Loerbeek

Plaats
Dorp
Montferland
Liemers
Gelderland

loerbeek_einde_bebouwde_kom_beek_begin_bebouwde_kom.jpg

Er zijn tegenwoordig helaas gemeenten die bij aansluitende bebouwde kommen geen komborden meer plaatsen omdat je niet buiten een bebouwde kom komt. Maar het is wel zo netjes om te kunnen zien welke plaats je verlaat en binnenkomt. Zoals hier. Goed gedaan!

Er zijn tegenwoordig helaas gemeenten die bij aansluitende bebouwde kommen geen komborden meer plaatsen omdat je niet buiten een bebouwde kom komt. Maar het is wel zo netjes om te kunnen zien welke plaats je verlaat en binnenkomt. Zoals hier. Goed gedaan!

loerbeek_actuele_kaart.jpg

Het roze geaccentueerde gebied is het postcodegebied van het dorp Loerbeek. Duidelijk te zien is dat door deze actie in 1978 de Z helft van het dorp 'postaal is geamputeerd'. Hoe dat zit lichten we toe onder het kopje Status. (© Google)

Het roze geaccentueerde gebied is het postcodegebied van het dorp Loerbeek. Duidelijk te zien is dat door deze actie in 1978 de Z helft van het dorp 'postaal is geamputeerd'. Hoe dat zit lichten we toe onder het kopje Status. (© Google)

Loerbeek

Terug naar boven

Status

- Loerbeek is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Liemers, gemeente Montferland. T/m 2004 gemeente Bergh.

- De toenmalige gemeente en/of de toenmalige PTT hebben kennelijk reden gezien om in 1978, bij het ontstaan van het huidige postcodesysteem, voor de postcode en postadressen de grens tussen Loerbeek en het Z buurdorp Beek door de Didamseweg te trekken. Maar dat is de hoofdstraat, de 'dorpsstraat' van Loerbeek, waardoor de Z kant (oneven nummers), plus de aansluitende bebouwing in de zijstraten, voor de postadressen 'in' Beek ligt. Vermoedelijk had dit postale redenen; Loerbeek is altijd te klein gebleven voor een eigen postkantoor (en zal ook geen eigen postbode hebben gehad). Beek en Kilder hadden dat wél. Het ligt daarom voor de hand dat de postbode van Kilder t/m de N zijde van de Didamseweg in Loerbeek bezorgd zal hebben, en de postbode van Beek t/m de Z zijde van die weg. En daar zal dan, als gevolg, de postcode-indeling uit zijn voortgekomen (omdat men geen 2 postcodes aan dit kleine dorp wilde toekennen is het deel Z van de Didamseweg postaal aan buurdorp Beek toegekend).

De blauwe plaatsnaamborden (komborden) ter plekke blijken wél conform de geografische en maatschappelijke realiteit te zijn geplaatst, namelijk ter hoogte van de Z parallel aan de Didamseweg lopende Meizoenstraat. Waardoor de bebouwing aan en tussen deze wegen in de praktijk dus wél in Loerbeek ligt, evenals het bedrijventerrein in het NW.

- Het kleine dorp Loerbeek werkt op veel gebieden samen met het grotere Z buurdorp Beek. Zo delen zij veel voorzieningen en zijn er diverse gemeenschappelijke verenigingen (zoals schutterij, voetbalclub, tennisclub, carnavalsvereniging, dorpsraad).

Terug naar boven

Naam

In het Nederfrankisch
Loerbea:k.

Oudere vermeldingen
1240 Loberke, 1417 Lobrick. Het gebied zou vroeger ook Bekermark en Beekse Hei hebben geheten. Tussen Loerbeek en het W buurdorp Nieuw-Dijk ligt de buurtschap Heide (rond de Heideweg). Het N buitengebied van het dorp staat in de atlassen vermeld als Beekse Broek, wat op een oorspronkelijk moerassig/drassig gebied duidt.

