Langeweg

Plaats
Dorp
Moerdijk
West-Brabant Baronie en Markiezaat
Noord-Brabant

Langeweg Schoolstraat 21 KW [640x480].jpg

Langeweg Schoolstraat 21.

Langeweg Schoolstraat 21.

Langeweg stempel Slikgat [640x480].jpg

Langeweg heette tot 1910 Slikgat, dus als bijvoorbeeld verzamelaar van oude ansichtkaarten en poststempels kom je tot dat jaar die naam nog tegen op kaarten en in afstempelingen.

Langeweg heette tot 1910 Slikgat, dus als bijvoorbeeld verzamelaar van oude ansichtkaarten en poststempels kom je tot dat jaar die naam nog tegen op kaarten en in afstempelingen.

Langeweg Slikgat kaart bij stempel [800x600] [800x600].jpg

Langeweg, bij deze kaart hoort een heel verhaal, dat u onder het kopje Afbeeldingen kunt lezen.

Langeweg, bij deze kaart hoort een heel verhaal, dat u onder het kopje Afbeeldingen kunt lezen.

Langeweg

Terug naar boven

Status

- Langeweg is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio West-Brabant, en daarbinnen in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Moerdijk. T/m 1996 grotendeels gemeente Zevenbergen, deels gemeente Terheijden. Vandaar dat het dorp ook 2 postcodes heet (4771 en 4772), om de respectievelijke delen te kunnen onderscheiden.

De openbare voorzieningen werden dan ook voor 2/3 betaald door de gemeente Zevenbergen en voor 1/3 door de gemeente Terheijden. Deze regeling is begonnen in 1877, toen Terheijden één lantaarn aanlegde en Zevenbergen er vervolgens ook twee financierde. In 1997 is Langeweg middels grenscorrectie in zijn geheel aan de nieuwe gemeente Moerdijk toegewezen.

- Onder het dorp Langeweg valt ook de buurtschap Hazeldonk.

Terug naar boven

Naam

Oudere schrijfwijzen
Tot 1910 heette het dorp Slikgat. De PTT volgde naamswijzigingen van plaatsen doorgaans accuraat op, ten behoeve van de naamgeving in bijv. de stempels en op de aantekenstrookjes. 'Mededeelingen No 4329s' van 15 september 1910 meldt dan ook: "Met ingang van 16 september a.s. zal het hulppost- en telegraafkantoor te Slikgat worden aangeduid met den naam Langeweg."

Naamsverklaring
Rond 1910 vestigden de paters kapucijnen hier hun seminarie. Zij vonden de naam Slikgat niet zo geschikt (slik betekent modder) en wisten de naamsverandering in Langeweg, genoemd naar de ligging aan de gelijknamige weg, gedaan te krijgen.

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp weer net als vroeger Slikgat.

Terug naar boven

Ligging

Langeweg ligt rond de gelijknamige weg (weliswaar met het lidwoord 'De' ervoor), O van Zevenbergen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Langeweg 74 huizen met 464 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 350 huizen met ca. 900 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Langeweg wordt in 1656 voor het eerst vermeld als Slijckgadt. Tot 1800 ontwikkelt de buurtschap zich voornamelijk langs de Zuiddijk (aanvankelijk Suytdyk geheten, aangelegd 1358-1359) en de Slikgatschen Dijk (aangelegd 1533-1545). Van 1851 tot 1875 was er een tol aan de weg Slikgat-Zevenbergen, bij de herberg van J. Sprangers. De naam van de Hamseweg (door de bevolking het ‘wiegeske’ genoemd, er ligt ook een gelijknamige woning uit 1927) houdt verband met de vervening; vanaf 1267 zijn grote gebieden rond Slikgat ter vervening uitgegeven. Na 1350 is er sprake van een Goed de Ham.

De turfvaart van dit gebied mondde uit in de Mark. Vanaf deze monding baande een kreek zich een weg door het gebied, de Kromme Vliet (oudere naam; Hamse Kreek). De kreek, die haar einde vond midden in het dorp, daar waar de Hamseweg begint, is in 1984 gedempt. De Hamseweg was tot in de jaren twintig van deze eeuw een slikrijke weg (slik betekent modder), die de oude naam van het dorp eer aandeed. Dankzij pleidooien van de paters capucijnen zijn vanaf 1921 de wegen in Langeweg verhard.

