Loosduinen

Stadsdeel
Dorp in de stad
Den Haag
Zuid-Holland

loosduinen_licht_op.jpg

De website Licht op Loosduinen zet de vele prachtige plekken en verhalen van deze voormalige gemeente in de spotlights, en attendeert je op o.a. lezingen, rondleidingen, optredens en arrangementen.

De website Licht op Loosduinen zet de vele prachtige plekken en verhalen van deze voormalige gemeente in de spotlights, en attendeert je op o.a. lezingen, rondleidingen, optredens en arrangementen.

loosduinen_plaatsnaambord.jpg

Loosduinen was vanouds een dorp en gemeente en als tuindersdorp de hoofdplaats van het Westland. Tegenwoordig stadsdeel van Den Haag, met witte plaatsnaambordjes binnen de bebouwde kom van die stad, maar nog altijd een woonplaats met een eigen identiteit.

Loosduinen was vanouds een dorp en gemeente en als tuindersdorp de hoofdplaats van het Westland. Tegenwoordig stadsdeel van Den Haag, met witte plaatsnaambordjes binnen de bebouwde kom van die stad, maar nog altijd een woonplaats met een eigen identiteit.

loosduinen_loosduins_museum_de_korenschuur.jpg

Aan de voet van Korenmolen De Korenaer in Loosduinen staat langs de vaart de molenaarswoning en daarachter Loosduins Museum De Korenschuur, waar je vaste en wisselende tentoonstellingen vindt over de geschiedenis van dit voormalige tuindersdorp.

Aan de voet van Korenmolen De Korenaer in Loosduinen staat langs de vaart de molenaarswoning en daarachter Loosduins Museum De Korenschuur, waar je vaste en wisselende tentoonstellingen vindt over de geschiedenis van dit voormalige tuindersdorp.

Den-Haag-Ockenburg-MSDC-20110715-241481.jpg

Landhuis Ockenburgh in Loosduinen is recentelijk gerestaureerd en staat er nu weer schitterend bij. Rond het landhuis en op het landgoed is regelmatig van alles te doen. Zie daarvoor het hoofdstuk Landschap etc.

Landhuis Ockenburgh in Loosduinen is recentelijk gerestaureerd en staat er nu weer schitterend bij. Rond het landhuis en op het landgoed is regelmatig van alles te doen. Zie daarvoor het hoofdstuk Landschap etc.

loosduinen_e.o._actuele_kaart.jpg

Loosduinen was een vrij grote gemeente, die helemaal tot aan de Beeklaan en de De La Reyweg liep (= de dikke zwarte lijn bij de naam Oostbroek, en die naar het N en Z doortrekken). Tegenwoordig is dit verdeeld in stadsdelen Loosduinen, Escamp en Segbroek.

Loosduinen was een vrij grote gemeente, die helemaal tot aan de Beeklaan en de De La Reyweg liep (= de dikke zwarte lijn bij de naam Oostbroek, en die naar het N en Z doortrekken). Tegenwoordig is dit verdeeld in stadsdelen Loosduinen, Escamp en Segbroek.

gemeente_loosduinen_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper.jpg

Gemeente Loosduinen in ca. 1870, kaart J. Kuijper. Loosduinen was qua grondgebied een vrij grote gemeente, die op hoofdlijnen ook de huidige stadsdelen Escamp en Segbroek omvatte. (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Loosduinen in ca. 1870, kaart J. Kuijper. Loosduinen was qua grondgebied een vrij grote gemeente, die op hoofdlijnen ook de huidige stadsdelen Escamp en Segbroek omvatte. (collectie www.atlasenkaart.nl)

Loosduinen

Terug naar boven

Status

- Loosduinen is formeel een voormalig dorp en voormalige gemeente, thans stadsdeel in de provincie Zuid-Holland, gemeente Den Haag. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30-6-1923. Het stadsdeel is ter plekke herkenbaar middels witte plaatsnaamborden (dan wel stadsdeelborden of wijkborden).

De gemeente Den Haag heeft bij de invoering van het huidige postcodesysteem (1978) geen eigen postcode en plaatsnaam aangevraagd voor Loosduinen, daarom ligt deze plaats voor de postadressen 'in' Den Haag en is het ook formeel geen 'woonplaats' in de zin van de in 2009 in werking getreden gemeentelijke Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG). In de praktijk is er echter nog wel degelijk sprake van een door inwoners en instanties als zodanig beleefde kern / woonplaats Loosduinen, althans voor het oudere gedeelte. Wij rekenen dat deel van deze plaats daarom tot de categorie 'dorp in de stad' (vergelijkbaar met Scheveningen).

- Oorspronkelijk vielen ook de dorpen Kwintsheul en Poeldijk onder de gemeente Loosduinen. Middels een grenscorrectie zijn deze in 1817 geannexeerd door de gemeente Monster. De toenmalige grens liep langs de Beeklaan. Het café op de hoek van de Beeklaan genaamd Vanouds De Tol verwijst nog naar de tijd dat tol moest worden betaald aan de grens met Den Haag. In 1903 is in het voordeel van Den Haag, wegens een noodzakelijke uitbreiding, de grens verlegd naar het stoomgemaal Korte Laak, de oude Leyweg en om de begraafplaats Eykenduinen naar strandpaal 104.

- Wapen van de voormalige gemeente Loosduinen.