Naamsverklaring
De identificatie met Loerbeek ontbreekt, de verklaring is onzeker. In 1240 is sprake van een bos in Loberke en oude kaarten vermelden een huis genaamd Lobberich, nu Groot Lobberik. Voorgesteld is de namen Loerbeek en Lobberik op een lijn te stellen en te verbinden met Blerik, Maurik en Varik; het aldus gereconstrueerde Lobboriacum* betekent 'dat wat toebehoort aan de persoon Lobborius*'. Lobberich (Duitsland) gelegen ZO van Kaldenkirchen, 1291 de Lotbruke, is een samenstelling van lot 'aandeel' en broek 'moerassig land'.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Gekscherend wordt wel eens gezegd dat de mensen in het vlakke land tussen Kilder en Beek er altijd op hebben 'geloerd' om bij Beek te mogen horen.

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp (samen met buurdorp Beek) Vlègeldarp.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Loerbeek ligt N van het dorp Beek, NNO van de A3 in Duitsland (die even verderop N aansluit op de Nederlandse A12), het Duitse dorp Elten en het dorp Spijk, NO van de dorpen Herwen, Lobith en Tolkamer en het wijkdorp Tuindorp, ONO van het Knooppunt Oud-Dijk (A12/18) en de dorpen Babberich, Aerdt, Pannerden en Doornenburg, O van de A18, het dorp Oud-Zevenaar en de stad Zevenaar, OZO van de dorpen Nieuw-Dijk en Didam, ZO van het dorp Loil, ZZO van het dorp Nieuw Wehl, Z van het dorp Wehl, ZW van het dorp Kilder en de stad Doetinchem, W van de dorpen Braamt en Etten, WNW van de dorpen Zeddam en Azewijn en NW van de dorpen Stokkum en Lengel, de stad 's-Heerenberg en de Duitse plaats Emmerich.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Het dorp Loerbeek heeft ca. 300 huizen met ruim 700 inwoners (hierin zijn begrepen de aantallen voor het hierboven onder Status, 2e alinea bedoelde gebied dat binnen de bebouwde kom van Loerbeek ligt, maar postaal onder buurdorp Beek valt).

Terug naar boven

Geschiedenis

In den beginne
Vuurstenen werktuigjes, die bij opgravingen zijn gevonden, tonen aan dat er reeds rond 2500 v.Chr. een nederzetting is op de grens van Didam en Beek.

Armoe
Uitgezonderd enkele dagen in augustus regent het in 1816 van half mei tot in november vrijwel onafgebroken. De Liemers verandert in een moeras. Ook in Loerbeek gaat de oogst (tarwe, rogge, gerst, aardappelen en tabak) volledig verloren. De schade is onvoorstelbaar, en wordt bovendien nog versterkt door het volledige gebrek aan gras als voedsel voor het vee. Bittere armoede is het gevolg, en mensen moeten zich voeden met voedsel dat onder normale omstandigheden aan varkens wordt gegeven. Ook elders in Europa en de wereld is 1816 een extreem jaar. Naar schatting 200.000 mensen verhongeren in Europa. In veel landen breken voedselrellen uit.

Nadat het gehele jaar 1816 het extreem slechte weer ook in Loerbeek voor enorme problemen zoals honger en armoede heeft gezorgd, verschijnt medio maart 1817 de zon, die zich daarvoor in dertien maanden vrijwel niet heeft laten zien. Het gewone klimaat keert eindelijk weer terug. Pas in de loop van de 20e eeuw hebben wetenschappers vastgesteld dat de tijdelijke klimaatverandering, die de wereld en ook Loerbeek in 1816 kwelt, het gevolg is van de enorme vulkaanuitbarsting van de Tambora op het eiland Sulawesi in de Indonesische Archipel. Aan het begin van de 19e eeuw duurt het maanden tot jaren voordat nieuws van de andere kant van de wereld onze omgeving bereikt, maar ook als men het destijds geweten had, zou niemand een verband hebben gelegd tussen de vulkaanuitbarsting en de tijdelijke klimaatverandering.

