Kortrijk

Plaats
Buurtschap
Stichtse Vecht
Vechtstreek
Utrecht

kortrijk_collage.jpg

Kortrijk, collage van buurtschapsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Kortrijk, collage van buurtschapsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Kortrijk.JPG

Recht, maar niet slecht in Kortrijk

Recht, maar niet slecht in Kortrijk

Kortrijk (2).JPG

Buurtschap Kortrijk, niet ver van Kockengen

Buurtschap Kortrijk, niet ver van Kockengen

Kortrijk (3).JPG

Brede wateren en smalle wegen in Kortrijk

Brede wateren en smalle wegen in Kortrijk

Kortrijk

Terug naar boven

Status

- Kortrijk is een buurtschap in de provincie Utrecht, regio Vechtstreek, gemeente Stichtse Vecht. T/m 1948 gemeente Breukelen-Nijenrode. In 1949 over naar gemeente Breukelen, in 2011 over naar gemeente Stichtse Vecht.

- De buurtschap Kortrijk valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Breukelen. In de praktijk wordt het vermoedelijk tot Kockengen gerekend. Op de site van Dorpscomité Kockengen vinden wij bijvoorbeeld een nieuwsbericht over de vervangen stuw (zie hieronder bij Recente ontwikkelingen) 'nabij Kortrijk 25 te Kockengen'.

- De buurtschap Kortrijk heeft geen plaatsnaamborden, zodat je slechts aan de gelijknamige straatnaambordjes kunt zien dat je er bent aangekomen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1217 kopie Kurtryke, Kortrike, 1219 Curtrike, 1498 Cortryck.

Naamsverklaring
Vernoemd naar Kortrijk in Vlaanderen, dat voorkomt in enkele chansons de geste. De ontginning dateert waarschijnlijk van de 11e eeuw. Behoort tot de opvallende groep van vroege vernoemingsnamen die vanuit Utrecht werden gegeven, waarvoor zie Demmerik..(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Kortrijk ligt rond de gelijknamige weg, die direct W van en parallel aan de A2 loopt, ZW van het dorp Breukelen, O van het dorp Kockengen. De buurtschap wordt doorsneden door de spoorlijn Woerden-Breukelen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Kortrijk 6 huizen met 32 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 40 huizen met ca. 100 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Kortrijkse Molen (Stationsweg 105), een poldermolen / wipwatermolen uit 1696, staat weliswaar bij het station in Breukelen, maar heeft wel betrekking op de buurtschap Kortrijk, vandaar dat wij hem hier beschrijven en niet bij Breukelen. De Kortrijkse Molen bemaalde van 1696 tot 1951 namelijk de polder Kortrijk en Gieltjesdorp op de Vecht, later Merwedekanaal, en is dan in bezit van het gelijknamige Waterschap. In een schouwbrief uit 1691 wordt vermeld dat de polders Kortrijk en Gieltjesdorp, die op dat moment nog elk een eigen (waarschijnlijk kleinere) wipmolen hebben, gecombineerd worden en door één nieuwe molen bemalen gaan worden. Dat is dus de huidige Kortrijkse Molen.

Tot 1925 bewoont de molenaar de kleine woning in de ondertoren, die nog in originele staat bewaard is gebleven. Door de aanleg van de A2 in 1951 is de molen van zijn polder afgesneden. Sindsdien wordt de polder door een gemaal droog gehouden.

Na een lange periode van verwaarlozing en een grootschalige restauratie in 1982, kan in 1991 een met buizen geconstrueerd rondmaalcircuit in gebruik worden genomen. Sindsdien wordt met de molen, na een periode van ruim 40 jaar gedwongen rust, opnieuw water verzet. Er zijn serieuze plannen om de molen te verplaatsen naar een nieuwe locatie met een betere biotoop, daar de uitbreiding van de A2, de gereed gekomen uitbouw van de spoorbaan én de aanleg van een bedrijvenpark pal aan de A2, de molen nog verder in de knel hebben gebracht. Het informatiepaneel bij de molen is door de weersinvloeden helaasd niet goed meer te lezen.

