Lonneker

Plaats
Dorp
Enschede
Twente
Overijssel

Lonneker Klootschieters_Noordergrensweg [640x480].jpg

Lonneker, in Twente is het klootschieten een populaire sport. Soms doet men dat op de openbare weg en dan zet men er keurig een waarschuwingsbordje bij, zoals hier aan de Noordergrensweg N van Lonneker.

Lonneker, in Twente is het klootschieten een populaire sport. Soms doet men dat op de openbare weg en dan zet men er keurig een waarschuwingsbordje bij, zoals hier aan de Noordergrensweg N van Lonneker.

de_lutte_bergwonnersteen_noordergrensweg_640x480.jpg

Lonneker, sommige rijksmonumenten weten zich goed te verstoppen zoals de Bergwonnersteen aan de Noordergrensweg.

Lonneker, sommige rijksmonumenten weten zich goed te verstoppen zoals de Bergwonnersteen aan de Noordergrensweg.

OV gemeente Lonneker in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Lonneker in ca. 1870 kaart J. Kuijper. Duidelijk is te zien dat de in oppervlakte enorme gemeente Lonneker het toen nog kleine stadje Enschede geheel omsloot. Nu zijn de rollen omgekeerd en omsluit de grote stad Enschede het dorpje Lonneker...

gemeente Lonneker in ca. 1870 kaart J. Kuijper. Duidelijk is te zien dat de in oppervlakte enorme gemeente Lonneker het toen nog kleine stadje Enschede geheel omsloot. Nu zijn de rollen omgekeerd en omsluit de grote stad Enschede het dorpje Lonneker...

Lonneker

Terug naar boven

Status

- Lonneker is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Twente, gemeente Enschede. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30-4-1934.

- Wapen van de voormalige gemeente Lonneker.

- Hoewel Lonneker een qua omvang bescheiden dorp was en is, had de gelijknamige gemeente een forse oppervlakte en omsloot het de stad en gemeente Enschede geheel. Op de plattegrond uit ca. 1870 elders op deze pagina is dat nog goed te zien. Enschede kon dan ook, na een eerdere grenscorrectie in 1884, pas goed uitbreiden na annexatie van de hele gemeente Lonneker in 1934.

- De gemeente omvatte naast het gelijknamige dorp verder nog de kernen Eschmarke, Usselo, Boekelo, Rutbeek (valt tegenwoordig onder Usselo), Broekheurne, Twekkelo en Driene (deels).

- Het dorp Lonneker heeft, evenals de andere dorpen in de gemeente Enschede, geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom ´in´ Enschede.

- Onder het dorp Lonneker valt in de praktijk een deel van de buurtschap Driene, dat, evenals Lonneker dus, voor de postadressen onder Enschede valt.

Terug naar boven

Naam

In het Nedersaksisch
Lönniker, Lönnker of Lönker.

Oudere vermeldingen
Laat 10e eeuw in Loningheri, midden 12e eeuw de Liunekere, 1280 Loenekare, Loneker, 1297 Lonichere, 1385 Lonincker.

Naamsverklaring
Betekent heri, afleiding van har 'zandige heuvelrug', van de lieden van de persoon Lono. De verscherping van g tot k komt onder andere ook voor bij Berlicum en Hedikhuizen.(1)

Terug naar boven

Ligging

Lonneker ligt direct N van Enschede.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Lonneker 1.229 huizen met 7.307 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 257/1.546 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Eschmarke 524/2.955, Usselo 114/720, Boekelo 76/433, Rutbeek 16/123, Broekheurne 45/267, Twekkelo 84/564 en Driene 113/699. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 700 huizen met ca. 1.800 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Vroegste geschiedenis
Lonneker wordt voor het eerst rond de 9e/10e eeuw genoemd in een goederenlijst van het stift Werden aan de Ruhr (Bisdom Münster). De buurschap maakt later deel uit van het kerspel en het richterambt Enschede als onderdeel van het drostambt Twente.

Opkomst en ondergang van de gemeente
Lonneker werd in 1811 een zelfstandige gemeente, gevormd uit het voormalige richterambt Enschede, zonder de stad Enschede en de Eschmarke. Bij een wijziging in 1818 werd ook de Eschmarke aan de gemeente toegewezen. In 1881 werd een deel van de oude marke Driene overgedragen aan het sterk gegroeide Hengelo en in 1884 kreeg Enschede ten koste van Lonneker er een groot gebied bij. Het gevolg was dat laatstgenoemde een van de weinige gemeenten in het land werd met een gemeentehuis buiten de eigen gemeentegrenzen en wel te Enschede.

