Lexmond

Plaats
Dorp
Vijfheerenlanden
Vijfheerenlanden
Utrecht

lexmond_collage.jpg

Lexmond is een dorp in de provincie Utrecht (t/m 2018 provincie Zuid-Holland), in de streek en gemeente Vijfheerenlanden. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1985. In 1986 over naar gem. Zederik, in 2019 over naar gem. Vijfheerenlanden. (© Jan Dijkstra)

Lexmond is een dorp in de provincie Utrecht (t/m 2018 provincie Zuid-Holland), in de streek en gemeente Vijfheerenlanden. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1985. In 1986 over naar gem. Zederik, in 2019 over naar gem. Vijfheerenlanden. (© Jan Dijkstra)

lexmond_oranjevereniging.jpg

Ook in Lexmond is op Koningsdag van alles te doen. Dat wordt georganiseerd door de lokale Oranjevereniging, die nog meer evenementen door het jaar heen organiseert, zoals bijv. de nieuwjaarsduik.

Ook in Lexmond is op Koningsdag van alles te doen. Dat wordt georganiseerd door de lokale Oranjevereniging, die nog meer evenementen door het jaar heen organiseert, zoals bijv. de nieuwjaarsduik.

Lexmond.JPG

Lexmond vanaf hetzelfde punt, maar dan ruim 100 jaar later.

Lexmond vanaf hetzelfde punt, maar dan ruim 100 jaar later.

lexmond_3.jpg

We zien het dorp Lexmond in de streek  Vijfheerenlanden, vanaf de Lekdijk

We zien het dorp Lexmond in de streek Vijfheerenlanden, vanaf de Lekdijk

lexmond.jpg

Gemaal Scharperswijk aan de Kanaaldijk in Lexmond, dat het water uitslaat op het Merwedekanaal

Gemaal Scharperswijk aan de Kanaaldijk in Lexmond, dat het water uitslaat op het Merwedekanaal

lexmond_2.jpg

Het is heerlijk wandelen door natuurgebied Scharperswijk, zowel over de graskaden als met het knisperende grind onder je voeten van de ouderwetse grindweg. Heb je zin in deze wandeling? Hij begint bij het gemaal.

Het is heerlijk wandelen door natuurgebied Scharperswijk, zowel over de graskaden als met het knisperende grind onder je voeten van de ouderwetse grindweg. Heb je zin in deze wandeling? Hij begint bij het gemaal.

lexmond.jpg

Lexmond, gelegen aan de rivier de Lek en zijn uiterwaarden met nevengeulen, gegraven in het kader van het project 'Ruimte voor de Rivier'.

Lexmond, gelegen aan de rivier de Lek en zijn uiterwaarden met nevengeulen, gegraven in het kader van het project 'Ruimte voor de Rivier'.

ZH gemeente Lexmond in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Lexmond in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Lexmond in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Lexmond

Terug naar boven

Wonen

Mutters Makelaardij is dé specialist in de gemeenten West Betuwe, Vijfheerenlanden, Gorinchem, Culemborg en de Alblasserwaard. Al jarenlang bewijzen wij dat we het daadwerkelijk anders doen! U bent van harte welkom voor een oriënterend gesprek op onze kantoren in Leerdam, Vianen en Culemborg. Met ons motto: "Waarborg tot betrokkenheid" garanderen wij het hoge serviceniveau dat u van een makelaar mag verwachten. Wij beseffen dat het verkopen of aankopen van uw woning geen alledaagse zaak is, daarom nemen wij u bij de hand en begeleiden wij u in iedere stap van het proces.

Terug naar boven

Status

- Lexmond is een dorp in de provincie Utrecht (t/m 2018 provincie Zuid-Holland), in de streek en gemeente Vijfheerenlanden. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1985. In 1986 over naar gemeente Zederik, in 2019 over naar gemeente Vijfheerenlanden.

- Onder het dorp Lexmond vallen ook de buurtschappen Achthoven, Kortenhoeven en Lakerveld.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Leksmond, ca. 1180 Lakesmunde, 1277 Laxemunde, 1396 Lexmonde.

