Liempde

Plaats
Dorp
Boxtel
Noordoost-Brabant
Noord-Brabant

NB gemeente Liempde in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Liempde in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Liempde in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Liempde

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je vakantiehuis in omgeving Liempde.

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Liempde.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Liempde.

- Bestel hier online je maaltijd en laat hem thuisbezorgen in omgeving Liempde.

Terug naar boven

Status

- Liempde is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio Noordoost-Brabant, gemeente Boxtel. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1995.

- Wapen van de voormalige gemeente Liempde.

- Onder het dorp Liempde vallen ook de buurtschappen Hezelaar (grotendeels), Kasteren en Vrilkhoven. Deze buurtschappen hebben, net als die onder Boxtel, in 2009 fraaie informatiepanelen gekregen met de plaatsnaam groot erboven, zodat je sowieso weet dat je in dat plaatsje bent aanbeland (wat voorheen nergens aan te zien was, behoudens een evt. straatnaambordje wat vaak gelijk is aan de buurtschapsnaam) en tevens kunt lezen wat er nu zo bijzonder is aan de buurtschap in kwestie. Een goed voorbeeld voor andere gemeenten!

- De buurtschap Kleinder Liempde valt niet, zoals de naam zou doen vermoeden, onder de kern Liempde maar onder de kern Boxtel en heeft ook altijd onder de gemeente Boxtel gevallen.

Terug naar boven

Naam

In het Brabants
Liemt.

Oudere vermeldingen
1309 kopie 17e eeuw Lyemde, 1311 kopie 17e eeuw Limde, 1312 kopie 1350 Liemde, 1397 Lyemde, 1504 Liempde(r wout), 1883 Liemde, 1901 Liempde.

Naamsverklaring
Waarschijnlijk gevormd door middel van het verzamelsuffix -de, ontstaan uit -iþi*, bij het Germaanse lîm* 'kalk, bindmiddel voor specie' (vergelijk het Nederlandse lijm), of anders misschien het Germaanse lima* (Oudengels lim) ''boomtak, bebladerde tak' en dan mogelijk een plaats waar men voederloof sneed. De huidige -p- in de naam betreft een latere ontwikkeling.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp Ploegersland.

Terug naar boven

Ligging

Liempde ligt ZO van Boxtel en grenst in het W aan de A2.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Liempde 211 huizen met 1.319 inwoners, verdeeld in dorp Loeëind 42/268 (huizen/inwoners) en de buurtschappen Vrilkhoven 29/184, Casteren 27/177, Berg 64/382, Hezelaar 20/125 en Koestraat 29/183*. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.900 huizen met ca. 4.800 inwoners.
* De plaatsen als zodanig, hun spelling, en hun status (dorp of buurtschap) zijn allemaal volgens hoe de gemeente het in 1840 kennelijk zag, conform haar opgave in het kader van de Volkstelling van dat jaar.(2) Curieus is met name dat zij Looëind (toen gespeld als Loeëind) als dorp opgaf, terwijl dat toch altijd een buurtschap is geweest en gebleven (en tegenwoordig in de bebouwde kom van het dorp is opgegaan). Berg was het oude 'centrum', later is dit meer naar het huidige centrum verschoven.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het grondgebied van Liempde bestaat oorpronkelijk uit een stel verspreid gelegen buurtschappen. Van een dorpskern is nog geen sprake. De eerste kapel is de Sint-Janskapel, nabij de Dommel in buurtschap De Berg (oudste vermelding 1440). In 1474 krijgt de kapel een eigen rector. Het patronaatsrecht blijft aanvankelijk in handen van het kapittel van Boxtel. Pas sinds 1603, als de bisschop de kapel tot eerste parochiekerk van Liempde verheft, kan men los van dit kapittel een pastoor kiezen.