Reeds tijdens de Eerste Wereldoorlog werd er gesproken over een samenvoeging van de gemeenten Enschede en Lonneker, maar pas per 1 mei 1934 werd wat toen nog resteerde van de gemeente, door de gemeente Enschede geheel geannexeerd. Een uitvoerige motivatie omtrent deze herindeling kunt u lezen in de Memorie van antwoord = toelichting van de minister waarom hij een samenvoeging van deze gemeenten wenselijk vindt. Een grenscorrectie, met handhaving van de gemeente Lonneker, die door sommigen werd bepleit, zou van die gemeente zo'n smalle 'schil' om de gemeente Enschede overlaten, dat dat niet levensvatbaar werd geacht.

Spoorlijn
Vanaf 1890 was het dorp aangesloten op het spoorwegnet van de Geldersch-Overijsselsche Lokaalspoorweg-Maatschappij (GOLS), maar het personenvervoer werd in 1934 alweer gestaakt. Tot in de jaren zeventig van de 20e eeuw was er nog beperkt goederenvervoer tussen Enschede en Lonneker, maar daarna is de lijn geheel opgeheven en opgebroken.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsplan Lonneker (2010).

- Uit onderzoek in 2015 blijkt dat Lonneker het gevaarlijkste kruispunt van Nederland heeft. Een reconstructie van de kruising heeft nog niet tot wezenlijke verbeteringen geleid. Een adequate oplossing is niet op korte termijn voorhanden. Belangrijke oorzaak is hier het niet verlenen van voorrang.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Lonneker heeft 24 rijksmonumenten.

- RK kerk uit 1837.

- Mariakapel.

- De Lonneker Molen dateert uit 1851 en is de opvolger van een oudere molen die in 1847 is afgebrand.

- De wigboldpalen (grenspalen die van 1818-1884 de grens aangaven tussen de gemeenten Enschede en Lonneker) staan door de uitbreiding van Enschede in de loop der jaren inmiddels in het centrum van die stad.

- Gevelstenen in Lonneker.

- De Bergwonnersteen aan de Noordergrensweg (N van het dorp, tussen het vliegveld en het Oldenzaalse bedrijventerrein Hanzepoort) markeert de grens tussen de voormalige marken Lonneker (vanaf 1811 onderdeel van de gemeente Lonneker), Deurningen (vanaf 1811 onderdeel van de gemeente Weerselo) en Berghuizen (van 1811 tot 1955 onderdeel van de gemeente Losser). De steen wordt benoemd in het 'Procesverbaal der Grensbepalingen van 1826' als steen nr. 22.28.32 en is een Rijksmonument. De Noordergrensweg valt tegenwoordig grotendeels onder de gemeente Enschede (kern Lonneker), echter 1 pand valt onder de gemeente Dinkelland, kern Deurningen, namelijk huisnummer 2.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Evenementen in Lonneker.

- Koningsdag met braderie.

- Blaaskapellenfestival (Hemelvaartsdag).

- Kunstevenement KunstenLandschap (weekend in mei) is een 2-daagse expositie in het fraaie landschap rond Lonneker, en is verbonden met het culturele hart van Enschede: de Roombeek. Onderweg kun je volop genieten van het fraaie Twentse coulissenlandschap, en van verrassende kunstwerken, installaties en performances.

- Kermis (vanaf de donderdag na Pinksteren).

- Lonneker Paardendagen (augustus).

- Oogstfeest (op een zondag in september).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Anno 2015 is de intentie om oude kerkepaden rond Lonneker in ere te herstellen (= paden die van vroegere boerderijen uitkwamen bij de kerk in het centrum van het dorp). Daarbij wordt ook een kapel aangelegd op een plek die vroeger van grote waarde was. Het is nog niet zeker of alles doorgaat: van enkele landeigenaren is nog medewerking nodig.

Terug naar boven

Beeld

- Filmpje over Kunst en Landschap 2015 door John M. Pieper.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Lonneker (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Lonneker.

- Onderwijs: - Lonnekerschool (Daltononderwijs).

- Sport: - Landelijke Rijvereniging (LR) Het Twentse Ros en Ponyclub (PC) De Vijf Marken hebben hun thuisbasis op manege De Twentse Marke aan de Roolvinkweg te Lonneker.

Reactie toevoegen