Loosduinen

Voormalige gemeente
Den Haag
Zuid-Holland

loosduinen_licht_op.jpg

De website Licht op Loosduinen zet de vele prachtige plekken en verhalen van deze voormalige gemeente in de spotlights, en attendeert je op o.a. lezingen, rondleidingen, optredens en arrangementen.

De website Licht op Loosduinen zet de vele prachtige plekken en verhalen van deze voormalige gemeente in de spotlights, en attendeert je op o.a. lezingen, rondleidingen, optredens en arrangementen.

loosduinen_plaatsnaambord.jpg

Loosduinen was vanouds een dorp en gemeente en als tuindersdorp de hoofdplaats van het Westland. Tegenwoordig stadsdeel van Den Haag, met witte plaatsnaambordjes binnen de bebouwde kom van Den Haag, maar nog altijd een woonplaats met een eigen identiteit.

Loosduinen was vanouds een dorp en gemeente en als tuindersdorp de hoofdplaats van het Westland. Tegenwoordig stadsdeel van Den Haag, met witte plaatsnaambordjes binnen de bebouwde kom van Den Haag, maar nog altijd een woonplaats met een eigen identiteit.

loosduinen_loosduins_museum_de_korenschuur.jpg

Aan de voet van korenmolen De Korenaer in Loosduinen staat langs de vaart de molenaarswoning en daarachter Loosduins Museum De Korenschuur, waar je vaste en wisselende tentoonstellingen vindt over de geschiedenis van dit voormalige tuindersdorp.

Aan de voet van korenmolen De Korenaer in Loosduinen staat langs de vaart de molenaarswoning en daarachter Loosduins Museum De Korenschuur, waar je vaste en wisselende tentoonstellingen vindt over de geschiedenis van dit voormalige tuindersdorp.

Den-Haag-Ockenburg-MSDC-20110715-241481.jpg

Landhuis Ockenburgh in Loosduinen is anno 2017 in restauratie en staat er binnenkort weer schitterend bij. Rond het landhuis en op het landgoed is regelmatig van alles te doen. Zie daarvoor het hoofdstuk Landschap etc.

Landhuis Ockenburgh in Loosduinen is anno 2017 in restauratie en staat er binnenkort weer schitterend bij. Rond het landhuis en op het landgoed is regelmatig van alles te doen. Zie daarvoor het hoofdstuk Landschap etc.

Den-Haag-Segbroek-Eikenduinen-MSD-20140305-303419.jpg

Oud Eikenduinen, begraafplaats. Segbroek, Loosduinen, Den Haag, Zuid Holland.

Oud Eikenduinen, begraafplaats. Segbroek, Loosduinen, Den Haag, Zuid Holland.

ZH gemeente Loosduinen in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Loosduinen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Loosduinen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Loosduinen

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Loosduinen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Loosduinen (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Loosduinen is een wellicht voormalig dorp en voormalige gemeente, thans stadsdeel in de provincie Zuid-Holland, gemeente Den Haag. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30-6-1923.

- In 1967 zijn veel straatnamen in Loosduinen gewijzigd, omdat de gemeente Den Haag het niet handig vond (o.a. voor de postbezorging) dat een aantal straatnamen in beide kernen voorkwam. Kennelijk vond de gemeente de kern toen al geen dorp meer, maar een wijk van de stad Den Haag.

- Oorspronkelijk vielen ook de dorpen Kwintsheul en Poeldijk onder de gemeente Loosduinen. Middels een grenscorrectie zijn deze in 1817 geannexeerd door de gemeente Monster. De toenmalige grens liep langs de Beeklaan. Het café op de hoek van de Beeklaan genaamd Vanouds De Tol verwijst nog naar de tijd dat tol moest worden betaald aan de grens met Den Haag. In 1903 is in het voordeel van Den Haag, wegens een noodzakelijke uitbreiding, de grens verlegd naar het stoomgemaal Korte Laak, de oude Leyweg en om de begraafplaats Eykenduinen naar strandpaal 104.

- Wapen van de voormalige gemeente Loosduinen.

- Tegenwoordig is Loosduinen een stadsdeel van Den Haag, maar de inwoners beschouwen het, vergelijkbaar met Scheveningen, nog wel degelijk als een woonplaats met een eigen identiteit. Het stadsdeel is ter plekke nog herkenbaar middels witte plaatsnaamborden (dan wel stadsdeelborden of wijkborden).