Naamsverklaring
Naar de ligging aan de mond 'monding' van de Laak, die hier in de Lek stroomt. In de -es- van de oudste vorm schuilt een genitiefmorfeem, een verschijnsel dat zich bij riviernamen vaker voordoet (vergelijk Rijnsburg, Amersfoort), met name bij samenstellingen met metaforisch gebruikte lichaamsdelen als grondwoord.(1)

Bijnaam
Lexmonders hebben als bijnaam Potlooiers.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Lexmond ligt ZW van de steden Nieuwegein en Vianen en NW van de stad Leerdam. Het dorpsgebied wordt doorsneden door de A27 en grenst in het N aan de rivier de Lek.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Lexmond 187 huizen met 1.320 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 100/700 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Achthoven 30/200, Lakerveld 45/300 en Kortenhoeven 12/120. Tegenwoordig heeft het dorp (inclusief de buurtschappen) ca. 1.100 huizen met ca. 2.700 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de in 1998 opgerichte Vereniging Historisch Lexmond en Hei- en Boeicop. De doelstelling van de vereniging is het bevorderen van de kennis en de geschiedenis in het algemeen en die de genoemde dorpen in het bijzonder. De vereniging beoogt dit te bereiken door: het uitgeven van jaarlijks vier edities van de Lek en Huibert Kroniek; het organiseren van jaarlijks vier lezingen; het organiseren van jaarlijks twee excursies; publiceren van artikelen en boeken over de geschiedenis van de genoemde dorpen; het houden van exposities; het verzamelen en in stand houden van lokale documenten en objecten van historische betekenis; het doen van onderzoek naar de geschiedenis van de genoemde dorpen en hun bewoners; het stimuleren van het behoud van monumenten, dorpseigen karakteristieke gebouwen, infrastructuur en landschap."

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Lexmond heeft 14 rijksmonumenten.

- Lexmond heeft 40 gemeentelijke monumenten.

- De Hervormde (PKN) kerk (Kortenhoevenseweg 4) valt onder de Hervormde PKN Gemeente Lexmond.

- De Protestantse (PKN) Gemeente Lexmond, ook wel Geloofsgemeenschap Lux Mundi, heeft ca. 700 leden en kerkt in Protestants Kerkelijk Centrum Lux Mundi (Zuidernes 45), dat in 1991 is gebouwd. Sinds 2015 is de jonge, toen zojuist afgestudeerde ds. Willem Roskam hier predikant. - Geschiedenis Geloofsgemeenschap Lux Mundi. Voorheen kerkte men in de Gereformeerde Kerk uit 1890 op De Laak 5. Sinds 1990 is hier een parketzaak gevestigd, die in het pand een verdieping heeft aangebracht.

- De Vlietmolen, de Bonkmolen en de Pluckopmolen staan in buurtschap Lakerveld en worden daarom aldaar beschreven.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- IJsclub DEV (Door Eendracht Vooruit) is opgericht in 1917 en heeft in 2017 dus het 100-jarig bestaan gevierd. Ze faciliteren uiteraard het schaatsgebeuren in de winter, maar organiseren door het jaar heen nog meer evenementen, zoals een Motortoertocht op een zaterdag in mei.

- Nieuwjaarsduik.

- Al vele jaren is de jaarlijkse Kledingbeurs (op een donderdag in maart), georganiseerd vanuit de hervormde PKN-gemeente, een groot succes. Op de beurs vind je met name dames- en herenkleding, schoenen, kinderkleding, speelgoed, kinderfietsjes, traptrekkers, bolderkarren, kinderwagens en overige babyartikelen. De opbrengst wordt verdeeld tussen de inbrenger en de kerk. Je kunt er pinnen.

- Sinds 1967 wordt jaarlijks de Wielerronde van Lexmond (begin april) verreden. Dit 3 dagen durende wielerevenment start op donderdag met een fietstocht door de omgeving voor fietsliefhebbers van alle leeftijden, op vrijdag gevolgd door de Rabo DIkke Banden Race. Tot slot wordt op zaterdag de driedaagse afgesloten met wedstrijden binnnen KNWU-verband.

- Koningsdag.