Na de Vrede van Munster (1648) raakt de kerk in handen van de protestanden en raakt in verval. In 1827 wordt hij gesloopt. De RK parochianen kerkten overigens sinds 1672 in een zogeheten schuurkerk, die werd opgericht aan de huidige Dorpsstraat / Toose Plein. Deze schuurkerk is in 1770 gedeeltelijk in steen (toren) herbouwd. Om deze schuurkerk ontwikkelt zich een klein centrum met enkele ambachtslieden. Deze kerk is op 23 mei 1864, samen met de toenmalige pastorie en 13 huizen in de omgeving, door een korte felle brand verwoest. De huidige RK kerk komt in 1867 gereed.

In 1787 wordt te midden van de 'herdgangen' Kasteren, Vrilkhoven, Looëind, Berg, Hezelaar en Koestraat een nieuw raadhuis gebouwd (thans Raadhuisplein 1). Het ontwerp is van de Boxtelse architect, cartograaf, landmeter en waterstaatkundige Hendrik Verhees. Het huidige centrum van Liempde ontwikkelt zich om dit raadhuis heen.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Liempde, kun je terecht bij de volgende instantie en sites:

- Geschiedenis van Liempde op de site van het Liempdese antiquariaat Duthmala.

- Heemkundekring Kèk Liemt is opgericht in 1974, naar aanleiding van het 100-jarig bestaan van fanfare Concordia dat jaar. Ter gelegenheid daarvan, alsook de 100ste verjaardag van Mieke van der Velden, was een overzichtstentoonstelling ingericht over het Liempde van vroeger onder de titel 'Kèk Liemt'. Daarmee was het dorp in de kijker gezet en de aanzet voor de heemkundekring geboren. Als doelstelling koos de stichting "Om het waardevolle te bewaren dat het dorp heeft van vroeger en nu en om de belangstelling te bevorderen voor Liempde en het Liempdse." De heemkundekring houdt zich onder meer bezig met archeologie, genealogie, archiefonderzoek, beheer en inventarisatie foto- en boekencollectie, beheer bidprentjescollectie, erfgoededucatieprojecten, beheer expositieruimte De Kleuskes, en begeleide wandel- en fietstochten. Daarnaast heeft Kèk Liemt in de loop der jaren een reeks publicaties over Liempde uitgegeven. De heemkundekring heeft een heemkamer, die op maandagavond van 19:30 tot 21:30 uur te bezoeken is (voormalige raadzaal oude raadhuis, Raadhuisplein 1). - Stichting Kèk Liemt op Facebook.

- Verhalen over de geschiedenis van Liempde op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De in 2011 opgerichte Stichting Promotie Projecten in Leefbaar Liempde (SPPiLL) wil de leefbaarheid en de lokale economie in het dorp versterken. Samenwerking tussen ondernemers, inwoners en verenigingen is hierbij het uitgangspunt. De projecten lopen uiteen van investeringen in natuur, cultuurhistorie, recreatie tot aan investeringen in de openbare ruimte. De projecten verschillen enorm van elkaar. Toch zijn ze allemaal opgesteld vanuit één gedachte. De investeringen zorgen er voor dat Liempde aantrekkelijker wordt voor de huidige en toekomstige bewoners. Daarnaast heeft het dorp hierdoor ook steeds meer te bieden voor recreanten en toeristen. Al deze effecten zijn goed voor de lokale economie en hiermee ook voor de leefbaarheid in het dorp, dat zo aantrekkelijker wordt voor (nieuwe) bedrijven en detailhandel, waardoor de voorzieningen in het dorp op peil blijven. En dat zorgt ervoor dat de leefbaarheid van Liempde in stand blijft. Voor nu en in de toekomst.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Liempde heeft 45 rijksmonumenten.

- Liempde heeft 23 gemeentelijke monumenten.

- RK kerk Johannes Onthoofding (Dorpsstraat 36) is een grote driebeukige neogotische kruiskerk, gebouwd in 1867 naar ontwerp van H.J. van Tulder. Deze kerk wordt door kenners als een van de betere werken van Van Tulder beschouwd. De bouw van de westtoren, met vier geledingen en ingesnoerde naaldspits, is begonnen in 1893-1894, eveneens door Van Tulder, en in 1899 voltooid door architect J. Heykants. Inwendig gestucte kruisgewelven. Tot het interieur behoort een hoogaltaar uit 1879-1880, vermoedelijk van Van Tulder. Orgel met neogotische orgelkas uit 1876, gemaakt door Gebr. Franssen (Roermond). Bij de kerk staat een Heilig Hartbeeld uit 1932. - De kerk valt tegenwoordig onder de Heilig Hartparochie.

