Kruiningen

Plaats
Dorp
Reimerswaal
Zuid-Beveland
Zeeland

kruiningen dorpsgezicht 1915 [640x480].jpg

Kruiningen, dorpsgezicht, 1915

Kruiningen, dorpsgezicht, 1915

ZL gemeente Kruiningen in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Kruiningen in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Kruiningen in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Kruiningen

Terug naar boven

Status

- Kruiningen is een dorp in de provincie Zeeland, in de streek Zuid-Beveland, gemeente Reimerswaal. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1969.

- Wapen van de voormalige gemeente Kruiningen.

- De Kruiningsche Vliet is een water dat de scheiding vormde tussen de heerlijkheden Kruiningen en Nieuwlande. ‘Het is een overblijfsel van de geul, door welke de Yerseke zich met de Hinkelinge verbond. Een schaapherder, die aan deze Vliet schapen hoedde, werd, den 29 November 1836, door eene windhoos opgenomen en daarin geworpen, waarin men eerst den volgenden dag zijn lijk heeft kunnen vinden’ (2).

Terug naar boven

Naam

In het Zeeuws
Krunege.

Oudere vermeldingen
Crunighen, Cruyningen, 1204 Cruninc, Cruninghe, 1213 Cruninge, 1214 Cruninge, Cruninga, 1255 kopie Cruninghen, Cruningen, 1573 Cruininge, ca. 1750 Kruiningen, 1883 Kruininge.

Naamsverklaring
Afleiding met het vrouwelijk suffix -ingô- (zie -ing-) van crune 'kruin', met als betekenis 'hooggelegen plaats'. Vergelijk Kloetinge.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Kruiningen ligt aan het water de Oosterschelde en ligt O van het Kanaal door Zuid-Beveland en het dorp Hansweert, ZO van de dorpen Schore, Biezelinge en Kapelle, ZZO van het dorp Wemeldinge, ZZW van het dorp Yerseke, W van het dorp Oostdijk, NW van het dorp Waarde, N van het dorp Walsoorden en NNO van het dorp Kloosterzande.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Kruiningen 222 huizen met 1.246 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 206/1.150 (= huizen/inwoners, waarvan in de kom 132/770) en buurtschap Nieuwlande of Oostdijk (deels) 16/96. De gemeente omvatte verder een deel van de buurtschap Tolseinde. Tegenwoordig omvat het dorp ca. 1.700 huizen met ca. 4.200 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Deze vroegere heerlijkheid was het stamhuis van de Heeren van Kruiningen of Cruningen. Het Slot of Huis te Kruiningen is waarschijnlijk gesticht in 1361 en wegens bouwvalligheid afgebroken in 1721. "De eerste oorsprong dezer heerlijkheid is, zoo als die der meeste, duister, doch vrij oud."(2) In ieder geval worden het dorp en Nieuwlande reeds in 1386 vermeld. "Vroeger had men er ook eene vlasserij, door particulieren opgerigt, met het doel om de behoeftigen in den winter werk te verschaffen, doch deze heeft sedert het jaar 1840 opgehouden te bestaan. De bierbrouwerij, welke hier vroeger bestond, heeft rond 1830 opgehouden te werken."(2) De ridderhofstad Voorhout, gesticht in de 14e eeuw, is in 1751 gesloopt.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De plaatsnaam genoot vele jaren landelijke bekendheid vanwege het veer Kruiningen-Perkpolder (Zeeuws-Vlaanderen) dat hier tot 2003 heeft gevaren. Natuurlijk vanwege de velen die er gebruik van maakten, op weg naar Zeeuws-Vlaanderen en weer terug, én omdat het regelmatig in de verkeersberichten werd genoemd als het wegens slecht weer tijdelijk uit de vaart was. In 2003 is het wegens de vervangende Westerscheldetunnel uit de vaart genomen. Op de plek van de voormalige veerhaven komt een nieuwe woonwijk, aanvankelijk Kruseveer genoemd, de definitieve naam is Veerhaven geworden, met ca. 250 woningen. Daarvoor moest een nieuwe dijk worden aangelegd om het gebied binnendijks te krijgen, en er is flink afgegraven om het op gelijke hoogte met de rest van Kruiningen te krijgen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Kruiningen heeft 12 rijksmonumenten.

