Kollum

Plaats
Dorp
Noardeast-Fryslân
Fryslân

kollum_collage.jpg

Kollum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Kollum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Kollum (3).jpg

Kollum, dorpsgezicht, 2012

Kollum, dorpsgezicht, 2012

Kollum.JPG

De Hervormde kerk van Kollum

De Hervormde kerk van Kollum

Kollum (2).JPG

Dorpsgezicht Kollum

Dorpsgezicht Kollum

Kollum..JPG

Wat nu? Gezien in Kollum. (Het bordje meldt: 'Verboden Waterplaats')

Wat nu? Gezien in Kollum. (Het bordje meldt: 'Verboden Waterplaats')

Kollum

Terug naar boven

Status

- Kollum is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Noardeast-Fryslân. T/m 2018 gemeente Kollumerland en Nieuwkruisland. Het was de hoofdplaats van die gemeente.

- Onder het dorp Kollum vallen ook een klein deel van de buurtschap Dokkumer Nieuwe Zijlen en de buurtschappen Kollumer Aldsyl, Leechlân, Ter Lune (deels) en Zevenhuzen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Waarschijnlijk 822-ca. 825 kopie 1150-1158 Colleheim, 944 kopie 1150-1158 Colheim, 1383 to Collum, 1399 te Kolme, 1472 Kollum.

Naamsverklaring
Samenstelling van heem 'woonplaats, woning' en de persoonsnaam Kolle, dus 'woonplaats van Kolle'. In dit geval wordt uitgegaan van een persoonsnaam in onverbogen vorm. Een zwakke genitief luidde in de 9e eeuw nog wel Collan*.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Kollum ligt O van de dorpen Oudwoude en Triemen, ZO van de dorpen Westergeest en Ee en de stad Dokkum, Z van het dorp Engwierum, ZW van de dorpen Kollumerpomp, Warfstermolen en Munnekezijl en het Nationale Park Lauwersmeer, W van de dorpen Burum en Pieterzijl, WNW van het dorp Visvliet, NW van het tweelingdorp Gerkesklooster-Stroobos, N van het dorp Buitenpost en NO van de dorpen Twijzel, Kollumerzwaag, Twijzelerheide, Zwagerbosch en De Westereen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat het dorp Kollum 344 huizen met 2.063 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 2.200 huizen met ca. 5.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Kollumer Museum Mr. Andreae is gevestigd in het voormalige postkantoor van Kollum. In dit museum kun je alles te weten komen over de geschiedenis van (de kernen in) de gemeente Kollumerland c.a. De oudheidkamer heeft een vaste collectie objecten die het leven en werken van inwoners van Kollumerland omstreeks 1900 laat zien. Je vindt er o.a. oude ambachten (kuiperij, timmermanswerkplaats, goud- en zilversmid, rietdekker, klompenmaker), dienstbodekamer, stijlkamer, fotoatelier, religieuze objecten, kostuumafdeling, verzameling vaandels, bibliotheek en fotoarchief.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Het project ‘Kollum Watersportdorp’ geeft een belangrijke impuls aan het dorp om zich als regionaal centrum verder te ontwikkelen op het gebied van watersport, als wisselplaats en toegangspoort tot het Lauwersmeergebied en de Waddenzee. Het project maakt de cultuurhistorische kern bereikbaar en aantrekkelijker voor (vaar)toeristen.

- In 2018 zijn de verzakte Oosterdiepswal en Westerdiepswal in het hart van Kollum hersteld. Ook is de Sylsterryd verbreed, is er een brug verhoogd en is er een extra brug aangelegd. De gemeente had ingeschat dat aannemers deze klussen voor 1,5 miljoen euro zouden kunnen klaren, maar dat bleek niet het geval; de gemeenteraad moest er 4,5 ton extra voor toekennen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Kollum heeft 35 rijksmonumenten.

- Molen Tochmaland is in 1893 in Kollum opgebouwd om de toen nieuwe polder Tochmaland droog te malen. Even later is dicht bij de molen een molenaarswoning gebouwd. De molen is sinds 2011 eigendom van Stichting Erfgoed Kollumerland en Nieuwkruisland.

- Landgoed Philippusfenne is ook wel bekend als het notarishuis. Huis en tuin zijn in 1847 gesticht. De tuin is aangelegd in de romantische landschapsstijl die rond 1750 kwam overgewaaid uit Engeland. Het ontwerp is van de bekende tuinarchitect Lucas Pieters Roodbaard, die o.a. ook de Prinsentuin in Leeuwarden ontwierp. In tegenstelling tot de daarvoor populaire Franse, strakke, Versaille-achtige stijl, was het ideaal van de landschapsstijl een zo natuurlijk mogelijke tuin, met grasvelden omringd door slingerende paadjes, kleine boomgroepen en mooie doorkijkjes. Omdat stinzenplanten relatief eenvoudig verwilderen, passen zij prachtig bij dit natuurlijke ideaal. Beeldbepalend zijn de prachtige oude bomen, waaronder beuken, eiken, een moerascipres en notenboom. In het vroege voorjaar bloeit daaronder de stinzenflora uitbundig. In de zomer nemen strakgemaaide gazons de plaats in van de bol- en knolgewassen en is de sfeer totaal anders. Het statige huis gecombineerd met de prachtige tuin met vele oude bomen maakt dit tot een uniek plekje in de dorpskern van Kollum. De tuin is in maart en april te bezichtigen, uitsluitend via telefonische afspraak met de familie Lutz.