- De eerste parochiekerk van Liempde is in 1827 gesloopt en stond op de hoek van de Pastoor Dobbeleijnstraat met de Kerkakkers. Bij het 400-jarig bestaan van de parochie in 2003 is deze plek heringericht en zijn de contouren van de kerk in het maaiveld aangebracht. Er zijn ook plannen om de contouren van de in 1864 afgebrande schuurkerk aan de Dorpsstraat / Toose Plein in het wegdek zichtbaar te maken (of is dit inmiddels al gerealiseerd?, red.).

- Mariakapellen.

- In Museumboerderij De Kleuskes wordt het Brabantse familieleven en dat van de klompenmakers uit Liempde zichtbaar gemaakt. De langgerekte boerderij, ingericht met stolpen, beelden, borden, biezematten stoelen en een met bedstee en goei kamer gesierd voorhuis, is nog immer in tact, zoals het in 1982 verlaten werd. Het betreft de boerderij van wijlen de kinderen Van der Velden, lokaal beter bekend onder de naam 'De Kleuskes'. In de stal klinken thans de houten sleegers van de beugelclub. De hooizolder is ingericht als tentoonstellingsruimte en wordt beheerd door de heemkundekring.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Prinsenvereniging De Ploegers is opgericht in 1967. Voorheen was er nog geen (openbaar) carnaval in het dorp. - De Ploegers op Facebook. - In 1998 is Carnavalsvereniging De Vivantjes erbij gekomen.

- De Liempdse Boeremèrt (tweede paasdag) is een markt uit grootmoeders tijd. De hele dag zijn er tal van activiteiten voor jong en ouder die bol staan van nostalgie. Een Mèrt met ouderwetse waren en goede boerenkost voor weinig geld. Veel van de ca. 20.000 bezoekers komen ieder jaar terug om de echte Brabantse sfeer te proeven die de Liempdse Boeremèrt zo bijzonder maakt. De Boeremèrt is ook: de echte spekstruif eten; echte boerenkost tegen betaalbare prijzen; worstebrood, appelflappen, broodjes worst en wafels. Alles is ambachtelijk bereid. Dit zal de bezoekers het water uit de mond doen lopen (aldus de website van het evenement). De Mèrt, die meer dan 100 kramen omvat, begint om 10.00 uur en duurt tot 17.00 uur.

- De Brabantse Oldtimerdag (tweede pinksterdag) wordt georganiseerd door vereniging Terug in d'n Tèd Liemt (zie daarvoor bij Links). Op deze dag staat het centrum van Liemt vol met oldtimers, motoren, klassieke bromfietsen, solexen en tractoren. Deze voertuigen zijn gedurende de hele dag te bezichtigen. Voor de deelnemers aan dit prachtige evenement zijn fraaie toertochten uitgezet. Een deskundige jury beoordeelt welke deelnemers de mooiste voertuigen hebben. Voor de jeugd staat er een prachtige nostalgische zweefmolen en draaimolen opgesteld. Om de sfeer te verhogen is er natuurlijk nostalgische muziek te horen. Aanvang 9:00 uur. Gratis entree.

- Live in Liempde (op een zondag in juni) is er sinds 2015, en laat zich het beste omschrijven als een cultureel huiskamerfestival. Op verschillende plekken in het dorp zijn voorstellingen die te bezoeken zijn door een bepaalde route te lopen. De voorstellingen variëren van live muziek en toneel tot cabaret. Het doel is natuurlijk om bezoekers te vermaken met een aantal mooie voorstellingen, maar tegelijkertijd willen ze door middel van het lopen van de route mensen beter laten kennismaken met al het moois dat Liempde te bieden heeft (zowel voor inwoners als voor mensen 'van buiten'). Het kleinschalige festival kan maar 200 bezoekers aan. De editie 2016 was - net als die van 2015 - op de eerste avond dat de kaarten beschikbaar kwamen direct uitverkocht. Sympathiek van de organisatie is dat de mensen op de wachtlijst het jaar erna voorrang krijgen.

