Liessel

Plaats
Dorp
Deurne
Zuidoost-Brabant Peelland
Noord-Brabant

Liessel

Terug naar boven

Status

- Liessel is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio Zuidoost-Brabant, en daarbinnen in de streek Peelland, gemeente Deurne. T/m 1925 gemeente Deurne en Liessel.

- Onder het dorp Liessel vallen ook de buurtschappen De Voorstad, Halte (deels, één huis), Heitrak (deels), Leensel (grotendeels) en Sloot.

Terug naar boven

Naam

In het dialect
Lijsel.

Oudere vermeldingen
1312-1350 Liesel, 1380 en 1450 Liessel, 1418 Lyessel, 1496 Liezel, 1524 Lucel, 1529 Luyssel, Lissel, Lijesselle, 1665 Liesel, 1678 Lieszel, 1773 en 1803-1820 Liessel.

Naamsverklaring
Etymologie onbekend. Wel verklaard als een samenstelling van de plantaanduiding lies 'liesgras, bies' en lo 'licht, open bos' of sele = zaal 'uit één ruimte bestaande woning'. Ook vergeleken met Liezele (bij Mechelen, België), 1139 Liensellam, 1148 Linsella, een samenstelling met sella, zaal en misschien een oude boomnaam hlîn*- 'Noorse esdoorn (Acer platanoides)', of anders het Germaanse hleunjô(n)* 'luwte, beschutting', het Middelnederlandse leen, lien 'leengoed', of een persoonsnaam.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Liessel ligt ZO van Deurne.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Liessel 112 huizen met 537 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.330 huizen met ca. 3.300 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Liessel heeft 2 rijksmonumenten, zijnde de Sint Willibrorduskerk en molen De Volksvriend.

- Liessel heeft 4 gemeentelijke monumenten.

- De huidige Sint Willibrorduskerk (Hoofdstraat 66) is gereed gekomen in 1901 en is ontworpen door architect C. Franssen. Het is een niet-georiënteerde neogotische kruisbasiliek met oostelijke toren. In 1944 is de kerk door oorlogsgeweld fors beschadigd. Kort na de oorlog is ten gevolge van die schade een deel van het muurwerk, gewelven en de kap, alsmede de spits, onder architectuur van S.J.P. van der Sluijs uit Eindhoven vernieuwd. De reparaties zijn over het algemeen uitgevoerd in neogotische stijl.

- De oorspronkelijk 15e-eeuwse Sint Hubertuskapel te Liessel was een eenvoudige gotische kapel, in de 18e en 19e eeuw bestaand uit een toren, schip en een hoogkoor. De kapel stond op de hoek van de Zandstraat en de Hoofdstraat. In 1851 wordt Liessel een zelfstandige parochie, waarmee de kapel tot kerk wordt 'gepromoveerd', gewijd aan de heilige Willibrordus. Na het gereed komen in 1901 van de huidige Sint Willibrorduskerk, is de oude kerk in 1903 afgebroken. In 1984 is door het lokale gilde aan de Molenweg een nieuwe, veel kleinere Sint Hubertuskapel gebouwd.

- In 1903 bouwt Peter Mathijs Gitzels een ronde stenen bergmolen aan de Schoolstraat (nu Hoofdstraat geheten). Daarmee is deze molen relatief jong, en een van de laatste die als windmolen nieuw is gebouwd. In die tijd was men immers al op grote schaal aan het overschakelen op door stoommachines aangedreven maalderijen, zoals alleen al in de toenmalige gemeente Deurne en Liessel in 1885 in Deurne, in 1891 in de Neerkant en in 1896 in Helenaveen. In 1919 verkoopt P.M. Gitzels de molen aan zijn zoon P.A.F. Gitzels. In het eind van de jaren twintig begon men met het moderniseren van de molen met de aanschaf van een door een benzine-motor aangedreven gemaal, dat onder in de molen kwam te staan. De familie Gitzels bleef daarnaast toch tot in de Tweede Wereldoorlog volop op De Volksvriend op windkracht malen met twee koppels stenen. Gemalen werd voornamelijk voor de boeren rond Liessel.