Terug naar boven

Naam

Bijnaam
Inwoners van dit stadsdeel hebben de bijnaam 'Peenbuikers', waar ze nog altijd trots op zijn (aldus de Facebookpagina 'Geboren in Loosduinen'). Hoe dat zit kun je lezen onder het kopje Geschiedenis.

Oudere vermeldingen
1186 kopie 12e eeuw in villa Losdun, 1230 kopie 18e eeuw capellam in Losdun, 1235 kopie 18e eeuw Loosdunen, 1249 domina abbatissa Losdunis, 1316 den Convente van Loesdunen, Claustro de Loesdune, 1373 Loesdunen, 1573 LoosDuine.

Naamsverklaring
Etymologie onzeker. Is wel verklaard als een samenstelling van duinen 'zandheuvels' en loos 'afwatering'. Ook in verband gebracht met de namengroep van Oud-Leusden, 777 kopie 11e eeuw Lisiduna, Lesdain (B), 975-980 Lesdennium, Lesdain (Fra), 1057 Lesden, met latere reïnterpretatie tot duinen 'zandheuvels'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Loosduinen ligt in het ZW van Den Haag.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Loosduinen 236 huizen met 1.885 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 228/1.834 (= huizen/inwoners) en buurtschap Eikenduinen 8/51.

Terug naar boven

Geschiedenis

Toen Den Haag nog niet bestond, resideerden de Graven van Holland o.a. in Loosduinen. Daar bezaten ze uitgestrekte landerijen en stichtten er ook een klooster, waarvan de huidige Abdijkerk nog altijd fier overeind staat. Het was graaf Floris IV die de grafelijke bezittingen schonk aan adellijke nonnen en in 1229 voor zichzelf en gemalin Machteld een andere hoeve kocht, even verderop bij een duinmeer; de huidige Hofvijver bij het huidige Binnenhof. Schoon water was schaars, dus ook Floris’ zoon Willem II vond het een geschikte plek voor een vorstelijk hof, toen hij in 1248 koning van het Heilige Roomse Rijk was geworden. Rond 1290 voltooide zijn zoon Floris V de bouw van de Ridderzaal, waarmee voor het Binnenhof de basis was gelegd als zetel van het Nederlandse regeringscentrum.

Legende van Loosduinen
Deze legende uit 1276 is een volksverhaal waarover nog eeuwen daarna is geschreven door schrijvers van naam, zoals onder meer Erasmus en Constantijn Huygens. Gravin Margaretha van Henneberg werd bezocht door een bedelares die om eten vroeg voor haar tweeling. Vervolgens beschuldigde de gravin haar ervan dat zij onkuisheid had begaan omdat een vrouw geen twee kinderen van één man tegelijk kon krijgen. De bedelares ontstak in woede en bad tot God dat de gravin net zo veel kinderen zou krijgen als er dagen in het jaar waren. Haar gebed werd verhoord: op Goede Vrijdag van het jaar 1276 beviel gravin Margaretha van 365* kinderen. Alle jongetjes kregen de naam ‘Jan’ en alle meisjes de naam ‘Elisabeth’. Moeder en kinderen stierven op dezelfde dag en werden in de Abdijkerk begraven, waar de twee koperen doopbekkens nog altijd op een houten wandbord te zien zijn.
* Je zou denken dat dat er eigenlijk 366 hadden moeten zijn, omdat het jaar 1276 in principe een schrikkeljaar is, maar dat fenomeen bestond toen nog niet. Althans volgens het artikel over onze huidige Gregoriaanse kalender op Wikipedia is die kalender, inclusief het schikkeljarensysteem, pas ingevoerd vanaf 1582. Er staat bewust "vanaf" omdat dit verschilde per gewest: "In veel protestantse gebieden werd de nieuwe kalender pas rond 1700 aanvaard. In Nederland aanvaardden Holland, Zeeland en de zuidelijke gewesten vrijwel onmiddellijk - d.w.z. na de afkondiging ervan door Paus Gregorius XIII in 1582, red. - de nieuwe kalender, maar de overige gewesten deden dit pas in 1700 of in 1701."

In werkelijkheid is gravin Margaretha van Henneberg ‘gewoon’ in haar kraambed gestorven. Overigens is behalve de kinderen van Margaretha (volgens de legende dan) in die tijd ook Den Haag 'geboren'. Als vermoedelijke bouwheren van de Grafelijke Zalen staan haar vader Floris IV en broer Willem II aan de wieg van Den Haag als hofstad en regeringscentrum. In de periode 1290-1295 voltooit haar neef Floris V de ‘Grote Zaal’, zoals de Ridderzaal voorheen werd genoemd. Later wordt de Abdijkerk een internationaal bedevaartsoord voor onvruchtbare vrouwen. (bron: website Licht op Loosduinen)

Loosduinen was oorspronkelijk een tuindersdorp en als zodanig op het naastgelegen Westland georiënteerd. Het dorp werd zelfs als de hoofdplaats van het Westland beschouwd. De vruchtbare geestgrond leverde rijke oogsten op, onder andere van de peen, die van excellente kwaliteit was. Daar komt ook de bijnaam van de Loosduiners, "Peenbuikers", vandaan.

Het oude Loosduinen met de bijbehorende bedrijvigheid is in de loop der tijd grotendeels verdwenen, bijvoorbeeld de groenteveiling, herenhuizen, wasserijen, de verffabriek van Premier, het complex van Vredestein. Het voormalige gemeentehuis is afgebroken in 1970. In de jaren zestig en zeventig is het hart van het oude centrum onder de slopershamer verdwenen.

