Laag-Nieuwkoop

Plaats
Buurtschap
Stichtse Vecht
Vechtstreek
Utrecht

Laag-Nieuwkoop straatnaambord [640x480].jpg

Laag-Nieuwkoop ontbeert helaas plaatsnaamborden (zoals de meeste buurtschappen van Kockengen). Gelukkig kun je aan de straatnaamborden nog zien dat je in de buurtschap Laag-Nieuwkoop bent aanbeland.

Laag-Nieuwkoop ontbeert helaas plaatsnaamborden (zoals de meeste buurtschappen van Kockengen). Gelukkig kun je aan de straatnaamborden nog zien dat je in de buurtschap Laag-Nieuwkoop bent aanbeland.

laag-nieuwkoop_met_straatnaambordje.jpg

Laag-Nieuwkoop, buurtschapsgezicht (© Jan Dijkstra, Houten)

Laag-Nieuwkoop, buurtschapsgezicht (© Jan Dijkstra, Houten)

laag-nieuwkoop_boerderijen_wetering_en_bomen.jpg

Laag-Nieuwkoop is een mooie, landelijke buurtschap met veel oude, monumentale boerderijen (© Jan Dijkstra, Houten)

Laag-Nieuwkoop is een mooie, landelijke buurtschap met veel oude, monumentale boerderijen (© Jan Dijkstra, Houten)

laag-nieuwkoop_waterrijk_en_bomenrijk.jpg

Buurtschap Laag-Nieuwkoop is ook waterrijk en bomenrijk (© Jan Dijkstra, Houten)

Buurtschap Laag-Nieuwkoop is ook waterrijk en bomenrijk (© Jan Dijkstra, Houten)

laag-nieuwkoop_baron_van_nagell_hoeve.jpg

Buurtschap Laag-Nieuwkoop heeft geen formele rijksmonumenten, maar de boerderijen zijn er niet minder mooi om, zoals deze Baron van Nagell-Hoeve (© Jan Dijkstra, Houten)

Buurtschap Laag-Nieuwkoop heeft geen formele rijksmonumenten, maar de boerderijen zijn er niet minder mooi om, zoals deze Baron van Nagell-Hoeve (© Jan Dijkstra, Houten)

laag-nieuwkoop_postbode.jpg

De postbode heeft groot gelijk dat hij de post in buurtschap Laag-Nieuwkoop met de brommer bezorgt, want hij moet vast nog meer van die lange lintbuurtschappen langs en dan ben je op de fiets veel te lang zoet (© Jan Dijkstra, Houten)

De postbode heeft groot gelijk dat hij de post in buurtschap Laag-Nieuwkoop met de brommer bezorgt, want hij moet vast nog meer van die lange lintbuurtschappen langs en dan ben je op de fiets veel te lang zoet (© Jan Dijkstra, Houten)

laag-nieuwkoop_knotwilgen_en_spoorwegovergang.jpg

En ook in Laag-Nieuwkoop vinden we mooie knotwilgen langs de weg- en waterkant. Na de spoorwegovergang, vanuit het W gezien, loopt de grens tussen de gemeenten Stichtse Vecht (N) en Utrecht (Z) door het midden van de weg. (© Jan Dijkstra, Houten)

En ook in Laag-Nieuwkoop vinden we mooie knotwilgen langs de weg- en waterkant. Na de spoorwegovergang, vanuit het W gezien, loopt de grens tussen de gemeenten Stichtse Vecht (N) en Utrecht (Z) door het midden van de weg. (© Jan Dijkstra, Houten)

ut_gemeente_laagnieuwkoop_in_ca._1870_kaart_j._kuijper.gif

Gemeente Laag-Nieuwkoop anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Laag-Nieuwkoop anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Laag-Nieuwkoop

Terug naar boven

Status

- Laag-Nieuwkoop is een buurtschap en voormalige heerlijkheid in de provincie Utrecht, in de regio Vechtstreek, in grotendeels gemeente Stichtse Vecht, en voor een klein deel gemeente Utrecht. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1811. In 1812 opgegaan in de gemeente Breukelen. In 1818 is zij daar weer van afgesplitst als zelfstandige gemeente. Per 1-5-1942 over naar gemeente Kockengen, in 1989 over naar gemeente Breukelen, in 2011 over naar gemeente Stichtse Vecht.

- Wapen van de voormalige heerlijkheid Laag-Nieuwkoop.

- De buurtschap Laag-Nieuwkoop valt, ook voor de postadressen, grotendeels onder het dorp Kockengen (gemeente Stichtse Vecht) en voor een klein deel onder het dorp Haarzuilens (gemeente Utrecht).

- De buurtschap Laag-Nieuwkoop heeft geen plaatsnaamborden, zodat je slechts aan de gelijknamige straatnaambordjes kunt zien dat je er bent aanbeland.

