Koudum

Plaats
Dorp
Súdwest-Fryslân
Fryslân

koudum_collage.jpg

Koudum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Koudum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

koudum_wurkgroep_histoarysk_koudum_kopie.jpg

De Wurkgroep Histoarysk Koudum onderzoekt en publiceert over de geschiedenis van het dorp

De Wurkgroep Histoarysk Koudum onderzoekt en publiceert over de geschiedenis van het dorp

koudum beukenlaan 1934 [640x480].jpg

Koudum Beukenlaan 1934

Koudum Beukenlaan 1934

Koudum (2).JPG

In Koudum aangekomen.

In Koudum aangekomen.

Koudum (3).JPG

Dorpsgezicht Koudum.

Dorpsgezicht Koudum.

Koudum.JPG

Hervormde kerk Koudum.

Hervormde kerk Koudum.

Koudum (4).JPG

Tekst en uitleg bij de kerk in Koudum.

Tekst en uitleg bij de kerk in Koudum.

koudum_dorpshuis_de_klink_folder_1.jpg

Middels deze folder worden de inwoners van Koudum opgeroepen om bij te dragen aan de kosten van het in 1968 te realiseren dorpshuis.

Middels deze folder worden de inwoners van Koudum opgeroepen om bij te dragen aan de kosten van het in 1968 te realiseren dorpshuis.

koudum_dorpshuis_de_klinker_folder_2.jpg

En kennelijk heeft men daar in voldoende mate gehoor aan gegeven, want dit is hem dan geworden: Dorpshuis De Klink te Koudum.

En kennelijk heeft men daar in voldoende mate gehoor aan gegeven, want dit is hem dan geworden: Dorpshuis De Klink te Koudum.

Koudum

(De cursieve alinea's zijn van onze lokale sponsoren)

Terug naar boven

Eten en drinken

- Koudum was lange tijd befaamd als tuinbouwgebied. Nu wordt dat nog slechts kleinschalig beoefend. Het dorp is beroemd om zijn Koudumer Beantsjes.

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Koudum.

Terug naar boven

Status

- Koudum is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Súdwest-Fryslân. T/m 1983 gemeente Hemelumer Oldeferd (waar het de hoofdplaats van was). In 1984 over naar gemeente Nijefurd, in 2011 over naar gemeente Súdwest-Fryslân.

- Onder het dorp Koudum vallen ook de buurtschappen Bovenburen, Galamadammen en Wiske (deels; het deel Groote Wiske).

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
855 ingevoegd ca. 890 kopie 9e-10e eeuw in Coluuidum, 1325 Coldum, 1398 Koldem, 1467 to Koldum, 1512 kopie to Coudum.

Naamsverklaring
Gezien de oudste vorm kan men denken aan een samenstelling van het Oudfriese col ´houtskool´ en widum, datief meervoud van widu, wede ´bos´, betekenis ´bij het kolen(branders)woud´. Het dorp is gelegen op een pleistocene zandrug.(1)

Terug naar boven

Ligging

Koudum ligt in de zuidwesthoek van Friesland, NO van Stavoren, O van Hindeloopen en Z van Workum.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Koudum 175 huizen met 925 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.100 huizen met ca. 2.650 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Koudum ligt op een een zandrug (stuwwal) uit de ijstijd en is van oudsher omringd door water. Vroeger meer dan tegenwoordig, want diverse meertjes rondom het dorp zijn in de 19e eeuw ingepolderd.

Van oudsher is Koudum een agrarisch dorp. Dit dankt het niet in de laatste plaats aan de vruchtbare humus waarmee een groot deel van de omliggende zandgrond is bedekt. Tel daar de beschutte ligging bij op en het verklaart waarom akker- en tuinbouwers in deze streek altijd goed hebben geboerd.

- Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, dan kun je terecht bij Stichting Histoarysk Koudum. Op hun site Album van Koudum vind je een aantal albums met foto's en toelichting daarop, ingedeeld op onderwerp, uit e geschiedenis van het dorp.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2006 heeft voor het eerst een Nederlands dorp de prijs gewonnen voor dorpsvernieuwing, van de Europese organisatie voor plattelandsontwikkeling en dorpsvernieuwing (Arge). Koudum heeft deze Europese Dorpsvernieuwingsprijs gekregen omdat het dorp zich op een opvallende manier heeft weten te herstellen van een crisisperiode in de jaren tachtig. In die periode heeft het dorp de hoogste daling van het aantal bewoners in heel Fryslân, veel huizen staan leeg, investeringen zijn onmogelijk en veel voorzieningen dreigen te worden gesaneerd. De dorpsbewoners laten het er echter niet bij zitten, maar ontwikkelen allerlei projecten om de leefbaarheid van de regio te verbeteren. Zo heeft het dorp bijvoorbeeld een samenwerkingsverband gerealiseerd tussen bibliotheek, muziekschool, jeugd- en jongerenwerk, lokale omroep en het voortgezet onderwijs. In Koudum is ook een aantal bouwprojecten gerealiseerd die het dorp aantrekkelijker hebben gemaakt.