De annexatie door Den Haag in 1923 was onvermijdelijk (hoewel de stemming in de gemeenteraad het maar kantjeboord haalde met 7 stemmen voor en 6 tegen). Loosduinen had nog geen 10.000 inwoners en hoge schulden, waardoor er bijvoorbeeld geen geld was om riolering aan te leggen. En Den Haag had hard nieuw grondgebied nodig.

Tegenwoordig is het in feite een stadsdeel van Den Haag geworden, mede door de bouw van de wijken Kraayenstein, Houtwijk en Nieuw Waldeck. De tuinbouw is geleidelijk verdwenen. Vermoedelijk moet de laatste tuinder ermee stoppen als gevolg van het Masterplan Kijkduin. Loosduinen heeft in de loop der jaren een nieuw centrum gekregen met flats, winkels en kantoren. Het dorp is daarmee definitief door de stad opgeslokt, al blijft een (vrij klein) ouder gedeelte van het dorp duidelijk herkenbaar en zijn er twee kerken, waaronder het oudste (?, zie hieronder onder Bezienswaardigheden) gebouw in de gemeente Den Haag.

Artikel over straatnamen in Loosduinen. In 1967 zijn veel straatnamen in dit stadsdeel gewijzigd, omdat de gemeente Den Haag het niet handig vond (o.a. voor de postbezorging) dat een aantal straatnamen in beide kernen voorkwam. Kennelijk vond de gemeente de kern toen al geen dorp meer, maar een wijk van de stad Den Haag.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit vroegere dorp en deze voormalige gemeente, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- De in 1981 opgerichte Stichting Oud Loosduinen wil de kennis over de rijke historie van dit vroegere tuindersdorp behouden, vergroten en voor een breder publiek toegankelijk maken en daarmee de interesse in het culturele erfgoed van de streek stimuleren. Dit doen ze o.a. door het verrichten van onderzoek naar het culturele erfgoed van het gebied en het publiceren daarover, door het organiseren van tentoonstellingen in het door haar beheerde museum (waarvoor zie de volgende alinea), door het verzorgen van ‘museumlessen’ en ‘lesbrieven’ op scholen, en door het ontwikkelen van fiets- en wandelroutes (verkrijgbaar aan de balie van het museum).

- Aan de voet van korenmolen De Korenaer staat langs de vaart de molenaarswoning en daarachter De Korenschuur, gebouwd in 1895 om o.a. te dienen als opslagplaats voor het graan. Na een restauratie in 1982 heeft in 1983 het Loosduins Museum De Korenschuur er zijn intrek in genomen. In het museum vind je vaste en wisselende tentoonstellingen over de geschiedenis van het voormalige tuindersdorp. Als groep kun je het museum op afspraak ook buiten de normale openingstijden bezoeken. Ze kunnen op verzoek en in overleg een lezing, presentatie of andere activiteit voor groepen verzorgen en een mooi programma samenstellen; met bijvoorbeeld een rondvaart of wandeling, en bezoek aan de Abdijkerk. Leuk voor families en bedrijfsteams. Ook op de site van het museum vind je al veel informatie over de geschiedenis van Loosduinen. Zoals een Beeldarchief met klassenfoto's, verenigingsfoto's, video's en 'zoekplaatjes' (= hulp gezocht om te 'ontcijferen' welke mensen of objecten op bepaalde ansichtkaarten staan, of welke locatie het betreft).

- Pagina over de geschiedenis van Loosduinen op de site van de lokale gelijknamige Commissie (zie daarvoor hieronder bij Links).

- Pagina's over de geschiedenis van Loosduinen door Chris Schram.

- Op de site Haagse Herinneringen vertellen 12 Loosduinse senioren in korte filmpjes, voorzien van vele toepasselijke illustraties, over hun herinneringen aan Loosduinen in vroeger tijden, betreffende thema's zoals het tuindersdorp, de Tweede Wereldoorlog, de WSM, de slagerij, de wasserij en de groenteveiling.

- Geschiedenis van wasserij Tettero te Loosduinen.

- Studiegroep Historisch Ockenburg (SGHO) heeft als doel de geschiedenis op en rondom het Loosduinse landgoed Ockenburg te bestuderen. Zij publiceert de resultaten van haar studies op een tweetal websites. Op deze websites staat veel historische informatie over het landgoed. Naast de algemene geschiedenis wordt er ook ruim aandacht besteed aan de oorlogshandelingen die er in de periode 1940-1945 hebben plaatsgevonden. De Studiegroep verzorgt, in samenwerking met andere stichtingen, historische rondleidingen door Loosduinen en Ockenburg over de meidagen 1940 en de periode 1940-1945.

