Lauwersmeer

Natuurgebied
Dongeradeel Kollumerland en Nieuwkruisland De Marne
GroningenFryslân

Lauwersmeer

Terug naar boven

Status

Het Lauwersmeer is een natuurgebied in deels provincie Fryslân (gemeenten Dongeradeel en Kollumerland en Nieuwkruisland), deels gemeente Groningen (gemeente De Marne).

Terug naar boven

Ligging

Het Lauwersmeer ligt in het uiterste NO van Fryslân en het uiterste NW van Groningen, en grenst in het N aan de Waddenzee.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het Lauwersmeer was oorspronkelijk een zeearm van de Waddenzee, waar de zee vrij spel had. Na de watersnood van 1953 stond Rijkswaterstaat voor de keuze de dijken rond de Lauwerszee te verhogen tot deltahoogte, óf de zeearm af te sluiten. Onder druk van met name de Friese bevolking werd voor het laatste gekozen. De Groningers, met name de Zoutkampers, waren destijds minder blij met de sluiting, doordat de garnalenvloot en haven van het dorp hierdoor gedwongen moest worden verplaatst naar de nieuwe haven Lauwersoog. Sinds de aanleg van de dam in 1969 heeft het gebied zich ontwikkeld tot een natuurgebied met een ongekende vogelrijkdom. De natuur in het Lauwersmeergebied is zo bijzonder dat het is uitgeroepen tot Nationaal Park.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Het TREKfestival (weekend eind maart) is een festival op 30 plekken rond het Lauwersmeer met muziek, theater en lekker eten.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Activiteitencentrum De Bosschuur met o.a. een speelbos, een natuurpad en een observatietoren.

- Een rondje Lauwersmeer op de fiets is ongeveer 60 km lang. Maar je komt dan onderweg door zóveel mooie dorpjes waar je uiteraard even afstapt om ze te bekijken, dat je daar met gemak een dag mee zoet kunt zijn.

- De provincies Groningen en Fryslân en de gemeenten Noardeast-Fryslân (FR) en Het Hogeland (GR) willen de komende jaren het Lauwersmeergebied verder versterken. Ze willen onder meer de haven van Lauwersoog verduurzamen, de dijken op een innovatieve manier versterken, de landbouw klimaatbestendiger maken, de vaarrecreatie verbeteren en de natuur versterken. De ambities van de noordelijke bestuurders zijn vastgelegd in de brochure 'Lauwersmeer 2019 - 2023'. Vanaf maart 2019 gaat Stuurgroep Lauwersmeer aan de slag om de ambities uit de brochure verder uit te werken tot concrete uitvoeringsprojecten in het gebied.

Van 2014 t/m 2018 heeft de Stuurgroep samen met uiteenlopende gebiedspartners het Lauwersmeergebied reeds op een aantal onderdelen verbeterd en versterkt. Daarbij zijn verschillende grote projecten opgeleverd, zoals de kadeverlenging in de visserijhaven van Lauwersoog, de verbetering van de vaarverbinding tussen Dokkum en het Lauwersmeer en de nieuwe mountainbikeroute in het Nationaal Park. Daarnaast zijn er nog verschillende projecten in uitvoering, zoals het Rondje Lauwersmeer, waarmee de beleving van het gebied wordt versterkt. (bron: Provincie Groningen, 19-10-2018)

- Nationaal Park Lauwersmeer is in oktober 2016 door de International Dark Sky Association (IDA) officieel uitgeroepen tot Dark Sky Park. Een Dark Sky Park is een gebied waar het donker is, waar de duisternis behouden blijft en waar bezoekers 's nachts welkom zijn om die duisternis te beleven en de sterrenhemel te zien. De benoeming voor het Lauwersmeer is bijzonder, omdat Nederland een van de landen is met de meeste lichtvervuiling ter wereld. Het predicaat helpt om de duisternis in het gebied te koesteren en te beschermen. Dat is nodig, want veel dieren zijn afhankelijk van de nacht en hebben duisternis nodig om te kunnen leven. Nachtelijk kunstlicht kan op veel manieren de levenscyclus en het gedrag van dieren beïnvloeden. Bijvoorbeeld vleermuizen gaan door te weinig duisternis minder eten zoeken. Het Lauwersmeergebied is het tweede Dark Sky Park van Nederland. In 2015 kreeg de Boschplaat op Terschelling het predicaat. (bron: Staatsbosbeheer)

- Analyse bodemfauna Lauwersmeer sinds 1969.