De paters kapucijnen zijn in 1874 naar Slikgat gekomen. Door hun veelzijdige activiteiten kreeg Slikgat de status van een bedevaartsoord. Het Oelbertgymnasium in Oosterhout (Noord-Brabant), dat in 1987 100 jaar bestond, heeft de eerste 57 jaar van zijn bestaan doorgebracht in Langeweg. Daar was het het Serafijns Seminarie der paters kapucijnen. In 1944 is het pand door oorlogshandelingen zwaar beschadigd.

Langeweg is lange tijd een bloeiend dorp geweest. Van begin 19e eeuw tot medio 20e eeuw was er onder meer sprake van vestigingen van een bakker, kruidenierswinkeltjes, herbergen, een bewaarschool, hulppostkantoor, klompenmaker, timmerwinkel, slagerij, hoefsmid, schoenmaker, rijwielhandel en een wagenmaker. Thans is het dorp geheel ‘winkelloos’: de laatste winkel heeft in december 1999 zijn deuren gesloten (zie verder bij Recente ontwikkelingen).

De hulppostkantoorhouder was sinds 1877 tevens lantaarnopsteker.
In 1894 kwam er een weegbrug voor de suikerbietencultuur.
Verder was er een Geitenfokvereniging* en een schietvereniging Sint Sebastiaan (1889-1976).
Vrijwillige brandweer sinds 1914. Al in 1883 vroegen de bewoners om een brandspuit, omdat hulp van de omliggende dorpen altijd te laat kwam.
Station Langeweg is in 1936 gesloten. Het stationsgebouw is in 1953 gesloopt.
* De geit was ‘de koe van de arbeider’, zie ook bij Dorst.

De huidige Langeweg dateert uit 1962, toen de oude turfvaart Langeweg-Zevenbergen werd gedempt. Van de turfvaart wordt al in 1287 melding gemaakt, er was aan weerszijden ervan een weg.

In het tijdschrift De Vlasselt, nr. 37, 1987, van heemkundekring De Vlasselt (Terheijden), wordt de geschiedenis van Slikgat / Langeweg uitvoerig beschreven.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Sinds december 1999 heeft Langeweg geen winkels meer. De laatste zaak, de kruidenierszaak/bakkerij van Ad en Perpetua Reniers (aan de Zuiddijk 62), heeft toen zijn deuren gesloten. Ad is al op twaalfjarige leeftijd begonnen te werken in de bakkerij van zijn ouders, en vond het tijd om op zijn zestigste van zijn welverdiende rust te gaan genieten. De zaak liep overigens goed: vanuit de wijde omgeving, bijvoorbeeld uit Breda, Terheijden, Zevenbergen, Klundert en Sint Willebrord, kwam men naar het dorp voor Ad’s beroemde gebak.

- De parochie Langeweg verhuist wellicht naar het nieuwe dorpshuis. De kerk is niet meer te bekostigen. Voor nadere informatie zie dit artikel op de site van de VKK Noord-Brabant.

- In 2014 is het Gebiedsplan Langeweg gereed gekomen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Langeweg heeft 2 rijksmonumenten.

- Langeweg heeft 3 gemeentelijke monumenten.

- De huidige RK kerk Heilig Hart van Jezus dateert uit 1951, als opvolger van de kerk uit 1874 die in 1944 tijdens WO II is verwoest. De kerk is na fusie van parochies in West-Brabant sinds 2013 aan de eredienst onttrokken. Sinds 2014 is de kerk in gebruik als verkoopruimte voor de Emmaus. De Emmausgemeenschap heeft de kerk in 2014 gerestaureerd.

- Voormalig klooster van de kapucijnen (zie verder bij Geschiedenis).

- Het huidige Koffiehuis dateert uit 1952.