Onderwijs
In 1890 telt Beek 775 inwoners waarvan er 79 in Loerbeek wonen. De RK kerk staat in Beek maar de openbare school in Loerbeek. Op deze school zitten dan 107 kinderen waarvan 19 leerlingen van de 'Diemse hei' en 14 uit Kilder. Er zijn 2 onderwijzers en 3 onderwijzeressen. In 1898 komt Henri Vermeulen op 18-jarige leeftijd als onderwijzer naar Loerbeek, waar hij gaat werken onder hoofdonderwijzer A.F. Wevers. In 1910 wordt Vermeulen hoofd van deze school. Dit blijft hij totdat hij in 1925 hoofd wordt van de RK school in Beek. De uit het Limburgse Venray afkomstige Vermeulen (1880-1984) blijft vanaf 1898 zijn hele verdere lange leven wonen en werken in (Loer)beek, waar hij veel betekent voor de dorpsgemeenschap.

Na vanaf 1940 onderwijzeres te zijn geweest in Loerbeek gaat zijn dochter Jo Vermeulen (1917-2010) in 1977 met pensioen. Diverse generaties (Loer)bekers hebben van deze bijzondere vrouw het lezen en schrijven geleerd. In 2006 schenkt zij het overgrote gedeelte van haar familiearchief, waarin vele foto's die een goed beeld geven van het Liemerse platteland aan het eind van de 19e eeuw en de eerste helft van de 20e eeuw, aan het Liemersmuseum in Zevenaar. 'Juffrouw' Vermeulen is altijd ongehuwd gebleven en tot kort voor haar dood in het ouderlijk thuis blijven wonen. Als gevolg van bevolkingskrimp moet de St. Martinusschool in Loerbeek in 2014 de deuren sluiten. De kinderen uit het dorp gaan sindsdien naar de Kolkstedeschool in Beek.

Infrastructuur
In 1891 wordt de weg van Beek naar Loerbeek met slak (sintels uit de ijzerindustrie) verhard. De weg wordt al snel 'Slakweg' genoemd. In 1930 wordt Loerbeek door de P.G.E.M. (Provinciale Gelderse Electriciteit Maatschappij, voorganger van de NUON) aangesloten op het elektriciteitsnet.

Oorlog
Wim Berntsen, geboren te Loerbeek op 2 augustus 1920, sneuvelt op de Grebbeberg op maandag 13 mei (Tweede Pinksterdag) 1940 op 19-jarige leeftijd. Als oudste van de 9 kinderen van het molenaarsgezin Berntsen is hij voorbestemd zijn vader als molenaar op te volgen, maar het lot beslist anders... Op 2 oktober 1944 worden Hein Thuis uit Loerbeek en Toon Bosman uit Beek door een vliegtuigkogel getroffen. Hein Thuis is op slag dood en Jan Bosman overlijdt een dag later aan zijn verwondingen. Ze waren op weg om bij Zevenaar voor de Duitsers loopgraven te graven, wanneer ze bij Didam door een vliegtuig worden beschoten. Op 7 oktober 1944 wordt in de verre omtrek de lucht donker tijdens het vreselijke geallieerde bombardement op Emmerich dat binnen een uur voor 97% verwoest wordt door honderden Lancasters van de Royal Air Force. Meer dan 2.400 gebouwen worden daarbij getroffen en er vallen vele honderden doden. Ook in Beek en Loerbeek is de luchtdruk van de ontploffende bommen duidelijk te voelen en overal dwarrelen stukjes papier door de lucht.

