noord-Berghuizen (NB). De rijksweg Hengelo-Bentheim vormde, tezamen met de gemeente Oldenzaal, de grens tussen het noorden en zuiden van zowel De Lutte als Berghuizen. (© Andreas Bartelink)

Terug naar boven

Ligging

Losser ligt ZO van Oldenzaal, O van Hengelo, NO van Enschede, tegen de grens met Duitsland.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Losser 752 huizen met 4.539 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 101/620 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Losser 149/953, De Lutte 276/1.710, Beuningen 133/699 en Berghuizen 93/557. Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 9.000 huizen met ca. 22.700 inwoners, waarvan ca. 13.000 in het gelijknamige dorp.

Terug naar boven

Geschiedenis

Losser in 1665 onbedoeld platgebrand
Christoph Bernhard von Galen, o.a. bisschop van Münster en ook wel bekend onder zijn bijnaam Bommen Berend, verbleef in 1665 met 30.000 man voetvolk op het erve Rüenberg, ZO van het huidige Overdinkel, net over de grens in het huidige Duitsland. In de nabijheid van het erve Welpelo (thans gelegen in het NO van Overdinkel aan de Welpeloweg) had hij zijn paardenkampement en een Pulverhut (kruithuis) ingericht. Hij wilde Twente aanvallen om door te stoten naar Borculo en aanspraak te maken op de Heerlijkheid Borculo, die ooit een Leen van de Münsterse Bisschoppen was, maar in 1605 in die zin verloren was gegaan.

Het was in die tijd gewoonte om spieders (zogeheten 'trosbuben') vooruit te sturen om te zien of er veel tegenstand te verwachten was. Was de kust veilig, dan werd er iets in brand gestoken bijv. een bergje stro of hooi, zodat men van verre kon zien dat de kust veilig was en dat de inval kon beginnen. Het noodlot wilde echter dat er een sterke wind stond, met als gevolg dat bijna alle huizen inclusief de toren van Losser in brand opgingen. (bron: Stien Meijerink-Hannink) Kennelijk is de toren al snel weer herbouwd, want in stukken uit 1666 staat te lezen dat in dat jaar de 'brandklok' in de toren is gehangen. In 1667 volgde de kleine klok, in 1676 de grote klok.

Ontstaan en ontwikkeling van de gemeente: staatkundig en geografisch
De gemeente Losser is op 26/27 november 1811 ingesteld toen het richterambt Oldenzaal in drieën werd gesplitst. De gemeente bestond uit het zuidoostelijke deel van het landgericht Oldenzaal en omvatte aanvankelijk alleen de marke Losser met het gelijknamige dorp. Pas per 1 juli 1818 kreeg de gemeente veel van het huidige grondgebied, toen de marken Berghuizen, Beuningen en De Lutte werden onttrokken aan de gemeente Oldenzaal en bij de gemeente Losser werden gevoegd. De verwevenheid met de gemeente Oldenzaal zou nog lange tijd blijven, omdat de burgemeester van de gemeente Oldenzaal tot 1870 tevens burgemeester van de gemeente Losser was.

Tussen 1862 en 1865 werd onder meer op het grondgebied van de gemeente Losser de spoorlijn tussen Almelo en Salzbergen (ruim 20 kilometer over de grens in Duitsland) aangelegd. De spoorlijn passeerde Oldenzaal ten zuiden van de stad en daartoe bevond het station van Oldenzaal zich ten zuiden van het stadscentrum op het grondgebied van de gemeente Losser. Dit was in 1876 ook de reden om per 1 januari 1877 de gemeentegrens zodanig te wijzigen dat 'De Bloemen Kamp' en 'De Eekte', waarin het station gelegen was, voortaan bij de gemeente Oldenzaal zouden behoren.

Net als in andere delen van Twente zou de textielindustrie ook hier een prominente rol gaan spelen. De werkgelegenheid die deze industrie met zich meebracht, had een aanzuigende werking op relatief arme gezinnen uit Noord-Nederland. Naast de Nederlandse textielfabrieken van o.a. Van Heek, Menko, Gelderman en Molkenboer, kozen ook veel arbeiders voor de fabrieken in het Duitse Gronau. Hoewel velen zich direct in Gronau vestigden, verkozen anderen toch Nederlands grondgebied als woonplaats. Deze arbeiders vestigden zich onder meer in het Over Dinkels- en Hooge Veld (hieruit zouden de dorpen Overdinkel en Glane ontstaan).

