Koewacht

Plaats
Dorp
Terneuzen
Zeeuws-Vlaanderen
Zeeland

koewacht_plaatsnaambord_kopie.jpg

Koewacht is een dorp in de provincie Zeeland, in de streek Zeeuws-Vlaanderen, gemeente Terneuzen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 31-3-1970. Per 1-4-1970 over naar gemeente Axel, in 2003 over naar gem. Terneuzen. Het dorp ligt ook deels in België.

Koewacht is een dorp in de provincie Zeeland, in de streek Zeeuws-Vlaanderen, gemeente Terneuzen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 31-3-1970. Per 1-4-1970 over naar gemeente Axel, in 2003 over naar gem. Terneuzen. Het dorp ligt ook deels in België.

gemeente_koewacht_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Koewacht anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Koewacht anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Koewacht

Terug naar boven

Status

- Koewacht is - voor het Nederlandse deel - een dorp in de provincie Zeeland, in de streek Zeeuws-Vlaanderen, gemeente Terneuzen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 31-3-1970. Per 1-4-1970 over naar gemeente Axel, in 2003 over naar gemeente Terneuzen. Het dorp wordt doorsneden door de Belgische grens. Het Belgische deel van het dorp valt deels onder de gemeente Stekene, deels onder de gemeente Moerbeke.

- Wapen van de voormalige gemeente Koewacht.

- Onder het dorp Koewacht vallen ook de buurtschap Nieuwe Molen en een deel van de buurtschap Drie Hoefijzers.

- Je woont niet 'in' maar 'op de Koewacht'.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1640 De Coewagt, ca. 1750 Koewagt, 1773 Koewagt, 1781 op de Coewagt, 1851 de Koewacht.

Naamsverklaring
Samenstelling van koe 'vrouwelijk rund' en wacht, bij het Zuidnederlandse wachten 'hoeden van vee, bewaken'.(1) Het ‘koeienwachten’ was in de tijd rond het ontstaan van dit dorp een belangrijke functie en verklaart de naam.

Terug naar boven

Ligging

Koewacht ligt ZO van Axel, ZW van Hulst. Het dorp wordt doorsneden door de Belgische grens.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Koewacht 317 huizen met 1.859 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 204/1.342 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Het Zand 59/364 en Sint Andries 54/153. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.100 huizen met ca. 2.600 inwoners in het Nederlandse gedeelte, plus ca. 400 huizen in de Belgische gemeente Stekene en ca. 250 huizen in de Belgische gemeente Moerbeke. Het geheel komt op ca. 4.200 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Koewacht wordt in 1590 voor het eerst genoemd in de geschreven geschiedenis.

In 1839 is hier, na het tractaat tussen Nederland en België, een douanekantoor opgericht.

Halverwege de 19e eeuw waren er in Koewacht twee windkorenmolens, twee grutterijen, vier klompenmakerijen, twee bierbrouwerijen en een leerlooierij.

- Grensperikelen in Koewacht tijdens de Eerste Wereldoorlog.

- De bevrijding van Koewacht in september 1944.

Zie verder Geschiedenis van Koewacht op de site van de Dorpsraad. - Nog een pagina over de geschiedenis van het dorp.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2011 heeft de initiatiefgroep Toekomstkansen Koewacht, met daarin mensen van de dorpsraad, instellingen, sport- en andere verenigingen en ondernemers, een dorpsenquête gehouden in alle delen van het dorp, dus zowel het Nederlandse als het Belgische deel, om te inventariseren wat er leeft onder de bevolking, om zo te kunnen komen tot een toekomstvisie voor het dorp.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Koewacht heeft 1 rijksmonument.

- Koewacht heeft 11 gemeentelijke monumenten.

- In het landschap W en N van Koewacht zijn de restanten van de 6-tal forten die tijdens de Tachtigjarige Oorlog door de Spanjaarden zijn aangelegd, nog duidelijk waarneembaar. NO van het dorp lag een buurtschap Sint Andries met gelijknamig fort. Blijkbaar was er geen kazerne bij, want op 3 september 1914, tijdens de mobilisatie voor de Eerste Wereldoorlog, schrijft een zekere Gerard aan een relatie onder meer het volgende: "Het vertrek naar hier was vrij onverwacht. Ik ben met 22 man ingekwartierd bij een boer, waar wij het zeer goed hebben. De menschen zijn hier allen zeer geschikt voor ons." (CA18)

- Sinds december 2011 staat aan 't Zand een kunstwerk met een in brons gegoten wapen van Koewacht: een koe met 3 bomen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging CV De Sjokkedeze. "Koewacht is eigenlijk van oorsprong geen carnavalvierende gemeenschap. Tot de jaren zeventig van de vorige eeuw tenminste niet. Toen trok iedereen naar Hulst, Kloosterzande, Sas van Gent of Sint Jansteen. In die tijd heeft een groep enthousiastelingen carnavalsvereniging De Kloddezakken opgericht. Onder leiding van Prins Oswald den 1e werd er werk van gemaakt. Kindercarnaval, leutavonden in De Vlaschaard en een heuse optocht met Raad van Elf en hofdames. Ook nu wordt er nog feest gevierd. Vrijdags is er de kinderoptocht met aansluitend het Limonadebal en op zaterdag de echte optocht door de straten van het dorp met daarna hossen in de voetbalkantine." Aldus de in 2019 heropgerichte CV De Kloddezakken, die blijkbaar eerder opgeheven is geweest.

