Laag-Soeren

Plaats
Dorp
Rheden
Veluwe
Gelderland

laag soeren priesnitz monument 1967 [640x480].jpg

Laag-Soeren Priesnitz monument 1967

Laag-Soeren Priesnitz monument 1967

Laag-Soeren

Terug naar boven

Status

Laag-Soeren is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe(zoom), gemeente Rheden.

Terug naar boven

Ligging

Laag-Soeren ligt NW van Dieren, ZO van Eerbeek, ZW van Brummen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Laag-Soeren 44 huizen met 343 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 350 huizen met ca. 850 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In 2013 is een deel van het grondgebied van Laag-Soeren tot beschermd dorpsgezicht benoemd. Het omvat vooral het gebied ten westen van het Apeldoorns Kanaal, met uitzondering van de bebouwde kom en het merendeel van de bossen. Het dorp was vroeger bekend vanwege het kuuroord, dat hier sinds het midden van de 19e eeuw was gevestigd. De komst van de badinrichting en de toestroom van vele welgestelde patiënten betekende werkgelegenheid en daarmee een zekere mate van welvaart voor de inwoners van het dorp. Hele families werkten in dienst van het kuuroord of op het daaraan verbonden landgoed.

In het gebied zijn veel sporen van de veelzijdige en bijzondere ontwikkelingsgeschiedenis bewaard gebleven. Uit de vroegste periode is dit de Soerense enk met de daaraan gelegen oude boerenerven, met weliswaar in latere perioden vernieuwde of vervangen bebouwing. Het (restant van het) Huis Laag-Soeren, de Plantage, verschillende lanen, landerijen en erven vertegenwoordigen de 18e- en 19e-eeuwse ontginningsgeschiedenis. Vanuit Huis Laag-Soeren werd de verdere ontginning en aanleg van het gebied ondernomen. Hier woonde later ook de initiatiefnemer van het kuuroord. Na diens dood was er het badhotel gevestigd.

Een geheel nieuwe fase in de geschiedenis van Laag-Soeren begon in de late 18e eeuw met de aanleg van een stelsel van beekjes (sprengen). De opkomst en ontwikkeling van de papierindustrie, de korenwatermolen en later de wasserijen waren er onlosmakelijk mee verbonden. Dat geldt ook voor de bouw van het badhuis in 1850 en de verdere ontwikkeling van het kuuroord. Het nog vrijwel compleet aanwezige sprengenstelsel vormt als verbindend element dan ook een essentieel onderdeel van het beschermd dorpsgezicht. Hoewel elk van deze ontwikkelingen zichtbaar sporen heeft nagelaten in Laag-Soeren, is de directe en indirecte invloed van het kuuroord op de inrichting van de omgeving en de bebouwing wellicht het grootst geweest. Uitvoerige nadere informatie vind je in de Toelichting op de aanwijzing beschermd gezicht Laag-Soeren.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Toen eind jaren negentig de laatste winkel in Laag-Soeren stopte, zag het er naar uit dat het dorp het voor eeuwig zonder winkels zou moeten stellen. Maar in 2009 heeft het dorp toch weer een winkel(tje) gekregen. In het Kulturhus, het nieuwe multifunctionele buurthuis, is een buurtwinkeltje gekomen waarin onder meer levensmiddelen worden verkocht. Personeelsleden zijn bewoners van de Schreuderhuizen. Het betreft gehandicapten, die bij dat werk begeleid worden. Behalve levensmiddelen worden spullen verkocht die cliënten van de Schreuderhuizen zelf hebben gemaakt.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Laag-Soeren heeft 6 rijksmonumenten.

- Laag-Soeren heeft 13 gemeentelijke monumenten.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- In 2014 hebben Gedeputeerde Staten partners opgeroepen te helpen met het realiseren van nieuwe natuur. Gedeputeerde Staten steunen deze partners met onder meer subsidies voor het aankopen én inrichten van gronden. Voorwaarde daarvoor is dat partners zich melden met concrete plannen. Als gevolg daarvan hebben Natuurmonumenten en de landgoederen de Bockhorst en De Gelderse Toren zich in 2014 gemeld met een gezamenlijk initiatief voor circa 50 hectare nieuwe natuur rondom de loop van de Soerense Beek. Dit gebied vormt de verbinding tussen de Veluwe en de IJsseluiterwaarden. Natuurmonumenten heeft in 2017 voor een deelgebied hiervan een plan ingediend. Het gaat om circa 23 hectare nieuwe natuur rondom de bovenloop van de Soerense Beek bij Laag-Soeren. Gedeputeerde Staten hebben dit plan in juni 2017 'vastgesteld' zodat zij dit plan kunnen steunen met subsidiemogelijkheden voor het aankopen van gronden en gebouwen. (bron: Provincie Gelderland, 6-6-2017)

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Laag-Soeren (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Laag-Soeren.

Reactie toevoegen