Terug naar boven

Naam

Spelling
In de praktijk wordt deze plaatsnaam in 3 varianten gespeld; als één woord (zo staat het bijvoorbeeld in de atlassen), en als twee woorden, al dan niet met koppelteken. Het probleem in dezen is dat veel buurtschappen formeel, in de zin van de gemeentelijke Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), geen 'woonplaats' zijn en dat in dat kader daarom ook de schrijfwijze niet formeel is vastgesteld. Ook ontbreken bij buurtschappen vaak plaatsnaamborden, waar je e.e.a. uit zou kunnen opmaken. Bij Laag-Nieuwkoop is beide het geval. Echter de straatnaam is met twee woorden, en met koppelteken (wat taalkundig ook de voorkeur geniet), en die is wél formeel vastgesteld (o.a. t.b.v. het postcodeboek). Daarom hanteren wij die spelling ook voor de buurtschap/plaatsnaam.

Oudere vermeldingen
Laagniekoop, Laag-Nieuwcoop, 1498 Nyencoep, 1696 Laegh Nieucoop. De gemeente werd, in ieder geval tot eind 19e eeuw, ook wel 'Laagnieuwkoop, Gieltjesdorp en Zuideinde van Portengen' genoemd.

Naamsverklaring
Betekent 'het lage gedeelte van het ontginningsgebied Nieuwkoop'. Nieuwkoop is een samenstelling van nieuw en coop 'veenontginning' (zie bijv. ook Teckop, Willeskop).(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Laag-Nieuwkoop ligt rond de gelijknamige weg, ZO van Kockengen, W van Maarssenbroek, NW van Haarzuilens. De buurtschap en weg worden doorsneden door de spoorlijn Woerden-Breukelen.

De grens tussen de gemeenten Stichtse Vecht (kern Kockengen) in het N en Utrecht (kern Haarzuilens) in het Z loopt hier Z langs de weg Laag-Nieuwkoop, voor zover gelegen O van de spoorlijn. De 2 panden aan de Z kant van de weg hebben als adres Laag-Nieuwkoopsebuurtweg 1 en 3 en vallen onder Haarzuilens. Dat geldt ook voor de 3 panden in het O uiteinde van de buurtschap, met adressen Polderweg 2, 4 en 4a. In totaal vallen er dus 5 panden van deze buurtschap onder gemeente Utrecht, dorp Haarzuilens.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Laag-Nieuwkoop 43 huizen met 328 inwoners, verdeeld in de gelijknamige buurtschap 13/89 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Lage Haar 5/36, Gieltjesdorp 5/37, Vijfhoeven 3/19 en 'Portengen (Zuideinde)' 17/147. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 25 huizen met ca. 60 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het gerecht Laag-Nieuwkoop
Dit gerecht vormde tevens een ambachtsheerlijkheid, leenroerig aan het huis van Vianen. Het was 270 morgen (ca. 220 ha) groot en werd in het noorden begrensd door Portengen-Zuideinde, in het oosten door Gieltjesdorp, Portengen en Themaat, in het zuiden door de Lage Haar (oftewel Loefsgerecht van Ruwiel) en de Haarzuilens en in het westen door Kockengen. De noordgrens werd gevormd door de Schutters- of Zijdelkade en de westgrens door de Heycop of Lange Vliet. In 1748 en 1806 werden binnen het gerecht 14 huizen aangetroffen en in laatstgenoemd jaar telde zij 75 inwoners.

Gemeente
Het territorium van de latere gemeente komt in grote lijnen overeen met de gezamenlijke gebieden van de gerechten Nieuwkoop (Laag-Nieuwkoop), Portengen-Zuideinde, Loefsgerecht van Ruwiel of de Lage Haar, Gieltjesdorp en Vijfhoeven in Kortrijk. Tot 1811 waren deze gerechten bovendien bestuurlijk versmolten met de gerechten Gerverskop-Staten en Gerverskop-Utenhams. Over de plaatselijke geschiedenissen van deze gerechten is weinig of niets gepubliceerd, zodat Regionaal Historisch Centrum (RHC) Vecht en Venen in de artikelen onder de links hieronder in het kort de belangrijkste feiten op een rijtje heeft gezet.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze buurtschap en voormalige gemeente, kun je terecht bij:

- Archief-inventaris van de gezamenlijke gerechten Laag-Nieuwkoop, Portengen-Zuideinde, Loefsgerecht van Ruwiel of de Lage Haar, Gerverskop-Utenhams, Gerverskop-Staten, Gieltjesdorp en Vijfhoeven in Kortrijk (1667-1811).

- Archief-inventaris van het gemeentebestuur van Laag-Nieuwkoop (1818-1942).

In het hoofdstuk Inleiding onder beide links vind je interessante artikelen over de (bestuurlijke) geschiedenis van deze buurtschap en de omliggende buurtschappen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Laag-Nieuwkoop is een mooie landelijke buurtschap met veel oude monumentale boerderijen. Eén ervan is de Baron van Nagell-Hoeve op nr. 30, onder de link beschreven in een verkoopbrochure van een makelaar (het pand heeft in 2011 te koop gestaan).

Reactie toevoegen