- De boerderij van Martin en Mia Damen aan de Krauwelsgors 4 is in 2011 verkozen tot mooiste herbestemde boerderij van Brabant. Het is een hoekgevelboerderij uit 1638. Van dit type zijn er niet veel meer in West-Brabant.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Popfestival Tuinfeesten Langeweg (op een zaterdag in juni).

- De Feestmarkt (op een zaterdag begin september), georganiseerd door Emmaus Langeweg, omvat een grote markt in tweedehands goederen, waaronder curiosa, meubels, kleding en boeken. Diverse bands treden op en ook de kinderen kunnen terecht bij diverse attracties.

- Dancecity (op een vrijdag in september).

- Het Slikgats Toeterfeest (op een zondag begin oktober) is een van de grootste blaasfestivals in de regio. Er doen ca. 20 kapellen aan mee. Het door de lokale blaaskapel d’Eigeweskus georganiseerde festival wordt gehouden in de drie horecagelegenheden van Langeweg.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- De Kringloopmarkt van Emmaus Langeweg is gevestigd in het voormalig Kapucijnenklooster. De Emmausbeweging die in de jaren vijftig is opgericht door de legendarische abbé Pierre, heeft inmiddels zo’n 350 ‘filialen’ in een veertigtal landen in Europa, Latijns-Amerika en Oost-Azië. In Nederland zijn er circa 25. De vaste bewoners van de vestiging Langeweg verkopen er tweedehands spullen voor goede doelen en om ermee in hun eigen onderhoud te voorzien en houden zich verder onder meer bezig met de opvang van dak- en thuislozen. De spullen zijn uitgestald in de voormalige werkhuizen van het klooster, in de kerk en in een gebouw van het voormalige seminarie. Het is gelegen rondom een groene binnenplaats waar het heerlijk toeven is. Er is ook een horecagelegenheid waar je koffie, thee, frisdrank en huisgemaakt gebak kunt verkrijgen.

Je kunt bij hen terecht voor alle spullen die in een huishouden voorkomen. Verdeeld over 10 verschillende winkeltjes vind je er kleding, huishoudelijke spulletjes, curiosa en antiek, kinderspeelgoed, woningtextiel, meubels, boeken, platen, cd, dvd's, kleinere huishoudelijke apparatuur en lampen, koelkasten, fornuizen, wasmachines, drogers, fietsen, onderdelen, kantoorartikelen, lijsten, (tuin)gereedschap, wasbakken etc. Daarnaast hebben ze een beperkte hoeveelheid bouwmaterialen zoals straatstenen, dakpannen e.d. De Kringloopmarkt is geopend op woensdag en zaterdag van 14.00-16.00 uur.

- Achter het klooster, waar nu woon-werkgemeenschap Emmaus huist, ligt de voormalige kloostertuin, in de volksmond het 'Patersbos'. In 1880 is de kloostertuin aangelegd voor een twintigtal religieuzen met als doel een nuts- en stiltetuin te realiseren om even uit de dagelijkse routine te komen. Rond 2010 was er al 40 jaar geen onderhoud gepleegd aan de kloostertuin waardoor de tuin in een erg vervallen en gevaarlijke staat was geraakt. Naar aanleiding van wensen vanuit het dorp is het Patersbos in 2010 en 2011 volledig gerenoveerd, met speciale aandacht voor het behoud en vooral herstel van de natuur en de historische waarde.

Een greep uit de project- onderdelen: bosbeheer, teruggraven van de vijver, herstellen wandelpad, historische elementen vrijstellen en renoveren, educatieproject met o.a. een educatietafel en insectenhotel, herstel boomgaard, kerkhof en Calvarieberg. Het Patersbos is toegankelijk tijdens de openingstijden van de Emmaus (op woensdagen en zaterdagen van 14.00 tot 16.00 uur) of op verzoek. Het Patersbos is te bereiken via de Emmaus-ingang. Dit is tevens de start van de wandelroute 'Een dag uit het leven van een kapucijn' die je rondleidt over het kloosterterrein en het Patersbos.