De textielindustrie had niet alleen voordelen voor de gemeente Losser. Zij zorgde namelijk ook dat de stad Oldenzaal tussen 1870 en 1920 bijna verdriedubbelde van zo'n 3.000 naar 8.000 inwoners. Gevolg daarvan was dat de stad langzamerhand binnen haar eigen grenzen geen ruimte voor uitbreiding meer zag en vanaf de jaren twintig haar blik richtte op de voormalige marke Berghuizen. Na de Tweede Wereldoorlog, toen er in Oldenzaal een groot tekort aan huizen bestond, werden de eerste plannen gemaakt voor uitbreiding in de Losserse buurtschap Zuid-Berghuizen, die uiteindelijk in 1955 zou plaatsvinden.

Een gebied van ruim 1.200 hectare rond de stad Oldenzaal werd overgeheveld naar de gemeente Oldenzaal. Alleen een klein gebied van Berghuizen direct ten noordoosten van de stad Oldenzaal (nabij de Tankenberg) bleef bij de gemeente Losser. Daarmee was ook de situatie van Oldenzaal als enclave binnen de gemeente Losser verleden tijd. Na de 'amputatie' van Berghuizen (die in de gemeente nog altijd veel stof doet opwaaien) is de gemeente grotendeels ongewijzigd gebleven. In het kader van de gemeentelijke herindeling in een deel van Twente van 2001, is nog een klein gedeelte van de gemeente Losser, Het Hoge Venterink, overgeheveld naar de gemeente Oldenzaal. (© Andreas Bartelink)

Verenigingsleven
Omstreeks 1880 telt de uitgestrekte gemeente Losser ongeveer 4600 inwoners, voornamelijk bestaande uit landbouwers, handwerkslieden, huiswevers en enkele fabrieksarbeiders. Door de toevloed van gezinnen uit Drente, Friesland en het Kampereiland bedraagt het zielental rond de eeuwwisseling al meer dan 8000. Het is deze groei geweest die actieve mensen aan het denken en aan het werk zet, met als resultaat dat het verenigingsleven aarzelend begint te bloeien. Een van deze mensen is de uit Lippe-Detmold afkomstige Friedrich Bruggeman. Hij is schrijnwerker en vioolbouwer en vestigt zich als zodanig in 1892 in Losser. Hartstochtelijk violist als hij is, rijpt bij deze musicus en levenskunstenaar het plan om in het dorp een fanfarekorps op te richten. Wat niemand verwacht, weet deze man in een tijd van kleine lonen en lange werkdagen te volbrengen. Zie verder onder Links bij Muziekvereniging Excelsior.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Losser, kunt u terecht bij:

- Historische Kring Losser. - Historische Kring op Facebook.

- Canon van Losser.

- Lijst van boeken e.d. over de geschiedenis van Losser (even scrollen op de pagina), aanwezig en in te zien in het Twents Streekarchief te Delden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Losser heeft als plaats 58 rijksmonumenten.

- Losser heeft 17 gemeentelijke monumenten.

- Mariakapellen.

- Gevelstenen in Losser.

- De Martinustoren (Martinusplein 1) dateert waarschijnlijk uit de 13e eeuw. Hij werd uit een groot formaat baksteen opgebouwd naast een klein kerkje. Historici zijn het niet eens over de vraag of er al dan niet een spits op de toren heeft gestaan. Deze spits zou volgens sommigen bij de brand van 1665 verwoest zijn. De kerk wisselde in de loop der eeuwen nogal eens van eigenaar en is uiteindelijk in 1903 gesloopt zodat de oude toren alleen overbleef.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - De Gaffel Aöskes is het overkoepelende carnavalsorgaan in de gemeente Losser.

- De Vlindermarkt (op een zondag in april) is een sfeervolle kunstmarkt waarin kunstenaars in fraaie partytenten hun werken tentoonstellen. De opbrengst van de Vlindermarkt gaat naar een goed doel.

- De Drielandsteenloop (mei) is een estafetteloop van 4x 10,4 kilometer voor medewerkers van handhavingsdiensten van de Nederlandse en Duitse overheid zoals het Ministerie van Financiën, Belastingdienst en Douane.