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1230 kopie 18e eeuw Losdun, 1235 kopie 18e eeuw Loosdunen, 1249 Losdunis.

Naamsverklaring
Samenstelling van duinen en loos 'afwatering', of anders loos 'leeg, verlaten'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Loosduinen ligt in het ZW van Den Haag.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Loosduinen 236 huizen met 1.885 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 228/1.834 (= huizen/inwoners) en buurtschap Eikenduinen 8/51.

Terug naar boven

Geschiedenis

Toen Den Haag nog niet bestond, resideerden de Graven van Holland o.a. in Loosduinen. Daar bezaten ze uitgestrekte landerijen en stichtten er ook een klooster, waarvan de huidige Abdijkerk nog altijd fier overeind staat. Het was graaf Floris IV die de grafelijke bezittingen schonk aan adellijke nonnen en in 1229 voor zichzelf en gemalin Machteld een andere hoeve kocht, even verderop bij een duinmeer; de huidige Hofvijver bij het huidige Binnenhof. Schoon water was schaars, dus ook Floris’ zoon Willem II vond het een geschikte plek voor een vorstelijk hof, toen hij in 1248 koning van het Heilige Roomse Rijk was geworden. Rond 1290 voltooide zijn zoon Floris V de bouw van de Ridderzaal, waarmee voor het Binnenhof de basis was gelegd als zetel van het Nederlandse regeringscentrum.

Legende van Loosduinen
Deze legende uit 1276 is een volksverhaal waarover nog eeuwen daarna is geschreven door schrijvers van naam, zoals onder meer Erasmus en Constantijn Huygens. Gravin Margaretha van Henneberg werd bezocht door een bedelares die om eten vroeg voor haar tweeling. Vervolgens beschuldigde de gravin haar ervan dat zij onkuisheid had begaan omdat een vrouw geen twee kinderen van één man tegelijk kon krijgen. De bedelares ontstak in woede en bad tot God dat de gravin net zo veel kinderen zou krijgen als er dagen in het jaar waren. Haar gebed werd verhoord: op Goede Vrijdag van het jaar 1276 beviel gravin Margaretha van 365 kinderen. Alle jongetjes kregen de naam ‘Jan’ en alle meisjes de naam ‘Elisabeth’. Moeder en kinderen stierven op dezelfde dag en werden in de Abdijkerk begraven, waar de twee koperen doopbekkens nog altijd op een houten wandbord te zien zijn. In werkelijkheid is gravin Margaretha van Henneberg ‘gewoon’ in haar kraambed gestorven. Overigens is behalve de kinderen van Margaretha (volgens de legende dan) in die tijd ook Den Haag 'geboren'. Als vermoedelijke bouwheren van de Grafelijke Zalen staan haar vader Floris IV en broer Willem II aan de wieg van Den Haag als hofstad en regeringscentrum. In de periode 1290-1295 voltooit haar neef Floris V de ‘Grote Zaal’, zoals de Ridderzaal voorheen werd genoemd. Later wordt de Abdijkerk een internationaal bedevaartsoord voor onvruchtbare vrouwen. (bron: website Licht op Loosduinen)

Loosduinen was oorspronkelijk een tuindersdorp en als zodanig op het naastgelegen Westland georiënteerd. Het dorp werd zelfs als de hoofdplaats van het Westland beschouwd. De vruchtbare geestgrond leverde rijke oogsten op, onder andere van de peen, die van excellente kwaliteit was. Daar komt ook de bijnaam van de Loosduiners, "Peenbuikers", vandaan.

Het oude Loosduinen met de bijbehorende bedrijvigheid is in de loop der tijd grotendeels verdwenen, bijvoorbeeld de groenteveiling, herenhuizen, wasserijen, de verffabriek van Premier, het complex van Vredestein. Het voormalige gemeentehuis is afgebroken in 1970. In de jaren zestig en zeventig is het hart van het oude centrum onder de slopershamer verdwenen.