Terug naar boven

Beeld

- De kaart, afgebeeld onderaan deze pagina, verzonden in 1904 vanuit wat toen nog Slikgat heette (zie de afstempeling op de adreszijde), bevat een afbeelding van een kerkje in Hammerfest, Noorwegen. Dat leek ons in eerste instantie niet logisch: wie stuurt er nu vanuit Langeweg een kaart met een afbeelding uit Noorwegen? Tot je de tekst leest die de afzender, een der paters kapucijnen van het klooster in het dorp, er op heeft geschreven: "Hiermee als dank voor uw welkome gift voor onze arme missie, een kaart van ons houten kerkje te Hammerfest, de noordelijkste der geheele wereld." Hammerfest ligt in het uiterste noordpuntje van Noorwegen, boven de Poolcirkel, nabij de Noordkaap. De zending/missie ging dus letterlijk tot in alle uithoeken van de wereld.

- Fotoreportage van Langeweg, door Kees Wittenbols uit Breda.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Langeweg.

- Nieuws: - De maandelijkse dorpskrant 'Ons Dorpshart' is via de link ook online te lezen (ook oudere nummers).

- Dorpshuis: - Dorpshuis Ons Stedeke is oorspronkelijk in 1971/1972 gebouwd als kleuterschool, met 2 klaslokalen en een speellokaal. Al gauw blijft er nog maar één kleuterklas over. In 1980 vindt de kleuterschool onderdak in de Mariaschool en komt Ons Stedeke leeg te staan. Het gebouw wordt teruggegeven aan de gemeente, die besluit dat het een herbestemming kan krijgen als dorpshuis van Langeweg. Lange tijd is het dorpshuis beheerd door betaalde beheerders, maar dat blijkt toch lastig lonend te krijgen. Tegenwoordig wordt het dorpshuis beheerd door een stichting met vrijwilligers. In 2013 is het pand gerenoveerd en verbouwd waardoor het weer helemaal aan de eisen des tijds en de wensen van de gebruikers voldoet. Het is de thuibasis van vele verenigingen in het dorp. Zie verder Geschiedenis Ons Stedeke.

- Onderwijs en kinderopvang: - De Mariaschool biedt ook onderdak aan Peuteropvang Pinokkio en buitenschoolse opvang (BSO) Belhamels.

- Muziek: - Fanfare Muziek Veredelt. - Dweilband d'Eigeweskus.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Langeweg, met foto's van de grafzerken.

Reacties

(1)

Nog net voor de oorlog geboren en gedoopt door de paters.
Gewoond in de Schoolstraat, vlakbij mijn Opa Piet. bijnaam De Straffe. Gevlucht voor de Poolse bevrijders tot in de diepste kelders van het Klooster / Seminarie van de paters.
Bevrijd uit die kelders door geallieerde militairen die ons met auto's met een witte ster op de motorkap naar Breda brachten en afleverden in gebouw Concordia. Vader was zoek en moeder gewond. Mijn verhaal betreft mij en mijn 3 broertjes. Ik woon nu in de Randstad maar steeds als ik Langeweg zie voel ik mijn wieg om me heen en het ruikt naar vers hooi en vlas. Lome zonnige zondagen met vader fietsen langs de dijk. De smid waar mijn vader zijn beroep leerde en de klompenmaker die een van Turnhout en achterneef en de dorps-klompenmaker was maar die met zijn hele gezin, bestaande uit 4 kinderen en hun moeder, door een bom op het huis is gedood. Dat dorp is mij nog steeds lief, Omdat onze familienaam generaties lang met dit dorp verbonden is geweest. Mijn familie is nooit meer teruggekeerd. Wel maakten we onder aanvoering van mijn Opa in de zomer fietstochten vanuit Breda naar Langeweg. Kennelijk kon mijn Opa er ook niet wegblijven. Ik ben blij dat Langeweg zo mooi is geworden maar het zal nooit meer worden als het dorp uit mijn zeer jonge jeugd.

Red.:
Wat een indrukwekkend verhaal meneer Van Turnhout. U heeft het zo beeldend beschreven, dat we ons ook nu nog enigszins een voorstelling kunnen maken van hoe het er destijds aan toe moet zijn gegaan.

Reactie toevoegen