- Stuw Vredenoord (nabij Kortrijk 25) is tot 2016 een handbediende stuw in het peilgebied van gemaal De Tol. In tijden van veel neerslag kon deze stuw het water niet automatisch sturen (keuze maken tussen vasthouden of afvoeren). Om wateroverlast in een periode met veel neerslag in bemalingsgebied De Tol zoveel mogelijk te beperken is stuw Vredenoord in 2016 geautomatiseerd. Dit om het water beter vast te kunnen houden en te kunnen sturen. In normale situaties wordt het overtollige water via stuw Vredenoord en stuw Kortrijk afgevoerd naar gemaal De Tol, die het water via de Grote Heijcop afvoert naar het Amsterdam-Rijn Kanaal. Verder was de stuw niet vispasseerbaar en daarmee een belemmering voor de vismigratie. De stuw is vervangen en geautomatiseerd. Vanuit het programma Kader Richtlijn Water (KRW) is een vispassage aangelegd, zodat vis zich via een aantal andere eveneens nieuw aangelegde vispassages kan verplaatsen naar het Amsterdam-Rijn Kanaal en vice versa.

- Gemaal De Tol (Galgerwaard 19, gelegen direct N van de N401) bemaalt de polders Kortrijk en Portengen met een gezamenlijke oppervlakte van 1215 ha. Het gemaal is in 1970 gebouwd en bestaat uit twee verticale schroefpompen met een totale capaciteit van circa 120 m3/min. De besturingsinstallatie werkt automatisch en is aangesloten op het CAW-systeem van het waterschap. Voor afvoer van het drijfvuil is een automatisch werkende grofvuilroosterreiniger aanwezig. In 2017 is het gemaal in het kader van periodiek groot onderhoud gerenoveerd. Tevens zijn de pompen vervangen door visvriendelijke pompen met permanente magneetmotoren voor een beter rendement.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Tien melkveehouders in de Kockengense polders Kortrijk en Portengen hebben in februari 2019 een intentieovereenkomst ondertekend waarmee ze aangeven dat ze samen aan de slag willen om de bodemdaling van de veengrond verder te beperken. Zij doen dat door de gezamenlijke aanleg van zogeheten onderwaterdrainage. De boeren willen graag dat hun polders ook voor de toekomstige generaties geschikt blijven om te kunnen boeren. Daarom wordt de bodemdaling op polderniveau aangepakt. Samen leggen zij in deze polders 230 hectare onderwaterdrainage aan.

In de polders Kortrijk en Portengen zakt de venige bodem gemiddeld 1 cm per jaar. Veenafbraak en bodemdaling ontstaan door ontwatering. Onderwaterdrainage is een effectieve manier om daar wat tegen te doen. Het zorgt ervoor dat de grondwaterstand het slootpeil beter volgt. Daarvoor worden in het perceel, onder het slootwaterpeil, drains aangelegd. Bij lage grondwaterstand zorgen deze drains voor infiltratie, bij hoge grondwaterstanden voor ontwatering. De inschatting is dat deze techniek ervoor zorgt dat de bodemdaling vermindert met 30 tot 50% en daarmee ook de CO2 emissie met evenveel. In de folder 'Klimaatslim boeren op veen' kun je meer informatie vinden over onderwaterdrainage.

Gebiedscoöperatie Rijn, Vecht en Venen heeft het polderproces begeleid om tot dit resultaat te komen en vraagt voor deze klimaatslimme boeren subsidie aan bij de EU en de Provincie Utrecht om de aanleg te financieren. Onderwaterdrainage is namelijk nog een redelijk nieuw fenomeen, en deze boeren werken met hun gronden mee aan een pilot waarin de effectiviteit en werking van het systeem nader wordt onderzocht. De boeren gaan ook experimenteren met zogeheten biodrains die gemaakt zijn van aardappelzetmeel en op den duur geen resten achterlaten in de bodem. Het project wordt ondersteund door Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, die de polderpeilen gaat herzien om deze onderwaterdrainage zo effectief mogelijk te maken. En het waterschap zet de opgedane kennis met de lopende proeven met onderwaterdrainage in de eveneens Kockengense polder Spengen en in de polder Lange Weide bij Driebruggen in. (bron: Gebiedscoöperatie Rijn, Vecht en Venen, 11-2-2019)

Reactie toevoegen