In 2013 is de portierswoning, op initiatief van de Studiegroep en Stichting Militair Erehof 's-Gravenhage, op de gemeentelijke monumentenlijst geplaatst. Op 13 juli 2013 zijn de plaquettes onthuld met daarop de namen van Nederlandse militairen die op of om Ockenburg sneuvelden, dan wel gewond raakten en daar later ter plaatse of elders aan overleden.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Medio 2005 gingen in Vroondaal Hofstedepark (gelegen in het ZW van Loosduinen, W van de Madesteinweg) de eerste palen de grond in. In voorjaar 2006 werden de eerste twee villa’s betrokken. Nieuwe buren volgden in snel tempo, aangetrokken door het particulier opdrachtgeverschap en het unieke architectuurplan. Alhoewel de financiële crisis minder kavelkopers bracht, heeft inmiddels een aanzienlijk aantal nieuwe bewoners zich gevestigd rond de centraal gelegen brink en in de omringende luwtegebieden bij het water. Gebleken is dat het residentiële karakter van Vroondaal Hofstedepark aantrekkingskracht heeft op ondernemers en topfunctionarissen uit binnen- en buitenland. Voor zichzelf en hun gezin zoeken zij huisvesting die aansluit bij hun internationaal geörienteerde levensstijl. In deze gemeenschap leeft de sterke behoefte om elkaar te leren kennen en te inspireren. De bewoners van Vroondaal Hofstedepark zijn zeer betrokken bij hun wijk. Zorg over leefbaarheid, veiligheid en duurzaamheid wordt beschermd en bewaakt door diverse actief opererende commissies. De wensen, behoeften en ambities van de leden en ook de initiatieven die zij ontplooien, dragen in hoge mate bij aan een inspirerend woon- en leefmilieu.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Abdijkerk in Loosduinen (Willem III-straat 40) is het oudste nog bestaande gebouw van Den Haag*, en sinds 2013 nog de enige kerk van de Protestantse Wijkgemeente Den Haag Zuidwest (de Ontmoetingskerk is in dat jaar gesloten). De geschiedenis van deze kerk beslaat inmiddels al bijna 8 eeuwen. Het verhaal begint met de stichting van een kapel door een van de leden van het Hollandse Huis. Rond 1230 bouwden Cistercienzer monniken hier een abdij, waarvan de tegenwoordige Abdijkerk nog een overblijfsel is: het klooster wordt door de Geuzen verwoest, de resten komen in handen van de hervormde gemeente die tot op de dag van vandaag iedere zondag in dit gebouw haar kerkdiensten houdt.
* Aldus de site van de kerk. Hoewel het wat dat betreft wedijvert met de oudste delen van het Binnenhof, die uit dezelfde periode dateren.

- De huidige windkorenmolen De Korenaer (Margaretha van Hennebergweg 2a), ook wel Molen Prins Maurits genoemd, is in 1721 gebouwd. Op deze plek in Loosduinen stond al in 1310 een molen. De huidige molen is een ronde stenen stellingmolen op een vierkante stenen voet. De molen is sinds 1925 in bezit van de gemeente Den Haag. Er zijn 2 vrijwillige molenaars, die er vooral voor demonstratiedoeleinden nog mee malen. - Drone-filmpje waarbij je de molen vanuit de lucht kunt bewonderen. Bij de molen bevindt zich ook het Loosduins Museum De Korenschuur. Nadere informatie daarover vind je hierboven onder het kopje Geschiedenis.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Na het grote succes van de 1e OCK Run in Loosduinen (op een zaterdag eind april) in 2016 heeft men besloten dit jaarlijks te gaan doen. Ze noemen het ook wel de 5 G Loop, omdat het evenement staat voor Gezellig, Groen, Geschiedenis, Gezond en Gastvrijheid. Het parcours loopt rondom de prachtige villa Ockenburgh, die anno 2017 in restauratie is en er binnenkort weer schitterend uitziet. Verder gaat de route dwars door het groen van de mooie historische buitenplaats Ockenburgh. De loop is geschikt voor jong en oud(er); zoals ze zelf zeggen 'van 7 tot 97'.

De loop wordt georganiseerd in samenwerking met AV Sparta, Haag Atletiek en de Hardloopwinkel. Daarnaast werken Scouting De Rimboejagers en het Zuid-Hollands Landschap mee aan het mogelijk maken van de loop door hun ruimtes / landgoed beschikbaar te stellen. De afstanden zijn: 1,5 km voor jeugd van 7 tot 16 jaar, 5 en 10 km vanaf 16 jaar. Ter inspiratie zie de videoreportage van de OCK Run 2016. Als je mee wilt doen moet je er snel bij zijn; in 2016 was het maximale aantal deelnemers van 250 snel bereikt. De aard van het landschap laat geen hoger aantal toe; Ockenburgh heeft een hoge natuurwaarde, en die mag niet te zeer onder druk staan.

- Festival Loosduinen (op een zaterdag begin september).

- Het Geluid van Loosduinen (op een zaterdag in september) is een gratis toegankelijk popfestival, met overdag een 8-tal bands - een mengelmoes van grote namen en veel Loosduinse ingrediënten - op het Loosduinse Hoofdplein, 's avonds een afterparty in HPC Café met bands en DJ's, en overdag verder nog kindertheater en straattheater.