- Gevelstenen in Kollum.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Het gebouw Oostenburg biedt naast het Kollumer Museum ook onderdak aan Filmhuis Kollum. Het programma is gebaseerd op goede films voor een betaalbare prijs in een prettige ambiance. Om de twee weken vertonen ze op vrijdagavond een kinderfilm en een familie- of volwassenenfilm. De sfeervolle maar niet zo grote zaal heeft slechts 34 zitplaatsen en is daarom regelmatig uitverkocht. Geregeld wordt het Filmhuis bezocht door feestende jarige kinderen met al hun vriendjes en vriendinnetjes. Je kan met een groep voor een zeer lage prijs naar een leuke film in een gezellige sfeer en je hoeft er niet voor naar de stad. Voor een redelijke prijs kan er in de pauze drinken, snoep en chips worden gekocht aan de bar.

- Kollumer Katdagen (weekend in april).

- Kollumerkatloop (op een vrijdag in april).

- Pogingen vanuit de socialistische beweging om begin 20e eeuw de monarchie omver te werpen, leidden in Noordoost-Fryslân tot de oprichting van verschillende oranjeverenigingen. Zo is in 1918 na het eind van de Eerste Wereldoorlog Oranjecomité Kollum opgericht. In 2018 hebben ze het 100-jarig bestaan met extra feestelijkheden gevierd. Een tradtitioneel onderdeel, het comité noemt het zelfs 'het fundament van Koningsdag' in het dorp, is de traditionele aubade voor de burgemeester. Vanaf 2019 kan dat niet meer, omdat in 2019 de fusiegemeente Noardeast-Fryslân ontstaat en de aubade voor de burgemeester dan alleen nog in Dokkum plaatsvindt. Maar de aubade in Kollum bijft doorgaan, zij het dan in een andere vorm. Constante factor bij de aubade is Brassband Wilhelmina, die al sinds de eerste aubade in 1918 jaarlijks van de partij is.

In 2016 waren alleen Jettie Teenenga en Minke van der Veen nog over als bestuur van het Oranjecomité, en hing het voortbestaan even aan een zijden draadje. Maar van opheffing kan geen sprake zijn, want "anders komt er een nieuw Kollumer Oproer", stelt Teenenga gekscherend in het gelinkte interview in de LC. Gelukkig is het comité nadien weer uitgebreid. Bovendien kunnen ze bij de jaarlijkse Oranjecollecte altijd rekenen op de trouwe hulp van ca. 70 collectanten.

- Ooit was Kollum bijna een stad geweest. Daarom is er sinds 2015 op een zaterdag begin september de 'Twaalfstedentocht'. Deelnemers varen met rubberboten en andere opblaasbare objecten een route door het historische dorpscentrum. Onderweg passeren ze 12 ludieke stempelposten. Voor een indruk van hoe het eraan toegaat, zie de videoreportage Twaalfstedentocht 2017.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Kollum (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Kollum.

- Buurtverenigingen: - Buurtvereniging Ermeline. - Buurtvereniging Molenhoek.

- Muziek: - Rond 1900 worden er veel muziekverenigingen opgericht. In Veenklooster komt een korps, in Zwaagwesteinde en Kollumerzwaag, en in Kollum komt zelfs een tweede muziekkorps, want er was al een vereniging met de naam  Euterpe. De naam van de vereniging werd Wilhelmina, naar de nieuwe koningin. Maar nu het geld nog; om tot een goede bezetting te komen moest er 700 gulden bijeen worden geharkt, in die tijd een enorm bedrag. De leden tastten diep in hun portemonnee, er werden zelfs aandelen verkocht. Er werd zo 200 gulden bij elkaar gesprokkeld. Uitgever T. Slagter was bereid om een lening van 500 gulden te verschaffen zodat er geld was om instrumenten te kopen. Gelukkig droeg Kollum het korps een warm hart toe, en kwamen er donateurs zodat de financiële situatie steeds beter werd. Wilhelmina ging gelijk voortvarend van start; binnen 1 jaar begeleidde het al de samenzang van de bidstond, en tijdens de Kerstdagen van 1900 werden er al uitvoeringen verzorgd in het dorp en in Ee, in samenwerking met Melodia uit Ee. In 1971 vertrekken 9 leden van de vereniging, o.a. naar Blaast de Bazuin uit Oudwoude, die de draad weer heeft opgepakt. Daarom is de voorheen fanfare sindsdien Brassband Wilhelmina.

- Zorg: - Zorgboerderij Elzenhiem.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Kollum en - idem Kerk.

Reactie toevoegen