- Buurtvereniging Looeind organiseert jaarlijks op een zondag eind augustus een leuke snuffelmarkt in de vorm van een Kofferbaksale.

- Eveneens jaarlijks op een zondag eind augustus is er de Dag van het Levend Erfgoed op landgoed Velder. Er zijn dan tal van activiteiten rond ca. 70 bijzondere dierenrassen die je ter plekke kunt bewonderen.

- De Kribkesroute (half december t/m 31 december) leidt je langs inmiddels bijna 200 kerststallen in het dorp. Het is een initiatief van inwoner Anton van de Ven, die dit had gezien in het Zuid-Limburgse Epen. Het leek hem een goed idee om dit ook in zijn eigen dorp te realiseren. En zo geschiedde (voor het eerst in 2012, destijds begonnen met ca. 50 kerststallen, terwijl Van de Ven op ca. 20 had gerekend).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Sociaal cultureel centrum De Serenade biedt ruimte voor muziek, dans, toneel, exposities, kaarten, repetities, uitvoeringen etc.

- Wandelroute Ommetje De Maai gaat door het NO buitengebied van Liempde, en steekt 2 keer de Dommel over. De eerste oversteek gaat met een trekpontje. Dit pontje is in 2008, gelijk met dit ommetje, in gebruik genomen. Wandelaars trekken zichzelf naar de overkant. Bij zeer hoog water gaat het ommetje niet verder: dan wordt het pontje uit de vaart genomen. Vanaf dit oversteekpunt heb je een mooi uitzicht over de Dommel met haar brede rietkraag, waarin vogels broeden als kleine karekiet en rietgors. De oversteek terug over de Dommel gaat over een fietsbrug. Vanaf deze brug is het meanderen van de Dommel mooi te zien. Onder de link vind je nadere informatie over de bijzonderheden die je onderweg tegenkomt, o.a. over het gebied De Maai en boerderij Groot Duijfhuis.

- De Boerenlandweggetjesroute Liempde (9 km) sluit hier mooi op aan - dus sportievelingen kunnen ze desgewenst achter elkaar lopen - want deze gaat door het ZO buitengebied van het dorp. 96 procent van de route zijn zandpaden!

- Wandelroute Rondje Dommeldal (naar keuze 7,5 of 10 km) gaat vooral langs het Dommeldal, dat N langs het dorp loopt.

- Natuurwerkgroep Liempde (NWG) is in 1988 opgericht. De ca. 125 leden zetten zich in voor het bevorderen van het natuurbewustzijn en het behartigen van het belang van natuur en landschap in het dorpsgebied.

- Landgoed Velder.

- Het Sint Janspontje is een zelfbedieningstrekpontje van Liempde naar de N van het dorp gelegen buurtschap Kasteren, over de rivier de Dommel.

- In 2013 is de 'natte natuurparel' De Scheeken ZO van Liempde gerealiseed. De wens om De Scheeken, onderdeel van het Groene Woud, weer te laten vernatten bestond al enige tijd. Een grondruil heeft voorzien in het afstaan van een aantal percelen binnen de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) door een boomkwekerij en delen van percelen door twee andere eigenaren aan het Brabants Landschap. Waterschap de Dommel, het Brabants Landschap en Bureau Beheer Landbouwgronden hebben percelen buiten de EHS, maar grenzend aan de Scheeken, afgestaan. Met de aanleg van een nieuwe waterloop is een duidelijke scheiding aangebracht tussen de natte natuurparel en de landbouwgronden daarbuiten. Het Brabants Landschap beheert het gebied. Voor nadere informatie zie persbericht Het Brabants Landschap.