- Een werkgroep van Wijkberaad Nieuw Waldeck heeft in september 2018 de 1e editie van de Parels van Loosduinen georganiseerd. Het was een zodanig succes dat er een vervolg komt: de volgende editie is op zaterdag 21 september 2019. Iedere inwoner van dit stadsdeel die iets maakt of beoefent, krijgt hiermee de kans om zijn bevlogenheid te delen met de bezoekers van dit evenement. Het zijn mensen met zeer uiteenlopende hobbies, passies en talenten. Middels optredens, rondleidingen en tentoonstellingen kun je tijdens deze tour een zeer uiteenlopend scala aan activiteiten gaan zien en beleven. "Ben jij een schrijver, dichter, auteur, beeldende kunstenaar, muzikant, visionair, uitvinder, komediant, mode-, tuin- of meubelontwerper, paranormale ziener, kunstschilder, verzamelaar, heb je een bijzondere sport, en/of ben je prettig creatief of culinair gestoord, meld je dan aan voor de Parelroute en deel jouw bevlogenheid en passie!" In deze videoreportage van editie 2018 komen een aantal deelnemers aan het woord en kun je kijken naar en lezen over hun passies.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Markt op woensdag 9.00-16.30 uur (Loosduinse Hoofdstraat). "Tijdens deze markt kun je genieten van het unieke en zeer mooie klokkenspel. De klanken zweven tussen de kramen over het plein en verwennen je oren, gratis en voor niets! Boven de kramen zie je nog net de overkapping van het klokkenspel."

- De prachtige brochure (20 pag., met veel foto's en oude ansichtkaarten, uitg. gem. Den Haag) Thuis in Loosduinen. Wandeling in verrassend Loosduinen leidt je al wandelend in ca. 2,5 door de bezienswaardigheden van deze kern plus Kijkduin. Op het eind van de wandeling ontdek je de drie lokale befaamde historische schatten: de Abdijkerk (het oudste kerkgebouw van Den Haag), de molen en het Loosduinse Museum. Allemaal bij elkaar gelegen als één grote ansichtkaart uit het verleden.

Loosduinen beschikt over een van de mooiste stedelijke natuurgebieden van West-Europa. Vanuit het groene Madestein en Ockenburgh wandel je een uitgestrekt duingebied binnen. Op de top van de puinduinen krijg je een schitterend panorama over duin en zee voorgeschoteld. Burgemeester Van Aartsen zei recentelijk dat hij vooral het licht van Loosduinen zo bijzonder vindt. Het ene moment wandel je onder een dicht bladerdak in Ockenburgh, een paar minuten later tuur je onder eindeloze luchten naar de horizon op zee. Blonde duinen, opstuivende golven en licht! Meer zon dan elders ook (dit allemaal aldus de brochure uit de alinea hierboven).

- Winkelcentrum Loosduinen omvat ca. 90 winkels. Er zijn voldoende (gratis) parkeerplaatsen. Ook met het openbaar vervoer is het winkelcentrum goed bereikbaar; met Randstadrail 2 en 3, bus 26 van HTM en bus 31 van Veolia.

- De website Licht op Loosduinen zet de vele prachtige plekken en verhalen van deze voormalige gemeente in de spotlights, en attendeert je op o.a. lezingen, rondleidingen, optredens en arrangementen.

- Buitenplaats Ockenburgh in Loosduinen is omstreeks 1650 gebouwd in opdracht van dichter en medicus Jacob Westerbaen, die tegelijkertijd het gelijknamige landgoed liet aanleggen. Westerbaen, zoon van een eenvoudige Haagse touwslager, was na zijn studie geneeskunde en zijn huwelijk met de welgestelde weduwe Anna Weytsen tot de maatschappelijke en culturele elite gaan behoren. Hij maakte van Ockenburgh een klein paradijs met siertuinen, moestuinen, boomgaarden, akkers, een visvijver en jachtgronden en hij bezong zijn 'Hof van Eden in het Duyn' in een lang lofdicht.

Na Westerbaen ’s dood in 1670 wisselde het landgoed vele malen van eigenaar. De buitenplaats werd een aantal keren verbouwd en uitgebreid. De laatste particuliere eigenaar die het ingrijpend verbouwde, was notaris S.J. van den Bergh,die het landgoed in 1898 aankocht. Hij stelde zijn park eens per jaar open voor de (Loosduinse) bevolking. Na zijn dood in 1916 boden zijn erfgenamen Ockenburgh te koop aan, allereerst aan de gemeenten Den Haag en Loosduinen. Die zagen echter af van koop, waarna het landgoed is opgesplitst en in kavels aan diverse partijen is verkocht.

De buitenplaats met omliggend gebied is in 1931 alsnog door de gemeente Den Haag aangekocht, met de bedoeling om het open te stellen als stadspark. Het landhuis, waarvoor men nog geen concrete bestemming had, werd wisselend gebruikt. Zo werden er in 1939 enkele maanden gevluchte Joodse kinderen opgevangen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Ockenburgh bezet door de Duitsers en raakte zwaar beschadigd. Granaatinslagen in de spanten van het landhuis zijn daar nog de stille getuigen van. In 1949 werd het complex een jeugdherberg, waarbij het interieur van het landhuis verdween en de indeling werd aangepast.

Tussen 1967 en 1975 is de jeugdherberg verbouwd en uitgebreid met een nieuwe vleugel van staal en glas, naar ontwerp van architecten- en ingenieursbureau F. van Klingeren te Amsterdam. Jeugdherberg Ockenburgh werd daarmee een van de grootste ter wereld. Toch kwam er in 1996 een eind aan het bestaan. Sindsdien probeerde de gemeente Den Haag een nieuwe bestemming voor Ockenburgh te vinden. Het beheer van het landgoed stond jaren op een laag pitje en de villa en haar bijgebouwen stonden grotendeels leeg en raakten vervallen.