De annexatie door Den Haag in 1923 was onvermijdelijk (hoewel de stemming in de gemeenteraad het maar kantjeboord haalde met zeven stemmen voor en zes tegen). Loosduinen had nog geen 10.000 inwoners en hoge schulden, waardoor er bijvoorbeeld geen geld was om riolering aan te leggen. En Den Haag had hard nieuw grondgebied nodig.

Tegenwoordig is het in feite een stadsdeel van Den Haag geworden, mede door de bouw van de wijken Kraayenstein, Houtwijk en Nieuw Waldeck. De tuinbouw is geleidelijk verdwenen. Vermoedelijk moet de laatste tuinder ermee stoppen als gevolg van het Masterplan Kijkduin. Loosduinen heeft in de loop der jaren een nieuw centrum gekregen met flats, winkels en kantoren. Het dorp is daarmee definitief door de stad opgeslokt, al blijft een (vrij klein) ouder gedeelte van het dorp duidelijk herkenbaar en zijn er twee kerken in Loosduinen, waaronder het oudste (?, zie hieronder onder Bezienswaardigheden) gebouw in de gemeente Den Haag.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit vroegere dorp, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Pagina over de geschiedenis van Loosduinen op de site van de lokale gelijknamige Commissie (zie daarvoor hieronder bij Links).

- Aan de voet van korenmolen De Korenaer staat langs de vaart de molenaarswoning en daarachter De Korenschuur, gebouwd in 1895 om o.a. te dienen als opslagplaats voor het graan. Na een restauratie in 1982 heeft in 1983 het Loosduins Museum De Korenschuur er zijn intrek in genomen. In het museum vind je vaste en wisselende tentoonstellingen over de geschiedenis van het voormalige tuindersdorp. Als groep kun je het museum op afspraak ook buiten de normale openingstijden bezoeken. Ze kunnen op verzoek en in overleg een lezing, presentatie of andere activiteit voor groepen verzorgen en een mooi programma samenstellen; met bijvoorbeeld een rondvaart of wandeling, en bezoek aan de Abdijkerk. Leuk voor families en bedrijfsteams.

- Op de site Haagse Herinneringen vertellen 12 Loosduinse senioren in korte filmpjes, voorzien van vele toepasselijke illustraties, over hun herinneringen aan Loosduinen in vroeger tijden, betreffende thema's zoals het tuindersdorp, de Tweede Wereldoorlog, de WSM, de slagerij, de wasserij en de groenteveiling.

- Geschiedenis van wasserij Tettero te Loosduinen.

- Pagina's over de geschiedenis van Loosduinen door Chris Schram.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Abdijkerk (Willem III-straat 40) is het oudste nog bestaande gebouw van Den Haag*, en sinds 2013 nog de enige kerk van de Protestantse Wijkgemeente Den Haag Zuidwest (de Ontmoetingskerk is in dat jaar gesloten). De geschiedenis van deze kerk beslaat inmiddels al bijna 8 eeuwen. Het verhaal begint met de stichting van een kapel door een van de leden van het Hollandse Huis. Rond 1230 bouwden Cistercienzer monniken hier een abdij, waarvan de tegenwoordige Abdijkerk nog een overblijfsel is: het klooster wordt door de Geuzen verwoest, de resten komen in handen van de hervormde gemeente die tot op de dag van vandaag iedere zondag in dit gebouw haar kerkdiensten houdt.
* Aldus de site van de kerk. Hoewel het wat dat betreft wedijvert met de oudste delen van het Binnenhof, die uit dezelfde periode dateren.