In het najaar van 1944 heeft Liessel zwaar te lijden van de oorlog, waarbij nagenoeg alle gebouwen en ook de kerk worden beschadigd. Ook de molen wordt niet gespaard en is vanaf de meelzolder ernstig beschadigd. De molen wordt kort erna ook nog bloot gesteld aan natuurgeweld; op 4 januari 1946 waaien door een storm de kap, de zware as en de wieken van de molen. Omdat mulder Gitzels geen opvolger heeft, ziet hij af van herstel van de molen en verkoopt hij wat er nog van over is aan de gebroeders van Deursen uit Vlierden. Zij kopen de molen om een eventuele concurrent voor te blijven.

Omdat fondsen vanuit "wederopbouw" achterwege blijven, wordt de molen uiteindelijk niet compleet hersteld en kan deze niet meer als windmolen worden benut. In plaats daarvan maalde de familie Van Deursen onder in de molen met een door een brandstofmotor aangedreven maalstoel, later vervangen door een elektrische aandrijving. Eind 1966 verkoopt Louw van Deursen - omdat het bedrijf niet rendabel meer is - de molen voor 45.000 gulden aan de gemeente, die op zich neemt deze geheel te restaureren. Ook in die tijd viel begroten niet mee en viel het achteraf zelden mee maar meestal tegen; in 1962 schat men de kosten op 17.700 gulden, in 1966 is dat al 30.000 gulden, zonder het metselwerk en uiteindelijk komt het in 1970 in werkelijkheid uit op totaal ruim 60.000 gulden. Sindsdien wordt op de Liesselse Molen of De Volksvriend gewerkt door vrijwillige molenaars.

- Gevelstenen in Liessel.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Waterschap Aa en Maas zet sinds 2011 in de zomer zandwinplas Hoogdonk (die in de Topografische atlas Noord-Brabant (2) De Brink heet) NO van Liessel in als buffer om tijdelijk water op te slaan. Het waterpeil op de plas wordt dan tijdelijk met 20 centimeter verhoogd, waardoor er 80.000 m3 water wordt opgespaard. Daarmee kan het waterschap in geval van een extreem droge zomer het waterpeil op de Oude Aa langer op peil houden. Met deze proefmaatregel hoopt Aa en Maas de negatieve gevolgen van droogte voor de waterkwaliteit, natuur en landbouw in de regio zoveel mogelijk te beperken. In tijden van hoog water werd de zandwinplas al ingezet als tijdelijke waterberging om wateroverlast stroomafwaarts te voorkomen.

In de zomer wordt water vanuit het Kanaal van Deurne via de Oude Aa naar de zandwinplas geleid. Op een later tijdstip kan het dan gecontroleerd terugvloeien en zorgen voor een hogere grond- en oppervlaktewaterstand. Het betreft een proefmaatregel om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om te handelen wanneer de droogte aanhoudt of verergert. Waterschap Aa en Maas neemt zo veel mogelijk maatregelen om het water in het gebied te houden en daarmee te voorkomen dat er teveel droogval ontstaat. In het hele beheersgebied worden de circa 1.700 stuwen waar nodig op zomerpeil of hoger gezet om zo veel mogelijk water vast te houden. Ook wordt er gezorgd dat al het water wat er in de waterlopen past, via de inlaatpunten ook het gebied in komt.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Liessel.

- Belangenvereniging: - Stichting Dorpsraad Liessel beoogt in samenwerking met de gemeente Deurne en andere partners de leefbaarheid in het dorp te behouden en waar mogelijk verder te verbeteren.

- Dorpshuis: - Gemeenschapshuis De Kastanje biedt een mooie, ruime locatie voor verenigingen, vergaderingen en evenementen.

- Sport: - De korfbalverenigingen De Treffers uit Neerkant, De Eendracht uit Liessel en de korfbalclub van ZSV Zeilberg gaan sinds seizoen 2017-2018 verder als één korfbalvereniging onder een nieuwe naam: Arcades Korfbalsport. Voor de verenigingen werd het steeds moeilijker om het hoofd boven water te houden, voornamelijk ten gevolge van een dalend ledenaantal. Het doel van de besturen was om de mogelijkheid tot het beoefenen van korfbalsport voor de inwoners van de genoemde dorpen te behouden, en dat is hierdoor dus gelukt.

- Zorg: - Zorgboerderij De Hoeve.

Reactie toevoegen