- Op de 1e zondag in mei is hier jaarlijks de Internationale Meikermismarkt (in 2020 voor de 36e keer), zowel in het Nederlandse als in het Belgische deel van het dorp. Er staan ca. 275 standplaatshouders met een zeer gevarieerd aanbod van artikelen.

- Op 1e pinksterdag is er jaarlijks op de velden van de RKVV de Zeskamp Koewacht.

- Speelweek Cow City voor de basisschooljeugd (laatste week van de zomervakantie).

- De Intenationale Jaarmarkt (op een zaterdag in september, in 2019 voor de 126e keer) wordt aan beide kanten van de grens gehouden. Er is onder meer een keuring van meer dan 100 paarden en pony's en aandacht voor het vlasverleden van het dorp. Het is een van de weinige jaarmarkten, samen met die in Sint Jansteen, die in Zeeuws-Vlaanderen is overgebleven. De organisatie prijst zich gelukkig met subsidies van de gemeenten Terneuzen, Stekene en Moerbeke, waardoor deelnemers aan de paarden-, pony-, huisdieren- en kleinveekeuring geen inschrijfgeld hoeven te betalen. Bezoekers kunnen er verder genieten van oude ambachten, een braderie, rommelmarkt, kermisattracties en live optredens.

- Sinterklaas.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- In 2011 is het Mosseldreefpad gerealiseerd, een 'ommetje' van 6,5 km door en rond Koewacht. De route gaat deels over onverharde paden en loopt ook door het Belgische deel van het dorp. Onderweg zijn er informatiepanelen die je vertellen over de bijzonderheden in deze omgeving.

- Openluchtzwembad het Meldabad in Koewacht (Berlaersstraat 1) is het enige niet-verwarmde openluchtzwembad van de gemeente. Naast de plaatselijke bevolking komen ook veel Belgische bezoekers hier op warme zomerdagen hun verfrissing zoeken*. Het bad zelf is 40 x 25 meter en wordt door een brug onderverdeeld in een familiebad en een wedstrijdbad. Het diepteverloop van het familiebadgedeelte is van 0,60 meter tot 1,40 meter en de diepte van het wedstrijdgedeelte verloopt van 1,40 meter tot 3,50 meter. Ook zijn er springplanken van 1 en 3 meter hoog.
* Het zwembad trekt per seizoen zo'n 15.000 bezoekers. Ca. 75 procent daarvan komt uit België. Sinds 2016 zijn er daarom ook Vlaamse badmeesters ter ondersteuning bij het toezicht.

Het zwembad is er gekomen in 1967. In 2012 dreigde sluiting van het zwembad. Dorpsraad Koewacht heeft zich toen met succes sterk gemaakt voor behoud, met inzet van (meer) vrijwilligers om e.e.a. draaiende te houden. Het zwembad heeft toen voor ca. 800.000 euro een grote opknapbeurt gehad en het heeft toen ook zijn huidige naam gekregen, als eerbetoon aan Melda de Block, die als raadslid in de jaren zestig heeft geijverd voor een zwembad in het dorp. Hoe lang het zwembad nog open kan blijven is een onzekere factor. Het zwembad is namelijk van een zachte betonsoort met daarin een polyester binnenbak. De werking van het polyester in het verzakkende beton is een bron van zorg. Verschillende Terneuzense raadsfracties hebben in juni 2017 laten weten ernstige bedenkingen te hebben over het open houden van het zwembad, vooral als een in gang gezet onderzoek oplevert dat er grote onkosten gemaakt moeten worden. De inwoners kunnen dan ook wel in het prachtige verwarmde bad in Axel terecht, zo stelden zij.

Wethouder Jack Begijn bracht daar tegen in: "We hebben vijf openluchtbaden in de gemeente Terneuzen. Als je kijkt naar aantallen bezoekers en hoever de zwembaden uit elkaar liggen, zou je kunnen denken dat Zaamslag en Koewacht wel dicht kunnen. Maar een zwembad heeft ook een functie. Het zorgt voor contacten en voor beweging en we zien steeds meer dat senioren er baantjes willen trekken. Dat is met het oog op de vergrijzing ook wel een reden om de zwembaden te behouden. Onze financiële positie is bovendien niet zodanig dat het nodig is zwembaden te sluiten. In 2012 hebben we nog 2,3 miljoen euro in de zwembaden gestoken. Wij willen onze zwembaden op de langere termijn openhouden, maar het is wel zo dat we elk jaar weer kijken wat we gaan doen met het zwembad in Koewacht." Wordt vervolgd dus...