- "Op een vrijdag half juni is er in Lexmond jaarlijks de Potlooienparty (in 2020 voor de 25e keer). En elke editie is weer anders dan de voorgaande feesten. Want vernieuwing is de kracht van het jaarlijkse evenement: voorbeelden in de loop der jaren zijn beter licht, meer speciale effecten, grotere bands, digitale kaartverkoop en een echte festivaltent. De bijna dertig leden van de organiserende vereniging steken in de voorbereiding elke keer de koppen bij elkaar om te kijken wat er nieuw en nog beter kan. En bij de club komen ook steeds jonge Lexmonders die het stokje overnemen van degenen die afscheid nemen. Zij zorgen voor nieuwe ideeën en pakken bijvoorbeeld het uitrollen van de social media op. Zo willen we ervoor zorgen dat de Potlooienparty er over tachtig jaar nog is.

De initiatiefnemers van het eerste uur, een vriendengroep, zetten in 1996 de eerste editie van de Potlooienparty op. “We gingen toen naar schuurfeesten, maar hadden dat niet hier in Lexmond. Vandaar dat we zelf een feest wilden organiseren. Er kwamen die eerste keer zo’n drie-, vierhonderd mensen op af en het was zo’n succes dat we er mee door zijn gegaan.” Aldus Ron, een van de initiatiefnemers. In de loop van de jaren groeiden de bezoekersaantallen door naar zo’n 1200, 1300. Het overgrote deel daarvan komt uit het dorp en de buurkernen Meerkerk, Ameide en Vianen. “Het is echt een lokaal feest”, stelt voorzitter Rolf van Dijk. “Maar we merken dat de bands die we uitnodigen ook hun eigen publiek uit heel het land meenemen." Maar het draait niet alleen om feesten. Sinds enkele jaren is een deel van de kaartopbrengst gereserveerd voor een goed doel. “We organiseren dit feest niet om winst te maken, maar willen juist iets voor de regio doen. We hebben bijvoorbeeld geld opgehaald voor materialen voor de plaatselijke EHBO; zij staan ook altijd bij evenementen klaar voor ons.”

- Op een zaterdag begin juli is er de Trekkertrek Lexmond, op het terrein dat grenst aan Achthoven 32. Het bestuur van dit evenement is zelf al jarenlang fan en deelnemer aan trekkertrekwedstrijden, en zij vonden het tijd worden om ook in hun eigen dorp iets dergelijks op poten te zetten. Er wordt gereden in de Standaardklasse en de Sportklasse. Er verschijnen meer dan 100 tractoren aan de start. Ook voor de kinderen is er van alles te doen. De entree is 5 euro, kinderen t/m 12 jaar gratis. De 1e editie in 2017 heeft 1500 bezoekers getrokken.

- Jaarlijks is er op een zaterdag rond 20 juli in Lexmond een Bokkenkeuring. De bokken worden ingezonden vanuit geheel Nederland en zijn afkomstig van veelal hobby-geitenhouders, die zijn aangesloten bij de Nederlandse Organisatie voor de Geitenfokkerij. Er worden doorgaans rond de 100 dieren aangemeld. Ze worden door  twee keurmeesters beoordeeld op exterieur. Ook worden tijdens deze keuring boklammeren en eenjarige bokken in het stamboek opgenomen. Er worden dieren van zes rassen aangevoerd: Witte-, Toggenburger-, Bonte-, Nubische-, Boer- en Melk bokken. Het evenement vindt plaats op het terrein van de Killesteynruiters. Zie hier een verslag van de Bokkenkeuring 2017.

- Vermoedelijk is de Feestweek hier, zoals bij veel dorpen in de regio, eens in de 5 jaar. De laatste keer was in 2017, dus de eerstvolgende keer is dan augustus 2022.

- Sinterklaas.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Vanaf TOP (Toeristisch Overstappunt) Lexmond kun je diverse wandel- en fietsroutes volgen.