- Met de aanplant van ruim 200 jonge eiken, elzen, hazelaars en lijsterbessen, als onderdeel van een oude grenswal, is in oktober 2016 in natuurgebied De Geelders een stuk eeuwenoud groen erfgoed in ere hersteld. De wal ligt precies op de vroegere grens van de eerste gronden van Staatsbosbeheer en die van de familie Marggraff, in het noordelijkste puntje van Liempde. Een grenswal is een door mensen aangebrachte verhoging in het landschap, destijds bedoeld als scheiding tussen verschillende gronden, en om het vee binnen, en het wild juist buiten te houden.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's van en filmpjes over Liempde.

Terug naar boven

Links

- Site van en over Liempde.

- Buurtverenigingen: - Buurtvereniging Keefheuvel. - Buurtvereniging Klein Hoekje / Nieuwe Wijk. - Buurtvereniging Roderweg. - Buurtvereniging Kerkeind. - Buurtvereniging Looeind schrijft zijn naam verkeerd, want er horen twee puntjes op de e. Althans in de gelijknamige straatnaam is dat wél het geval. ;-)

- Onderwijs / kinderopvang / jeugd: - Basisschool De Oversteek. - Basisschool De Oversteek op Facebook. - Peuterspeelzaal De Peuterhof. - J.A.S. Liempde is een vereniging die allerlei activiteiten organiseert voor alle Liempdse kinderen van groep 3 t/m groep 7. - KPJ Liempde.

- Muziek: - Fanfare Concordia is een oude vereniging (opgericht in 1874), maar jong van samenstelling. Ongeveer een derde van de leden is jonger dan 19 jaar. Daarmee is de gemiddelde leeftijd laag in vergelijking tot andere harmonie- en fanfareverenigingen. - Popkoor Voices.

- Zorg: - Dorpshuis De Vlaswiek is een kleinschalig verpleeghuis dat zorg en ondersteuning biedt aan mensen die 24 uur per dag, 7 dagen per week professionele begeleiding en intensieve verzorging nodig hebben vanwege ernstige geheugenproblemen. Professionals werken nauw samen met mantelzorgers en vrijwilligers. Er zijn twee wooneenheden, die elk plaats bieden aan zestien cliënten. De kleine locatie kan rekenen op grote betrokkenheid van inwoners van Liempde.

- Volkscultuur: - Het doel van vereniging Terug in d'n Tèd Liemt is om Brabantse leefwijzen, creaties en dorpsfiguren uit de jaren 1900-1940 voor de toekomst te bewaren en deze op gepaste wijze bij gepaste evenementen uit te dragen. - Gilde Sint Antonius Abt.

Reacties

(2)

Bij Statistische gegevens staat een fout. Berg was het oude "centrum", later is dit meer richting het huidige centrum gegaan. Verder is Loeëind geen dorp geweest, maar een buurtschap. het huidige Liempde is ontstaan door het samenvloeien van deze diverse buurtschappen.

Dank voor uw toelichting. Het is geen fout, want dit is door de gemeente destijds zelf zo opgegeven bij de Volkstelling van 1840. Maar dat kon u ook niet ruiken natuurlijk. Daarom heb ik dat ter plekke nader toegelicht. Ik had Liempde nog niet echt uitgewerkt, dit was nog maar een beginnetje. Ik heb Liempde nu wel geheel uitgewerkt. Mocht er nog iets cruciaals ontbreken, dan hoor ik dat graag. De ontwikkeling vanuit de buurtschappen tot het huidige dorp heb ik onder Geschiedenis nader uitgewerkt. Ik heb nog wel één vraag, daar weet u als inwoner vast het antwoord wel op: "Er zijn ook plannen om de contouren van de in 1864 afgebrande schuurkerk aan de Dorpsstraat / Toose Plein in het wegdek zichtbaar te maken (of is dit inmiddels al gerealiseerd?, red.)." Overigens kan het een paar dagen duren voor u de wijzigingen kunt zien, want om mijn dataverkeer en daarmee hostingkosten in de hand te houden (met meer dan 20.000 afbeeldingen...) worden de pagina's naar de bezoekers toe maar 1x in de week ververst.

Reactie toevoegen