Tijdens een razzia op 24 oktober 1944 in Enschede worden enkele duizenden mannen door de Duitsers opgepakt en op transport gesteld naar 's-Heerenbergh en omgeving, waar ze moeten werken aan de Duitse verdedigingslinie, de zogeheten Westwall. Na de oorlog betuigen deze dwangarbeiders hun dank aan de lokale bevolking. Zo verschijnt op 31 augustus 1945 een dankbetuiging van deze Westwallarbeiders, die in Loerbeek ondergebracht zijn geweest. Op 26 maart 1945, luttele dagen voor de bevrijding, wordt Marietje Hasenbrink lopend op weg naar huis in Loerbeek dodelijk getroffen door een mitrailleursalvo uit een geallieerd vliegtuig. Op 1 april1945, eerste paasdag, komt met de komst van de Canadezen ook voor Loerbeek een eind aan een oorlog.

Op 11 juli 1949 wordt de 21-jarige soldaat Jo Bod uit Loerbeek in de omgeving van Magelang op Midden-Java vermist. Zijn lichaam wordt nooit meer gevonden en als overlijdensdatum wordt 11 juli 1949 aangehouden. Jo Bod is gesneuveld kort voordat in augustus 1949 een eind komt aan de gevechten tussen Nederlandse soldaten en Indonesische nationalisten. In december 1949 erkent Nederland de soevereiniteit van Indonesië.

Horeca
- Geschiedenis van de horeca in Loerbeek, middels een 'virtuele kroegentocht'.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2014 zijn in Loerbeek 6 starterswoningen gerealiseerd (of zijn die onderdeel van het hieronder vermelde project?,red.).

- Om in de eigen toekomstige woonruimtebehoefte van Loerbeek te voorzien, wordt aan de zuidkant van de lintbebouwing een 'woonhof' met 21 woningen gerealiseerd. Voor de ontsluiting daarvan wordt de Meester Vermeulenstraat doorgetrokken. Het betreft zowel vrijstaande, twee-onder-één-kap-, drie-onder-één-kap- als rijenwoningen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Loerbeek heeft 3 gemeentelijke monumenten, zijnde de boerderij op Haspelweg 2, het woonhuis (voormalige boerderij) op Doetinchemseweg 9 en de molenromp met motorhuisje op Doetinchemseweg 4. In het karakteristieke motorhuisje heeft een dieselmotor gedraaid om elektriciteit op te wekken. In 1841 laat Johannes F. Boubaij hier een molen bouwen. In de nacht van 8 op 9 april 1842 brandt deze molen af. Boubaij wordt ervan verdacht de molen zelf in brand te hebben gestoken - of in brand te hebben laten steken - om van de verzekering geld te ontvangen.

Op de plaats van de uitgebrande molen laat Johannes Wilhelmus ten Benzel in 1844 opnieuw een molen bouwen, nadat hij hiervoor in april van dat jaar goedkeuring had gekregen van de ministers van Financiën en Binnenlandse Zaken, en van Gedeputeerde Staten van Gelderland. Aan deze goedkeuring was een bezwaarprocedure voorafgegaan, waarin de rentmeester van Huis Bergh bezwaar tegen de bouw had aangetekend. Hij was van mening dat er in Bergh en omliggende gemeenten al voldoende windmolens waren. De kosten van de bouw en het onderhoud van de nieuwe molen zouden niet opwegen tegen het voordeel dat de inwoners van Beek en omgeving ervan zouden hebben. Huis Bergh zou schade lijden omdat de grafelijke molens minder te malen zouden hebben. Bovendien zou de controle door het Rijk op het malen onnodig bemoeilijkt worden, temeer daar de nieuwe molenaar zou proberen klanten van de grafelijke molens weg te lokken door bepaalde voordelen aan te bieden. Deze bezwaren hebben de bouw van de molen niet kunnen tegenhouden.

Door een brand in 1922 wordt de molen ernstig beschadigd. De schade als gevolg van de brand is nimmer volledig hersteld, en men gaat na 1922 verder malen op motorkracht. Molens worden soms naar de (huidige of laatste) eigenaar genoemd. Vandaar dat deze molen aanvankelijk bekend stond als Molen Ten Benzel, en tegenwoordig als Molen van Berntsen (foto), naar de latere eigenaren, de familie Berntsen. In 2002 zijn de molenromp en het naastgelegen motorthuisje benoemd tot gemeentelijk monument, ondanks bezwaren van de toenmalige, in 2005 overleden eigenaar Harry Berntsen, die naast het complex woonde. Het molencomplex is al tientallen jaren verhuurd aan de Wehlse tak van de familie Berntsen. Eigenaar Hans Berntsen van Berntsen Mengvoeders Wehl / Loerbeek, die ook een bedrijf heeft aan de Kelderlaan in Wehl (Meerenbroek), zegt best voor het conserveren van het oude te zijn.