- Eind februari 2018 is besloten dat de voor voorjaar 2018 (15-2 tot 1-4) geplande 'rietproef' in het Lauwersmeer een jaar wordt uigesteld. Volgens de provincies Fryslân en Groningen bleef er te weinig tijd over om dat jaar een proef uit te kunnen voeren die zinvol is op ecologisch vlak. Reden hiervoor zijn de vertragingen door de beroepen en voorlopige voorzieningen van vooral boeren en eigenaren van recreatiewoningen die tegen de peilproef zijn. Zij vrezen voor overlast als verzilting en schade aan hun gebouwen. Verschillende malen gingen ze naar de rechter in de hoop dat deze de watervergunning met monitoringsplan zou afkeuren. In februari 2018 vroegen ze bij de Raad van State in Den Haag en Rechtbank Noord-Nederland om de peilproef op te schorten. Beide hebben dit afgewezen. Volgens hen heeft het waterschap juist gehandeld bij de watervergunning en het monitoringsplan.

Om te voorkomen dat de leefgebieden voor de Natura-2000 vogelsoorten in het Lauwersmeer verdwijnen zijn maatregelen noodzakelijk. De rietproef of peilproef (wij zien beide termen in dit kader gebruikt worden) behelst een peilverhoging van maximaal 41 centimeter in het meer gedurende 2 jaar achter elkaar in het voorjaar. Door in het voorjaar het water op een hoger peil vast te houden, wordt verwacht dat de leefgebieden voor de vogels verbeteren. Door een tijdelijk hoger peil worden de rietkragen namelijk steviger en de openheid groter. De proef is bedoeld om in de praktijk te testen of het ook echt zo werkt als men verwacht.

De gerechtelijke uitspraken geven de provincies "alle vertrouwen om de rietproef in 2019 te kunnen uitvoeren. Bij de provincies heeft zorgvuldigheid in het hele proces voorop gestaan en dat wordt bevestigd door de gerechtelijke uitspraken." Ondanks dat uit voorstudies en het oordeel van de rechtbank is gebleken dat het risico op extra verzilting in het Lauwersmeer door de rietproef niet waarschijnlijk is, begrijpen de provincies de zorg van de boeren als het gaat om verzilting die nu al in het gebied aan de gang is. Daarom gaan zij in 2018 verder in gesprek met de landbouwers.

LTO Noord overwoog in hoger beroep te gaan. Volgens gedeputeerde Henk Staghouwer moet de landbouwsector accepteren dat het waterschap en de provincie, gelet op de uitspraken van de rechter, hun huiswerk goed hebben gedaan: "Er is een deugdelijke schadevergoeding. We hebben meer maatregelen genomen dan nodig was. Niemand kan ons beschuldigen van onzorgvuldig handelen. En de rechter bevestigt dat." Met de proef in het Lauwersmeer kan de landbouw samen met de provincie kijken hoe sterk die verziltingsproblematiek is, stelt hij. "Een bedreiging kan omgezet worden in een kans. We kunnen maximaal het gesprek gaan voeren over de kennis die we tijdens de proef opdoen. Dat is constructiever dan elkaar bevechten. Want dat schiet niet op."

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over het Lauwersmeer (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Nadere informatie over het Lauwersmeer op de site van beheerder Staatsbosbeheer. - Nadere informatie over het Lauwersmeer op de site van het Nationaal Park. - Nadere informatie over het Lauwersmeer op Wikipedia.

Reactie toevoegen