- De huidige windkorenmolen De Korenaer (Margaretha van Hennebergweg 2a), ook wel Molen Prins Maurits genoemd, is in 1721 gebouwd. Op deze plek stond al in 1310 een molen. De huidige molen is een ronde stenen stellingmolen op een vierkante stenen voet. De molen is sinds 1925 in bezit van de gemeente Den Haag. Er zijn 2 vrijwillige molenaars, die er vooral voor demonstratiedoeleinden nog mee malen. - Drone-filmpje waarbij je de molen vanuit de lucht kunt bewonderen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Na het grote succes van de 1e OCK Run (op een zaterdag eind april) in 2016 heeft men besloten dit jaarlijks te gaan doen. Ze noemen het ook wel de 5 G Loop, omdat het evenement staat voor Gezellig, Groen, Geschiedenis, Gezond en Gastvrijheid. Het parcours loopt rondom de prachtige villa Ockenburgh, die anno 2017 in restauratie is en er binnenkort weer schitterend uitziet. Verder gaat de route dwars door het groen van de mooie historische buitenplaats Ockenburgh. De loop is geschikt voor jong en oud(er); zoals ze zelf zeggen 'van 7 tot 97'. De loop wordt georganiseerd in samenwerking met AV Sparta, Haag Atletiek en de Hardloopwinkel. Daarnaast werken Scouting De Rimboejagers en het Zuid-Hollands Landschap mee aan het mogelijk maken van de loop door hun ruimtes / landgoed beschikbaar te stellen. De afstanden zijn: 1,5 km voor jeugd van 7 tot 16 jaar, 5 en 10 km vanaf 16 jaar. Ter inspiratie zie de videoreportage van de OCK Run 2016. Als je mee wilt doen moet je er snel bij zijn; in 2016 was het maximale aantal deelnemers van 250 snel bereikt. De aard van het landschap laat geen hoger aantal toe; Ockenburgh heeft een hoge natuurwaarde, en die mag niet te zeer onder druk staan.

- De Loosduinse Kunstroute is in 2011 voor het eerst georganiseerd en enthousiast ontvangen, waarna het een jaarlijks evenement is geworden. Tientallen lokale kunstenaars - professionals en autodidacten - openen hun woonkamerateliers voor bezoekers. Op diverse andere locaties, waaronder Bibliotheek Loosduinen, internationaal ontmoetingscentrum The Hungry Mind, Haags Pop Centrum, Offers Wonen & Mode, en The International School of The Hague is dan ook kunst te zien. Bij gebrek aan een vast organisatieteam is anno voorjaar 2017 nog niet bekend of en wanneer een volgende Loosduinse Kunstroute zal plaatsvinden. Check daarvoor af en toe de link.

- Summer Festival (op een zondag in juni).

- Het Geluid van Loosduinen (op een zaterdag in september) is een gratis toegankelijk popfestival, met overdag een 8-tal bands - een mengelmoes van grote namen en veel Loosduinse ingrediënten - op het Loosduinse Hoofdplein, 's avonds een afterparty in HPC Café met bands en DJ's, en overdag verder nog kindertheater en straattheater.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Markt op woensdag 9.00-16.30 uur (Loosduinse Hoofdstraat).

- De prachtige brochure (20 pag., met veel foto's en oude ansichtkaarten, uitg. gem. Den Haag) Thuis in Loosduinen. Wandeling in verrassend Loosduinen leidt je al wandelend in ca. 2,5 door de bezienswaardigheden van deze kern plus Kijkduin. Op het eind van de wandeling ontdek je de drie befaamde historische schatten van Loosduinen: de Abdijkerk (het oudste kerkgebouw van Den Haag), de molen en het Loosduinse Museum. Allemaal bij elkaar gelegen als één grote ansichtkaart uit het verleden.

Loosduinen beschikt over een van de mooiste stedelijke natuurgebieden van West-Europa. Vanuit het groene Madestein en Ockenburgh wandel je een uitgestrekt duingebied binnen. Op de top van de puinduinen krijg je een schitterend panorama over duin en zee voorgeschoteld. Burgemeester Van Aartsen zei recentelijk dat hij vooral het licht van Loosduinen zo bijzonder vindt. Het ene moment wandel je onder een dicht bladerdak in Ockenburgh, een paar minuten later tuur je onder eindeloze luchten naar de horizon op zee. Blonde duinen, opstuivende golven en licht! Meer zon dan elders ook (dit allemaal aldus de brochure uit de alinea hierboven).

- Winkelcentrum Loosduinen omvat ca. 90 winkels. Er zijn voldoende (gratis) parkeerplaatsen. Ook met het openbaar vervoer is het winkelcentrum goed bereikbaar; met Randstadrail 2 en 3, bus 26 van HTM en bus 31 van Veolia.

- De website Licht op Loosduinen zet de vele prachtige plekken en verhalen van deze voormalige gemeente in de spotlights, en attendeert je op o.a. lezingen, rondleidingen, optredens en arrangementen.