"Maar niet voor deze waardeloze oude stomp, die toch nooit meer iemand wil opbouwen. De molen is in de jaren zeventig afgebrand en dit is alles wat ervan over is." Wind en regen hebben vrij spel, want de Loerbeekse molen is van boven open. Dat betekent ook, dat de gemetselde stenen elke winter verder kapot vriezen. "Het wordt straks nog gevaarlijk eromheen te lopen", aldus Berntsen. Hij vindt bovendien dat hij in zijn bedrijfsvoering beperkt wordt. De molen is helemaal ingebouwd met schuren en de mengvoederhandelaar had plannen het een en ander af te breken om er een mooie, nieuwe schuur neer te zetten. "We moeten de boel hier eens opruimen. En zo denkt tante Riet er ook over", vertolkte Harry Berntsen zijn mening en die van zijn zus Riet, die in hetzelfde huis woonde. Maar de plannen van de familie hebben dus geen doorgang gevonden, vanwege de toekende monumentenstatus. (bron: Berghapedia)

- Voor één Loerbeekse bezienswaardigheid moet je naar het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem; in 1992 is namelijk de smederij uit 1907 die aan de Didamseweg in Loerbeek heeft gestaan, afgebroken en in Arnhem weer opgebouwd, inclusief inventaris. De smederij is voorzien van speciale 'explosieramen' die automatisch openklappen in geval van een ontploffing, en heeft onder de vloer een opslagruimte voor carbid, dat voor het lassen noodzakelijk is. Het geheel is nog in werkende staat, er worden ook regelmatig demonstraties mee gegeven. Onder de link zie je daar een voorbeeld van. - Foto smederij in Openluchtmuseum. Voor het pand staat een travalje. Dat is een stellage waarin een paard kon worden bevestigd, zodat de hoefsmid de hoefijzers van het paard kon aanbrengen of vervangen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Dösvlègels organiseert jaarlijks de carnavalsgerelateerde activiteiten in Vlègeldarp (Beek en Loerbeek). Rondom carnaval zijn tal van vrijwilligers druk in de weer om te zorgen voor een geweldig feest. Zo organiseren ze o.a. een Pronkzitting (11-11), Prinsenbal, Olde Wievenbal, Schoolcarnaval, Jeugddisco, Wagenbouwersfeest, Kafbal, Rosenmontag Optocht, Dweildinsdag en natuurlijk het Haringhappen. Ook wordt jaarlijks een bezoek gebracht aan de ouderen in de verzorgingshuizen, zieken en gehandicapten en zijn ze graag aanwezig bij de Kruusrakkers tijdens hun carnavalsavond.

- Ruitervereniging RV 't Stille Wald uit Wehl organiseert jaarlijks een Concours Hippique voor pony's en paarden in Loerbeek (weekend eind mei). De wedstrijden worden gehouden op het terrein van de familie Wezendonk (Groot Lobberikweg 4). Op zaterdag zijn de selectiewedstrijden voor pony's, zowel dressuur als springen in alle klassen. Ook zijn er BB wedstrijden pony's en paarden. Leuk om te kijken zijn op zaterdagmiddag de verenigingswedstrijden. Hierin strijden verschillende teams door het rijden van een viertalwedstrijd en individueel springen en dressuur. Op zondag zijn de wedstrijden voor paarden, zowel dressuur BB tot en met Z2 als springen BB t/m Z2. Op beide dagen begint het programma rond 9.00 uur. Gratis toegang.