- De Oude Molen (Slagveldstraat) is een in 1801 gebouwde korenmolen. De molen is tot 1953 op windkracht in bedrijf gebleven. In 1959 heeft de gemeente hem aangekocht. In 1964-1965 en tussen 1986 en 1992 is de molen geheel gerestaureerd. In 2001 is de molen in zijn geheel een stukje verplaatst, nadat de windvang op de oude plek in het gedrang was gekomen. Een vrijwillig molenaar stelt de molen regelmatig in bedrijf.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Als het in de winter hard genoeg vriest, kun je in Kruiningen schaatsen op de ijsbaan van IJsclub De Schelde. Maar dat gaat niet vanzelf... Lees maar wat daar allemaal voor moet gebeuren: "Begin november worden de afvoeren van het terrein dichtgedraaid en vervolgens afgesloten met tegels. Vanaf dan kan alle hemelwater worden opgevangen. De baan meet 60x40 meter. Reken maar uit hoeveel water nodig is om een mooie ijsvloer te krijgen... Alle blaadjes en takjes worden zo veel mogelijk uit het water gevist en dan is het hopen op veel vorst. De ijsmeester meet dagelijks (soms 2 x daags) de dikte van het ijs en geeft het sein 'veilig' bij een dikte vanaf minimaal 5 cm. Dan kan de ijspret beginnen. Als de ijsbaan geopend is, kun je erwtensoep, chocolademelk, koffie, thee, frisdrank en ontbijtkoek kopen in het clubgebouw. En je kunt er schaatsen huren tegen een aantrekkelijk tarief."

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Zwembad Den Inkel in Kruiningen heeft 2 openluchtzwembaden en een overdekt bad. Het buitenbad heeft een grote glijbaan, duikplanken, een springkussen, zonneweide, horeca en natuurlijk het 50 en 25 meter bad. Bij de grote ligweide is nog een kleuterbad met heerlijk warm water. Het overdekte binnenbad bestaat uit een 20 meter lang sportbad en een kleiner instructiebad. Het hele jaar door worden hier zwemlessen gegeven. Natuurlijk is het bad ook geopend voor vrij zwemmen, banen zwemmen en diverse doelgroepen voor jong en ouder.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Kruiningen door Kees Wittenbols uit Breda. Zie onderaan de pagina ook deel 2.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Kruiningen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Kruiningen.

- Onderwijs: - Basisschool Voorhoute.- Dr. A. Comrieschool. - Basisschool De Welle.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Kruiningen.

- Cultureel erfgoed: - Ôns Boeregoed is een vereniging tot instandhouding van het Zeeuws cultureel erfgoed. De vereniging is in 1990 opgericht en heeft als hoofddoel om de unieke klederdrachten van Zeeland voor het nageslacht te bewaren. Daarnaast beoogt de vereniging oude Zeeuwse gebruiken in ere te houden of waar mogelijk in ere te herstellen. Ook tracht ze de Zeeuwse dialecten te bewaren. Daarom wordt er op alle bijeenkomsten Zeeuws dialect gesproken. De vereniging heeft ca. 190 leden. Omdat men vaak met het gehele gezin lid is, komt het totaal op ca. 400 leden.

Binnen de vereniging zijn verschillende subgroepen gevormd waarvan de meeste in en buiten Zeeland, en een enkele keer buiten Nederland, optredens verzorgen. Naast de optredens, de repetities van de subgroepen en vergaderingen worden binnen de vereniging diverse activiteiten georganiseerd voor en door leden. Voorbeelden hiervan zijn de jaarlijkse fietstocht, de maandelijkse soosavonden en de boerenmaaltijd. Ôns Boeregoed beschikt over een eigen verenigingsgebouw, ‘t Zael’of te Kruiningen, waar de meeste activiteiten plaatsvinden. ‘t Boerekrantje, het clubblad van Ôns Boeregoed, verschijnt 4x per jaar, met o.a. artikelen op het gebied van streekdracht, het dialect en de geschiedenis van Zeeland.

- Veiligheid: - Brandweer Kruiningen heeft in 2018 het 75-jarig bestaan gevierd.

Reacties

(2)

Wanneer wordt de veerdienst naar Perkpolder weer opgestart svp?

Het is me niet duidelijk wat u bedoelt. Uw wens gaat niet uitkomen, want immers tegenwoordig is er de Westerscheldetunnel als vervanging van de veren Vlissingen-Breskens in het W en Kruiningen-Perkpolder in het O. Of is uw vraag meer symbolisch bedoeld; dat u gewoon terugverlangt naar de goede ouwe tijd maar zelf ook wel beseft dat dit niet gaat gebeuren? Bevalt de tunnel u niet dan?

Reactie toevoegen