- Landgoed Ockenburgh biedt voor ieder wat wils. Al fietsend of wandelend geniet je van de parkachtige allure. Ruiters mogen via het doorgaande ruiterpad over het landgoed. Honden kunnen op de Koeweide losgaan, maar moeten elders aan de lijn. Wie rust zoekt, kiest voor het Hyacintenbos. Ruiger terrein vind je rond de oude duinen onder de oeroude bomen van de Zwitserse Partij. Dwaal langs de Spiegelvijver en staar naar het evenbeeld van het landhuis. Juist hier voel je de nabijheid van jonkheren en jonkvrouwen. Bedenk dat je hier als gewone sterveling eeuwenlang niet welkom was. Het landgoed ging maar eens per jaar open voor het gewone publiek. Nu is dit ook jouw landschap en mag je er zo maar in! Je ziet nog steeds de sporen van allerlei modegrillen en verschillende landschapsstijlen. Voor de rechte lijnen en de gazons van de Franse stijl zijn zelfs complete duinen afgegraven. Vanuit landhuis Ockenburgh lopen nog altijd drie imponerende kaarsrechte zichtlijnen door het park. De oprijlaan vanaf de Monsterseweg is daarvan een mooi voorbeeld.

De monumentale villa op Landgoed Ockenburgh is in 2016 door de gemeente Den Haag (casco) gerestaureerd. De Stichting tot Behoud van de Historische Buitenplaats Ockenburgh, die een 'Plan B' heeft uitgewerkt als alternatief voor de in hun optiek te grootschalige ontwikkelingen van een projectontwikkelaar, krijgt het eerste recht van koop. - Pagina over landgoed Ockenburgh op de site van beheerder het Zuid-Hollands Landschap.

Landgoed Ockenburgh maakt deel uit van het recent opgerichte en nog in ontwikkeling zijnde Nationaal Park Hollandse Duinen. Een gebied van liefst 43 km lang en 8,5 km breed, met een oppervlakte van ca. 200 km2. Een aaneengesloten gebied van Hoek van Holland in het Z tot helemaal aan de Langevelderslag N van Noordwijk. Met de oprichting van dit Nationaal Park zorgt Het Zuid-Hollands Landschap ervoor dat de natuur nog beter beschermd en behouden blijft. Nationaal Park Hollandse Duinen is in oktober 2016 verkozen tot een van de 3 mooiste natuurgebieden van Nederland (samen met het Waddengebied en de Veluwe).

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichtkaarten van Loosduinen uit de collectie van het Westlands Museum.

- Heel veel oude ansichtkaarten, suikerzakjes en poststempels van Loosduinen, uit de collectie van vermoedelijk Hans Klok (er staat geen naam bij maar wij vermoeden dat hij het is).

- Oude ansichtkaarten en foto's van Loosduinen.

- Oude ansichtkaarten van Loosduinen.

- Oude foto's en actualiteiten uit Loosduinen op Facebook.

- Filmpje met foto's van de Loosduinse Hoofdstraat in vroeger tijden. - Loosduinse Hoofdstraat in vroeger tijden deel 2.

- Filmpje m.b.t. de sloop van het oude Loosduinen.

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Pagina over Loosduinen op de site van de gemeente Den Haag. - Stadsdeelkantoor Loosduinen.

- Nieuws: - Weekblad De Nieuwe Loosduinse Krant verschijnt in Loosduinen e.o. en in Monster en is via de link ook online te lezen.

- Belangenverenigingen: - De na de herindeling van 1923 opgerichte Commissie Loosduinen behartigt de belangen van deze kern richting gemeente en andere instanties, mede namens de 6 bewonersorganisaties en het bedrijfsleven. - Wijkberaad Kom Loosduinen. - Wijkvereniging Bohemen - Waldeck - Kijkduin. - Bewonersvereniging Vroondaal.

- Sport: - S.V. Loosduinen (voetbal).

- Genealogie: - Doop-, lidmaat- en trouwregisters Loosduinen tot 1812. - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Loosduinen (waar is dit?, red.), Ockenburg en begraafplaats Abdijkerkhof.

- Weer: - Weerstation Loosduinen verzamelt iedere 2,5 seconden relevante gegevens, de site wordt iedere 4 seconden bijgewerkt. Het station bevat een anemometer, neerslagmeter, thermo-hydro, UV en een Solar sensor.

Reactie toevoegen