- Tractorpulling (laatste zaterdag van mei). De organisatie is in handen van Tractorpulling Didam, maar het evenement vindt plaats op grondgebied van Loerbeek. Dat zit zo: "Met de komst van steeds meer 'grote jongens' zijn we uit ons jasje gegroeid en in 2016 vanuit Didam verhuisd naar een nieuw terrein aan de Loerbeekseweg. Dit is mede mogelijk gemaakt door de vele vrijwilligers en sponsoren", aldus de organisatie. Bij een truck- en tractorpullingwedstrijd moeten de deelnemers met hun voertuig een zware sleepwagen over een zo groot mogelijke afstand verplaatsen. Tijdens een ‘pull’ verplaatst het gewicht van de sleepwagen zich, zodat de truck of tractor steeds harder moet werken om de wagen voort te slepen. Wie de sleepwagen na 100 meter over de finish trekt, behaalt een ‘full pull’ en plaatst zich voor de finale.

O.a. de volgende klassen verschijnen aan de start: Two Wheel Drive, Mini Unlimiteds, Super Sport Trucks, Light Modifieds, Unlimiteds, Superstocks, Super-Sport 3,4 ton, 3,6 ton en 4,5 ton. Naast de wedstrijden zijn er die middag nog meer activiteiten. Zo is er naast het wedstrijdspektakel een speciaal kinderdorp met een echte minisleepwagen, waarmee er ook voor de kinderen een heuse pullingwedstrijd is. De wedstrijden worden gehouden met (zelf meegebrachte) gazonmaaiers. Verder zijn er springkussens, een traptrekkerparcours en een elektrische minikranen. De grote machines kunnen van dichtbij worden bekeken en in het rennerskwartier kunnen de rijders worden aangesproken. Ook staat er een feesttent. Een niet-alledaags gezicht is dat voor de sleep en de baanverzorging maar liefst ca. 30 Claas tractoren e.d. worden ingezet van de firma Kamps de Wild uit Didam, die daarvoor in colonne van Didam naar Loerbeek rijden (en na afloop ook weer terug natuurlijk).

Voor een indruk van hoe het er aan toegaat, zie de videoreportage Tractorpulling Loerbeek 2015. Het terrein is open vanaf 14.00 uur, de wedstrijd start om 16.00 uur. De verwachting is rond 00.00 uur klaar te zijn. Entree voor volwassen €17,50 (in de voorverkoop €16,00). Kinderen van 6 tot 12 jaar €7,50. Kinderen tot 6 jaar hebben gratis toegang.

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Beek - Loerbeek.

- Zorg: - Zorgboerderij De Hettenheuvel in Loerbeek is een zelfstandige organisatie die begeleiding biedt aan mensen met een verstandelijke beperking, psychiatrische problemen, autistische stoornis, dementiële problemen, en mensen die niet volledig in de maatschappij mee kunnen komen. Zij kijken niet naar de belemmeringen maar gaan uit van de mogelijkheden van de deelnemers. Dit stimuleren ze en bereiken ze door positief en complimenteus om te gaan met de deelnemers. Zij vergroten hierdoor het zelfvertrouwen en de sociale ontwikkeling. Ze bieden mogelijkheden tot werken, leren, dagritme, omgaan met dieren en de natuur, creëren van sociale contacten en bieden vele creatieve activiteiten.

Zij vinden het belangrijk dat de deelnemers eigen initiatief tonen en ideeën inbrengen. Bij de kinderen ligt de nadruk op het ontwikkelen van sociale contacten en het leren omgaan met het dagritme. Dit doen ze door structuur te bieden en door samen activiteiten te ondernemen en het spelen te stimuleren. De activiteiten die ze organiseren vinden vooral rondom de boerderij plaats, waarbij buiten en de dieren een belangrijke rol spelen. Ze hebben respect voor elkaars mogelijkheden en zorgen dat iedereen een eigen plek vindt op de boerderij waar hij of zij zich veilig en prettig voelt.

Reactie toevoegen