- Waterschap Rivierenland en de gemeente Vijfheerenlanden gaan in 2019 in Lexmond een waterberging van 0,6 hectare aanleggen. Daarmee ontstaat meer ruimte om extreme hoosbuien op te vangen en wordt tegelijkertijd de natuur vooruit geholpen. De gemeente en het waterschap dragen samen de kosten. Het gebied in de polder Nes ligt W van de bebouwde kom van het dorp. Een weiland wordt ingericht als een plas en sloten en duikers worden ruimer. Er komen natuurvriendelijke oevers, wat een impuls betekent voor de natte natuur. Knotwilgen en vrij uitzicht blijven behouden. Voor het beheer worden een onderhoudspad en een boothelling aangelegd.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Lexmond (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Onderwijs en kinderopvang: - De Prinses Wilhelminaschool biedt ook onderdak aan VSO/BSO Bijenkorfkanjers. - Basisschool Het Kompas.

- Jeugd en jongeren: - In september 2019 wordt in Lexmond een Jongerenontmoetingsplek (JOP) gerealiseerd, bedoeld voor de Lexmondse jeugd van 12–23 jaar, op het evenemententerrein aan de Nieuwe Rijksweg. Een compleet ingerichte JOP met een ‘open’ karakter, zowel figuurlijk als letterlijk, door een maanvormige opening.

- Muziek: - "Popkoor Let’s Get Started is een gemengd popkoor. Ons koor bestaat momenteel uit ruim 20 enthousiaste mannen en vrouwen. We repeteren elke woensdagavond van 20.00 tot 22.00 uur in “Huis het Bosch” te Lexmond, onder leiding van Raimond Metting uit Nieuwegein, die sinds 2017 onze dirigent is. We maken gebruik van zowel bladmuziek als mp3-bestanden waarmee je thuis heel makkelijk je eigen stempartij kunt oefenen. Je bent van harte welkom om eens een keer te komen kijken tijdens een van onze repetities. En natuurlijk is iedereen ook welkom bij onze optredens."

- Sport: - Tennisvereniging LTC Lexmond beschikt over drie kunstgrasbanen, alle voorzien van verlichting. Deze combinatie biedt je de zekerheid van het hele jaar door kunnen tennissen. De bar is niet altijd geopend, wel kun je daar gebruik maken van de ruime kleedkamers met douche.

- Gymnastiekvereniging V.E.K. (= Vlugheid en Kracht, in de volksmond ook wel Varkens en Koeien) is opgericht in 1950. Hoe het allemaal zo gekomen is kun je lezen op de pagina Geschiedenis V.E.K. Naast gymnastiek houden ze zich ook bezig met allerlei danssoorten.

- Schutterij: - Schuttersgilde St. Martinus & St. Antonius (voor Lexmond en Hei- en Boeicop) is het enige schuttersgilde van Zuid-Holland, en is (her)opgericht in 2002, naar aanleiding van de Feestweek van dat jaar. De schutterijen in deze dorpen zijn echter al eeuwenoud. De schutterij heeft de geschiedenis van deze schutterijen uit archieven stukje bij beetje zo goed mogelijk tevoorschijn gepeuterd en onder de link chronologisch op een rijtje gezet.

- Zorg: - Zorgboerderij de Herefordhoeve. - Zorg en Doen is een kleinschalige dagbesteding in het centrum van het dorp. Een van de activiteiten is het maken van leuke dingen die ze ter plekke verkopen.

- Welzijn: - Sinds 2015 is er Café UP!, een ca. maandelijks 'opgroeicafé' voor en door ouders in Lexmond e.o. met kinderen in de leeftijd van 0 t/m 12 jaar. Café UP is een laagdrempelig initiatief. Alle ouders zijn welkom en hoeven zich niet vooraf voor een avond aan te melden. De toegang is gratis (consumpties voor eigen rekening). Café UP werkt niet met budgetten. De bijdrage die sprekers (vaak zelf ook ouders) leveren is kosteloos. Ondernemers zijn welkom om het initiatief te steunen, bijvoorbeeld door het sponsoren van goederen of diensten. Ouders kunnen zelf thema’s aandragen voor de avonden.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Lexmond, met foto's van de grafzerken. - Doop-, trouw- en begraafboeken van 17e eeuw tot 1815.

Reactie toevoegen