- De Dorpsvisie Koudum (2011) is tot stand gekomen door inwoners, bedrijfsleven en andere belanghebbenden naar hun mening te vragen over gewenste ontwikkelingen. De inwoners kunnen zo mede richting geven aan de ontwikkelingen van het dorp, omdat de nieuwe gemeente haar beleid mede baseert op dergelijke dorpsvisies. Het gaat in de visie o.a. om het behouden of aantrekken van voorzieningen, in relatie tot de vraag: wil het dorp zich ontwikkelen en zo ja, in welk opzicht en hoe? Welke kansen liggen er volgens de inwoners, bedrijven en instellingen?.

- Op het terrein van het vroegere schoolgebouw van Bogerman is het Havenkwartier gerealiseerd: een nieuwe haven met rondom ruime kavels direct aan het water met eigen ligplaats.

- In 2015 is op het Frieslandplein - zoals het terrein van de Rabobank aan de Hoofdstraat 1 wel wordt genoemd - het kunstwerk 'Een podium als Centrum' gerealiseerd, ontworpen door Koudumer Hanshan Roebers. Het kunstwerk is multifunctioneel te gebruiken: als podium en als marktkraamopstelling, maar het is ook voor jong en oud een prima 'leugenbank'. Daarnaast is het een mooi rustpunt voor de recreanten en toeristen in het dorp. Door een ingenieuze dakconstructie ontstaat er als de zon op het zuidelijkste punt staat een fraaie lichtinval op de vloer, waardoor het ook als een zonnewijzer functioneert gedurende de seizoenen. Het kunstwerk is een 'kers op de taart' als symbolische afsluiting van de geslaagde herinrichting van het centrum, die de afgelopen jaren gerealiseerd is.

- Bestemmingsplannen Koudum.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Koudum heeft 5 rijksmonumenten, zijnde de Martinikerk, molen De Vlijt, de windmotor, het woonhuis uit 1778 op Smidsweg 8 en de kop-rompboerderij uit 1e helft 19e eeuw op Ooste 61.

- De huidige Martinikerk van de Protestantse Gemeente Koudum moet minstens al de vierde kerk zijn op deze plek en is gebouwd in 1857. - Kerkdiensten kun je via deze link live meeluisteren. Ook oudere kerkdiensten kun je hier terugluisteren.

- Kerk 'Het Baken' (Nieuweweg 25) van Baptisten Gemeente Zuidwest Friesland.

- Molen De Vlijt is in 1986 naar Koudum overgebracht, ter vervanging van een in 1938 afgebroken stelling-spinnekopmolen die was ingericht als korenmolen. Voorheen stond deze 18e-eeuwse molen in Oppenhuizen.

- Windmotor Koudum 1 is in 1925 gebouwd voor de bemaling van het westelijke deel van polder de Groote Wester Gersloot, als opvolger van een in dat jaar gesloopte traditionele poldermolen uit 1854. Hij behoort met een windrad van 30 bladen met een diameter van 12 meter tot de grootste windmotoren van Fryslân. De molen is in 1995 gerestaureerd en is op afspraak te bezichtigen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Feestweek (september).

- Van half juli t/m half augustus worden er wekelijks op dinsdag Zomermarkten georganiseerd in het centrum van Koudum. Voor deze markt kun je je ook aanmelden om als particulier met tweedehands- of hobbyspullen te staan.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Wandelroute 'De Koudumer Koeienvlek' (8 km) leidt je door het dorp met zijn pittoreske huizen, kleine straaltjes en het mooie Friese landschap eromheen. Verderop heb je zicht op zeilmeer De Morra, groene weiden, grazende koeien en de grote Amerikaanse windmolen. In dit gebied kun je ook weidevogels spotten.

- Kringloopwinkel Emmaus.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Koudum.

- Dorpshuis en MFA: - Dorpshuis De Klink is gebouwd in 1968. Grotendeels met overheidsmiddelen, maar voorwaarde was dat de Koudumers ook zelf een wezenlijke bijdrage aan de financiering zouden leveren, wat dan ook gebeurd is. - In de in 2005 gerealiseerde multifunctionele accommodatie (MFA) De Swel zijn de volgende organisaties ondergebracht: Bibliotheek, Jeugdhonk, Bogerman voortgezet onderwijs, Omrop Súdwest en de Popkelder. De meerwaarde van het geamenlijke onderdak is de onderlinge samenwerking van deze organisaties. Bovendien wordt samengewerkt met Doarpsbelangen, Dorpshuis De Klink en v.v. Oeverzwaluwen.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Welle. - Basisschool It Grovestinshôf. - Bogerman voortgezet onderwijs. - Kinderopvang / peuteropvang / BSO It Fûgelnêst.