- Tijdens de Open Atelierdagen (weekend in mei) tonen beroepskunstenaars uit Losser, Overdinkel en Gronau hun werk in uiteenlopende disciplines: keramiek, schilderijen, digitale fotografie, tassen, tekeningen, installaties, beelden, glas in lood, grafiek, sieraden, glasobjecten, dichtkunst, draadsculpturen en brons. Zij bieden tevens een podium aan collega-kunstenaars elders uit Twente en uit Duitsland.

- Een enthousiaste groep oldtimerfanaten uit Losser bezoekt geregeld oldtimershows, als deelnemer of als bezoeker. Zij vinden het in 2012 tijd worden voor een echte Oldtimershow in het dorp aangezien hier veel enthousiaste liefhebbers van oldtimers te vinden zijn en zoiets hier nog niet was. Een geschikte locatie voor het evenement is gevonden in het fraaie Steenfabriekterrein De Werklust. Hier hangt nog steeds die geweldige nostalgische sfeer en is daarom het mooiste decor voor de Oldtimershow (op een zondag in juni, zijnde Vaderdag) dat je je maar kunt wensen. Je vindt op een terrein van maar liefst 30.000 m2 oldtimers van alle soorten, merken en maten, van bromfiets tot tractor, van stationaire motor tot vrachtauto. Voor elk wat wils dus en een mooie dag voor groot en klein.

- Avondvierdaagse (juni).

- Het Dennenblues Festival (op een zaterdag eind juni) is een kleinschalig Blues Festival (3 bands) dat plaatsvindt in het prachtige openluchttheater Brilmansdennen. Meer dan 4 uur lang genieten van heerlijk swingende bluesmuziek, in de openlucht, onder de dennen van het Twentse landschap. Het theater beschikt over een professioneel PA- en lichtsysteem. Door het uitstekende geluid, de geweldige bands, de entourage en de gezellige sfeer krijgt het Dennenblues Festival steeds meer bekendheid bij bluesliefhebbers, ook buiten de regio.

- Het Bruegheliaans Festijn (laatste weekend van de schoolvakantie) trekt jaarlijks ca. 100.000 bezoekers en is daarmee uitgegroeid tot een van de grootste en bekendste evenementen in de regio en ver daar buiten. Artiesten en groepen uit heel het land en zelfs België laten de middeleeuwen volop herleven. Wie kent niet de bijzondere taferelen van de meesterschilder, waarbij lugubere en zotte vertoningen vaak de boventoon voeren. Eten, drinken en feesten als echte 'Bruegheliaan' tussen bedelaars, melaatsen en vechtersbazen is een unieke ervaring. Uiteraard ontbreken ook de marskramers en troubadours niet in het sfeervolle decor dat Losser deze dagen biedt.

- Oktobefest Jetzt Geht's Losser (do/vfr/za/zo eind oktober).

- Drum- en Trompetterkorps De Tukkers organiseert jaarlijks de Open Air Christmas Fair (weekend in december). Vele standhouders tonen je een keur aan prachtige artikelen, van eigen gemaakt houten speelgoed tot sieraden, kerststukjes en gips beelden. Live muziek en het Christmas Fair Winter Music Festival voor koren, orkesten en jeugdgroepen.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- IVN afdeling Losser.

- Vogelwerkgroep Losser.

- De vogeleilandjes in zandafgraving en natuurgebied Oelermars, O van Losser, waren de afgelopen jaren, vanwege de golfslag en door inklinking, steeds kleiner geworden. In 2014 zijn de eilandjes hersteld en uitgebreid met leem die de gemeente over had na graafwerkzaamheden aan een vijver op de Saller.

- De Elsbeek bij Losser kan sinds 2014 weer buiten haar oevers treden. De bedding van deze beek was door het jarenlange stromen uitgesleten, maar heeft nu de natuurlijke dynamiek weer teruggekregen. De bedding van de beek is opgehoogd. De aangrenzende bossen en weilanden kunnen nu weer af en toe onder water lopen. Gehoopt wordt dat hierdoor een voor het beekdal karakteristieke planten en dieren weer terugkeren.