In 2011 is het landgoed als onderdeel van het gebied Solleveld & Kapittelduinen aangewezen als Natura 2000-gebied en het beheer is overgedragen aan Stichting Het Zuid-Hollands Landschap (ZHL). Voor de opstallen van het landgoed, inclusief het landhuis en de direct omliggende grond, werden diverse tenders uitgeschreven, zonder dat een koper werd gevonden. Eind 2012 namen Stichting tot behoud van de Historische Buitenplaats Ockenburgh (SHBO) en enkele buurtbewoners het initiatief om met een alternatief plan te komen, en sloten met de gemeente Den Haag een intentieovereenkomst: De gemeente verplichtte zich tot de cascorestauratie van het landhuis (in 2017 gerealiseerd),.en sprak de intentie uit dat SHBO de toekomstige gebruiker van Buitenplaats Ockenburgh zou zijn; SHBO verplichtte zich tot het uitvoeren van een Haalbaarheidsonderzoek van haar plannen (aangeboden aan de gemeente op 16 december 2015). Bovendien verplichtte SHBO zich tot het veroorzaken van reuring op de buitenplaats d.m.v. een pop-up restaurant en een evenementen- en cultureel programma.

Naar aanleiding van het Haalbaarheidsonderzoek heeft de gemeente de intentie uitgesproken dat SHBO de toekomstige juridische eigenaar van Buitenplaats Ockenburgh zal worden. De overdracht heeft in 2017 plaatsgevonden. SHBO verplicht zich daarmee tot het werven van aanvullende middelen voor de renovatie en herbestemming, inclusief installaties. Het streven is het monument weer een eigentijdse functie te geven en tegelijkertijd de cultuurhistorische waarden te behouden en te versterken. Dit ligt binnen de gedachtenlijn van zowel de gemeente Den Haag als de Provincie Zuid-Holland, afd. Erfgoed en Cultuur. In 2017 heeft de gemeente Den Haag de buitenkant van het landhuis volledig gerestaureerd.

De ruimtelijke indeling van het huis zal zo veel mogelijk in ere worden hersteld, met bijzondere aandacht voor de monumentale details. De moer- en kinderbalkenplafonds en de monumentale trap worden gerestaureerd. Door de installaties voor energieopwekking, luchtbehandeling, buffering, grootkeuken en opslag in een deel van de catacomben onder en buiten de villa te plaatsen, wordt het interieur zoveel mogelijk gespaard. Zo kan het maximaal tot zijn recht komen. De allure van weleer wordt gecombineerd met de mogelijkheden, eisen en gemakken van nu, zoals duurzame installaties en een lift voor minder validen naar de verdieping. Waardoor de toegankelijkheid van het monument vergroot wordt.

Op de begane grond van de villa komt een café-restaurant, de ruimten op de verdieping zijn beschikbaar voor (culturele) bijeenkomsten, in de zijvleugel komen hotelkamers en additionele ruimte voor bijeenkomsten, educatieve activiteiten, exposities en overige bezoekersfaciliteiten. Ook zal er een passend streekwinkeltje worden toegevoegd aan de beleving van de buitenplaats, gerund door vrijwilligers. De kas, nu een tijdelijk onderkomen voor het pop-up café, blijft beschikbaar als locatie voor bijeenkomsten, (culturele) evenementen en educatieve activiteiten.

Landgoed Ockenburgh in Loosduinen biedt voor ieder wat wils. Al fietsend of wandelend geniet je van de parkachtige allure. Ruiters mogen via het doorgaande ruiterpad over het landgoed. Honden kunnen op de Koeweide losgaan, maar moeten elders aan de lijn. Wie rust zoekt, kiest voor het Hyacintenbos. Ruiger terrein vind je rond de oude duinen onder de oeroude bomen van de Zwitserse Partij. Dwaal langs de Spiegelvijver en staar naar het evenbeeld van het landhuis. Juist hier voel je de nabijheid van jonkheren en jonkvrouwen.

Bedenk dat je hier als gewone sterveling eeuwenlang niet welkom was. Het landgoed ging maar eens per jaar open voor het gewone publiek. Nu is dit ook jouw landschap en mag je er zo maar in! Je ziet nog steeds de sporen van allerlei modegrillen en verschillende landschapsstijlen. Voor de rechte lijnen en de gazons van de Franse stijl zijn zelfs complete duinen afgegraven. Vanuit landhuis Ockenburgh lopen nog altijd drie imponerende kaarsrechte zichtlijnen door het park. De oprijlaan vanaf de Monsterseweg is daarvan een mooi voorbeeld.

De monumentale villa op Landgoed Ockenburgh is in 2017 door de gemeente Den Haag (casco) gerestaureerd. De Stichting tot Behoud van de Historische Buitenplaats Ockenburgh, die een 'Plan B' heeft uitgewerkt als alternatief voor de in hun optiek te grootschalige ontwikkelingen van een projectontwikkelaar, krijgt het eerste recht van koop. - Pagina over landgoed Ockenburgh te Loosduinen op de site van beheerder het Zuid-Hollands Landschap.

Landgoed Ockenburgh maakt deel uit van het recent opgerichte en nog in ontwikkeling zijnde Nationaal Park Hollandse Duinen. Een gebied van liefst 43 km lang en 8,5 km breed, met een oppervlakte van ca. 200 km2. Een aaneengesloten gebied van Hoek van Holland in het Z tot helemaal aan de Langevelderslag N van Noordwijk. Met de oprichting van dit Nationaal Park zorgt Het Zuid-Hollands Landschap ervoor dat de natuur nog beter beschermd en behouden blijft. Nationaal Park Hollandse Duinen is in oktober 2016 verkozen tot een van de 3 mooiste natuurgebieden van Nederland (samen met het Waddengebied en de Veluwe).