- Muziek: - Blaaskapel De Koudumer Hofkesjongers is een 19-persoons dweilorkest, die in 1981 als blaaskapel is begonnen. De bezetting bestaat uit trompetten, baritons, trombones, bassen en slagwerk. Nieuwe muzikanten zijn altijd welkom om mee te doen. Hun naam hebben ze te danken aan de appelbomen in de pastorietuin van Koudum. Vroeger ging men vaak naar deze tuin om appels te 'stelen', en in de Friese volksmond wordt dit 'hofkesjongen' genoemd. De blaaskapel is in de regio bekend van het jaarlijkse zomerse evenement de IFKS. Ze zijn in te huren voor feesten en partijen, van carnaval tot bruiloft, niet is hen te 'gek'. - Fanfare Nij Libben.

- Sport: - Voetbalvereniging Oeverzwaluwen.

- Zorg: - Wonen, welzijn en zorg onder één dak. Dat kan in woonzorgcentrum Finke van zorginstelling Patyna. Finke is een warme, gemoedelijke en betrokken locatie waar je je snel thuis voelt. Bovendien ligt Finke in een levendig dorp, met winkels op loopafstand en een bus die je rechtstreeks naar de Friese steden Sloten, Workum en Bolsward brengt. In de Finke kun je terecht als je 24 uur per dag zorg en/of toezicht nodig hebt. Er is plaats voor 72 bewoners. Voor echtparen is het mogelijk om bij elkaar te wonen.

In Koudum en omgeving neemt de komende jaren het aantal inwoners boven de 65 jaar aanzienlijk toe. De woonbehoefte van veel Koudumers zal dan ook veranderen. Dit vraagt om vernieuwing. Patyna wil zich actief inzetten om Koudum en omgeving generatiebestendig te houden. Dit willen ze bereiken door nieuwbouw van de Finke, die een centrumfunctie gaat krijgen. De nieuwbouw zal niet uit één gebouw bestaan, maar een 'wijk' worden van meerdere gebouwen. Deze opzet zorgt ervoor dat de Finke er niet uit zal zien als een zorgcomplex, maar als een reguliere wijk van Koudum. Centraal middelpunt wordt de 'kas', een multifunctionele en openbare ruimte voor ontmoeting en recreatie, zowel voor bewoners van de Finke als overige inwoners uit het dorp.

Voor bewoners die zware zorg nodig hebben, worden 40 wooneenheden met gescheiden woon-slaapkamer en badkamer gerealiseerd: 16 wooneenheden voor cliënten met dementie en 24 wooneenheden voor cliënten met een lichamelijke beperking. Daarnaast komen er 24 eenheden voor groepswonen van Talant en 30 zelfstandige wooneenheden met twee slaapkamers, geschikt voor (thuis)zorg. Benieuwd hoe het eruit komt te zien? Bekijk de sfeerimpressie en de plattegrond.

Dagbesteding Koudum van zorginstelling Talant is een centrum voor jong en ouder. Of iemand nu creatief bezig wil zijn, arbeidsmatig of heel andere wensen heeft; zij kunnen aansluiten bij wat de cliënt wil en kan.

- Welzijn: - De anno 2017 - naast het bestaande Stipepunt - in oprichting zijnde Vrijwilligerscentrale Koudum wil het leven voor de inwoners van dit dorp in de breedste zin van het woord aangenamer maken en hierbij een leefbare en sociale samenleving creëren (en in stand houden). Dit kan gaan om het helpen van mensen met onderdelen van thuiszorg, of hulp bij kleine klusjes zoals bijvoorbeeld het ophangen van een schilderijtje, het verwisselen van een lamp of het rechtzetten van een tegel. Wil je misschien een stukje wandelen of eens met iemand een bakje koffie drinken? Organiseer je een activiteit of ben je op zoek naar vrijwilligers voor je vereniging of stichting? Neem dan contact met hen op. Ze hebben een ontmoetingsruimte waar je kunt binnen lopen voor een bakje koffie of thee. Ook wordt hier al het gevraagde en aangeboden vrijwilligerswerk verzameld en gematcht.

- Duurzaamheid: - Coöperatie Duurzaam Koudum zet zich in voor behoud van de natuur en een schoon leefmilieu voor toekomstige generaties in een bij voorkeur energie-onafhankelijk duurzaam dorp.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Koudum alg. en - idem kerk.

Reactie toevoegen