- De Provincie Overijssel heeft 8 hectare lage beekdalgrond langs de zuidoever van de Bloemenbeek bij Losser begrensd als 'nieuwe natuur'. Dit betekent dat deze landbouwgrond in het natuurgebiedsplan in aanmerking komt voor omzetting naar natuur. De gronden langs de noordoever van de Bloemenbeek komen in aanmerking voor agrarisch natuurbeheer. Het waterschap Regge en Dinkel heeft de beek aangewezen als 'waterparel'. Het beleid van het waterschap is er op gericht de Bloemenbeek te ontwikkelen tot een zo natuurlijk mogelijk beeksysteem met waterberging.

- Iedere laatste zaterdag van de maand is er in het dorp een Boerenmarkt.

- De 1200 m2 grote De Kringloop is gevestigd in het monumentale Ketelhuis. De Kringloop werkt met vrijwilligers en de meeropbrengst gaat naar lokale goede doelen.

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Losser. - Nieuws van de gemeente op Facebook.

- Media / nieuws: - De site Hallo Losser met alles van, voor en over de kernen in deze gemeente, wordt door een team van vrijwilligers onderhouden. - Nieuws uit Losser van dagblad Tubantia. - Weerstation Losser.

- Onderwijs / kinderopvang / jeugd: - SKOLO verzorgt het onderwijs op 5 katholieke basisscholen in de gemeente Losser voor ongeveer 950 kinderen. - Agrarische Kinderopvang De Bonte Koe biedt oneindig veel mogelijkheden voor kinderen om dingen te ontdekken, te beleven en te ervaren. Welk kind wil dat nou niet: opgroeien op de boerderij! Omgaan met dieren, veel buiten zijn en lekker de ruimte hebben. De buitenruimte is groots opgezet en met natuurlijke materialen ingericht, zodat de kinderen er zich naar hartelust kunnen uitleven. Aan de buitenruimte grenst de dierenweide met daarin de geitjes die elke dag door de kinderen worden gevoerd. In de buitenruimte staat ook de grote kippenren waar de kinderen de eitjes van die dag rapen. De Babygroep beschikt over een eigen buitenruimte, waar ze ongestoord heerlijk kunnen liggen, kruipen en ontdekken. - Scoutingvereniging Dr. Ariënsgroep. - Scouting Teylersgroep.

- Muziek en dans: - Concertvereniging Sempre Crescendo biedt iedereen een passende omgeving om zich muzikaal te ontwikkelen. Zoals de Semprenootjes (de blokfluitertjes), het Jong Talent Koor, het Jong Talent Orkest en het A-orkest. - Drum- en Trompetterkorps De Tukkers is in haar relatief korte bestaan reeds tweemaal Nederlands kampioen geweest. Jaarlijks treedt zij diverse malen op tijdens concerten en optochten in binnen- en buitenland. - Het Martinikoor is een gerenommeerd mannenkoor uit Twente met als thuisbasis Losser. Het koor heeft ruim 30 actieve zangers. - Accordeonorkest Losser is opgericht in 2006.

Muziekvereniging Excelsior is opgericht in 1898 en heeft een rijke en turbulente geschiedenis, waar je onder de link meer over kunt lezen. De vereniging heeft momenteel ca. 180 leden, verdeeld over 3 majorettepelotons (leeftijd variërend van 5 tot 20 jaar), een jeugddrumband en 25-koppige drumband, een jeugdorkest en een uit 60 personen bestaand harmonieorkest. Tevens worden er continu leerlingen voor de diverse instrumenten opgeleid op Muziekschool De Sleutel, die dankzij inspanningen van de vereniging tot stand is gekomen.

Het folkloristische gezelschap De Losser Böggelrieders & Daansers is wereldwijd een graag geziene gast. Oude Hollandse tradities gaan hand in hand met muziek en dans van het Twentse platteland, traditionele kleding en dat alles in combinatie met unieke fietsen; de Böggelfiets. Het bonte en vrolijke gezelschap fietst zich wijd en zijd in de kijker. Terwijl de accordeonisten de vrolijke klanken laten klinken en de Daansers hun klompen laten kletteren, halen de fietsers allerlei toeren uit op hun authentieke fietsen uit de 19e eeuw. In totaal rijden er zo’n 20 'Böggels'. Dat is uniek in de wereld!

Reactie toevoegen