- Pluk! (Loosduinse Hoofdstraat 1184a te Loosduinen) bestaat sinds 2012 toen ze (d.w.z. een samenwerkingsverband tussen Parnassia en Stichting Team Terra) kinderboerderij Hoeve Bijdorp, de heemtuin en het naastgelegen moestuinencomplex van de gemeente hebben overgenomen. Sindsdien is er veel veranderd. Ze hebben een grote pluktuin aangelegd, er is een winkeltje, ze hebben een lunchroom en is er een terras met een aangrenzende natuurspeeltuin voor de kleinsten. In de zomerperiode kun je op woensdagen tussen 14.00 en 16.00 uur groente en fruit komen plukken.

- De Waanzinnige Waldeck Tuin is een ecologisch verantwoorde buurttuin en recreatieplaats die wordt gerealiseerd aan de rand van de wijk Nieuw Waldeck in Loosduinen. Het verhaal begint in 2015. Toentertijd was het gebied waar nu de buurttuin gerealiseerd wordt nog een plek waar een clubhuis stond van Scouting De Rimboejagers. Omdat zij zouden gaan vertrekken naar een andere locatie, zocht de gemeente een nieuwe invulling voor het lege gebied dat achter zou blijven. Aanvankelijk was de gemeente voornemens om het gebied te verkopen aan particulieren in de vorm van 'zelfbouwkavels'. De zelfbouwkavels zouden erg dicht op de bestaande bouw worden geplaatst. Ook was de openbare veiligheid van de buurt niet langer meer gegarandeerd aangezien de hulpdiensten niet langer van de open ruimte gebruik zouden kunnen maken om ook bij de moeilijker benaderbare huizen aan het autoloze deel van de Hector Berliozkade te komen. Het is dan ook niet verrassend dat de plannen voor zelfbouwkavels veel kritiek en tegenstand kregen van de buurtbewoners uit de wijk. Zij kwamen met een burgerinitiatief voor een alternatief plan, waar de gemeente zich achter kon scharen. Een invulling waar maatschappelijk belang en leefbaarheid voorop staan. Een compleet nieuw idee voor een groenere wijk. De Waanzinnige Waldeck Tuin dus, die anno 2019 volop in ontwikkeling is, en die een thuishaven wordt voor heel veel leuke activiteiten. Activiteiten die als doel hebben om de mensen in de buurt met elkaar te verbinden.

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichtkaarten van Loosduinen uit de collectie van het Westlands Museum.

- Heel veel oude ansichtkaarten, suikerzakjes en poststempels van Loosduinen, uit de collectie van vermoedelijk Hans Klok (er staat geen naam bij maar wij vermoeden dat hij het is).

- Oude ansichtkaarten van Loosduinen.

- Oude foto's en actualiteiten uit Loosduinen op Facebook. - Nog een Facebookpagina met oude foto's en ansichtkaarten van dit stadsdeel.

- Facebookpagina TV Loosduinen is opgezet door Michel Rogier. Het is een kanaal van en voor Loosduiners. Met korte, lange, grappige en serieuze filmpjes en sfeerbeelden. Informatie van amateurs, professionals en "uit de losse pols" filmpjes. Van bewoners, verenigingen, scholen, evenementen etc. Zo lang het maar relevant is voor dit stadsdeel. Iedereen die lid is van deze pagina wordt uitgenodigd uit om filmpjes te posten.

- Filmpje met foto's van de Loosduinse Hoofdstraat in vroeger tijden. - Loosduinse Hoofdstraat in vroeger tijden deel 2.

- Filmpje m.b.t. de sloop van het oude Loosduinen.

- © van de actuele kaart op deze pagina: gemeente Den Haag.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Loosduinen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Pagina over Loosduinen op de site van de gemeente Den Haag. - Stadsdeelkantoor Loosduinen.

- Nieuws: - Weekblad De Loosduinse Krant verschijnt in Loosduinen e.o. en in Monster en is via de link ook online te lezen.

- Belangenorganisaties: - De na de herindeling van 1923 opgerichte Commissie Loosduinen behartigt de belangen van deze kern richting gemeente en andere instanties, mede namens de 6 bewonersorganisaties en het bedrijfsleven. - Wijkberaad Kom Loosduinen. - Wijkberaad Nieuw Waldeck. - Wijkvereniging Bohemen - Waldeck - Kijkduin. - Bewonersvereniging Vroondaal Hofstedepark.

- Lezen: - Bibliotheek Loosduinen (Loosduinse Hoofdstraat 555). - Bibliotheek Nieuw Waldeck (Rossinilaan 141).

- Jeugd: - Kinderwerk Loosduinen helpt kinderen activiteiten te bedenken en uit te voeren, vanuit een basis van inlopen, school- en buitenactiviteiten.

- "Laat je uitdagen op landgoed Ockenburgh. Scouting De Rimboejagers is een gezellige, vernieuwende scoutinggroep in Loosduinen. Geen uniform, maar een polo. Geen gescheiden jongens- en meisjesgroepen maar een gemengde groep. Het clubhuis van De Rimboejagers bevindt zich op een van de mooiste plekken van Den Haag: landgoed Ockenburgh. Een unieke locatie waar de scouts wekelijks, in een bosrijke omgeving, hun avonturen beleven en uitdagende en afwisselende activiteiten ondernemen. Stort je ook in het avontuur en kom eens langs bij ons nieuwe clubhuis Chalet Ockenburgh aan de Monsterseweg."

- Muziek: - Kerkkoor Deo Sacrum.

- "Popradar Den Haag, het voormalige Haags Pop Centrum, is een organisatie die zorgt voor een levendige en diverse popscene binnen Den Haag. We beheren het grootste repetitieruimtecentrum van Den Haag en creëren nieuwe lokale, nationale en internationale kansen voor Haagse acts en muzikanten. Op de locatie in Loosduinen beschikken we over 20 repetitieruimtes, een professionele geluidsstudio, verschillende les- en presentatieruimtes, het Radarcafé met wekelijks programma en de grote Radarzaal die je kunt huren voor optredens, feesten en meetings. Daarnaast worden er muzieklessen en bandcoaching gegeven door onder andere Ready To Play en Drumschool Stefan van de Brug. Haagse acts kunnen bij Music Support aankloppen voor advies en (financiële) ondersteuning binnen hun route naar verdere ontwikkeling. We verbinden muzikanten, coaches, boekers, producers, publiek, beleidsmakers, initiatiefnemers en poporganisaties met elkaar."

- Sport: - In 1936 neemt een drietal personen het initiatief om een "echte voetbalclub" op te richten, nadat op het terrein van Stichting Bloemendaal de jongens van de op de stichting wonende ouders, zoals in iedere straat, tegen een balletje trapten. Vandaag de dag is S.V. Loosduinen uitgegroeid tot een club met senioren- en jeugdteams, die haar thuisbasis heeft op Sportpark Madestein.

- Zorg: - Prettig en veilig wonen in een levendige omgeving, dat doe je in WoonZorgPark Loosduinen aan de Willem III straat. Zelfstandig, maar met de nodige zorg en behandeling. Het is een kleinschalig zorgcentrum met aanleunappartementen, een- en tweekamerappartementen en allerlei voorzieningen die ook voor de wijk toegankelijk zijn. Hierdoor is er altijd leven en gezelligheid. In de vleugel Molenzicht woont men zelfstandig, maar wordt extra structuur geboden voor wie problemen met het geheugen ervaart. Op de afdeling Schelpenhof wonen ouderen met een indicatie dementie in een gesloten setting.

- Veiligheid: - Politie Loosduinen. - Brandweer Haaglanden - kazerne Loosduinen.

- Genealogie: - Doop-, lidmaat- en trouwregisters Loosduinen tot 1812. - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Loosduinen (waar is dit?, red.), Ockenburg en begraafplaats Abdijkerkhof. - Weet jij waar je Loosduinse familienaam vandaan komt, wat je naam betekent? Wat je voorvaders en -moeders voor beroep hadden of waar ze woonden, hoe je familiestamboom eruitziet? In het Loosduins Museum ben je welkom met je persoonlijke vragen op elke 1e zaterdagmiddag van de maand (van 13.00-17.00 uur) tijdens de inloopmiddag van de Werkgroep Genealogie. Onder begeleiding van enthousiaste experts kun je je voorouders vinden uit duizenden historische bronnen (zie het Bronnenoverzicht).

De werkgroep brengt de geschiedenis van Loosduinse families in kaart, maakt stambomen, kwartier- en gezinslijsten en bouwt een genealogische bibliotheek. Daartoe doen de leden ‘voorouder-onderzoek’ naar de afstamming van familienamen. Ze verzamelen doop-, trouw- en begraafgegevens uit Loosduinen; bouwen aan een unieke collectie bidprentjes, geboortekaarten, trouwkaarten, rouwbrieven en familieadvertenties van Loosduiners; maken een genealogische bibliotheek; en verzamelen krantenberichten over Loosduiners, zoals bij jubilea, onderscheidingen en sportprestaties. Kom ook grasduinen in de duizenden bronnen en ontdek je familiegeschiedenis! Voor nadere gegevens over het Loosduins Museum zie het kopje Geschiedenis.

Reacties

(2)

Een werkgroep van Wijkberaad Nieuw Waldeck heeft op 22 september 2018 de Parels van Loosduinen georganiseerd. Ook in 2019 zal de Parels van Loosduinen worden gehouden, op zaterdag 21 september. Iedereen die iets maakt of beoefent, kan zijn bevlogenheid delen met de wijkbewoners.

Dank voor de tip! Ik wil o.a. aandacht besteden aan initiatieven die de leefbaarheid en sociale cohesie in kernen ten goede komen, dus daar hoort dit zeker bij. Ik heb het toegevoegd. Al rond Googlend heb ik en passant nog wat interessante zaken ontdekt en toegevoegd, waaronder de Waanzinnige Waldeck Tuin, ook een lovenswaardig initiatief. En dit Wijkberaad had ik ook nog niet vermeld, die heb ik ook toegevoegd. Allemaal over ca. een dag te zien, omdat de pagina's naar de bezoekers toe 1x per dag worden ververst.
M.vr.gr., Frank van den Hoven, hoofdredacteur Plaatsengids.nl

Reactie toevoegen