- In 2010 is in Koewacht 9 hectare nieuwe natuur ingericht. De noordkant van het Pereboomsgat is ingericht tot particulier natuurgebied. In het gebied zijn enkele oude kreekarmen in ere hersteld. Verder zijn er drinkpoelen, heggen, struweel en knotwilgen aangelegd. Het grootste deel wordt beweid bloemrijk grasland. Met de vrijgekomen grond is over een lengte van 250 meter een aan het begin van de 20e eeuw geslechte dijk hersteld. Er is een wandelpad aangelegd dat aansluit op het aangrenzende bos.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's en ansichtkaarten van Koewacht.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Koewacht.

- Belangenvereniging: - "Dorpsraad Koewacht heeft als doelen: verkorten lijn tussen gemeenteraad en inwoners, en de mensen betrokken houden bij de lokale samenleving; vermijden dat inwoners het gevoel krijgen ‘er maar bij te bungelen’; platform zijn voor burgers om mee te praten over hun woonomgeving en leefbaarheid. Dit wil zij bereiken door onder meer: wensen van alle inwoners zo goed mogelijk vertalen naar gemeentebestuur en deze volgen in de tijd; sterk maken voor het vasthouden, verbeteren of vernieuwen van de nu reeds bestaande voorzieningen, zoals zwembad, basisschool, kinderspeelplaatsen, sportaccommodaties, bibliotheek, brandweer, gemeenschapscentrum De Vlaschaard, verzorgingshuis De Lange Akkers, plaatselijke middenstand/ondernemingen en verenigingen; open staan voor nieuwe en bestaande activiteiten ter bevordering en instandhouding van de algemene leefbaarheid in het dorp; coördinerend zaken regelen (indien gewenst) tussen verenigingen, zodat deze bijv. niet op dezelfde dag of avond iets organiseren; inspraakavonden organiseren met evt. deskundigen en/of gemeenteraadsleden over zaken die belangrijk voor de bewoners, zoals verkeersdrempels, snelheid bebouwde kom, aanpassing en wensen aangaande infrastructuur, openbaar vervoer en sociale veiligheid."

- Dorpshuis: - Gemeenschapscentrum De Vlaschaard.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Vlaswiek. - Kindercentrum De Vlasschoeffies biedt kinderopvang, een peuterspeelzaal en een BSO. - De Boeikes is een gastouderopvang net buiten het centrum van het dorp, op een boerderij waar ze genieten van alle ruimte om veel buiten te zijn.

- Sport: - RKVV Koewacht (voetbal). - Voetbal Dames 1.

- Zaalvoetbalcub HE Facility.

- Tennisvereniging TV De Eikenhof heeft 3 gravelbanen, die ’s avonds verlicht zijn, zodat je geen last hebt van wachttijden voor een ontspannen partijtje tennis. Na afloop van de sportieve inspanning kun je uitblazen aan de bar in het clubgebouw, waar een amicale en gemoedelijke sfeer heerst.

- Bedrijfsleven/ondernemen: - OP!Koewacht is het ondernemersplatform van het dorp en opvolger van de Wiveko. De primaire functie van de vereniging, die ca. 30 leden heeft, is stimuleren, inspireren, motiveren, kennis en informatie delen ten gunste van ondernemers, lokale economie en leefbaarheid van Koewacht in zijn geheel.

Reacties

(3)

Kan ik ergens bij jullie in het Belgisch Koewacht inlichtingen vinden van geboortedatums van de familie F. van Nielandt?
Met beleefde groeten E. van Hee.

De site waar u op reageert, Plaatsengids.nl, is een privé initiatief (van mij ;-) ) en heeft dus geen relatie met gemeenten e.d., en gaat wel óver een dorp (in dit geval Koewacht) maar is niet ván het dorp (wat u zo te zien wellicht denkt). Zie ook hier https://www.plaatsengids.nl/over-ons#let-op

Ik neem aan dat u voor de door u gevraagde informatie in het gemeentearchief van de Belgische gemeente in kwestie terecht kunt/moet. Extra complicatie is dat Koewacht in het Belgische deel onder 2 gemeenten valt. U zult dus op grond van het adres / de adressen van de door u bedoelde personen moeten bepalen of u zich moet wenden tot de gemeente Moerbeke ( http://www.moerbeke.be ) of de gemeente Stekene ( https://www.stekene.be ).

Koewacht, mijn geboortedorp, denk er nog steeds met liefde aan terug.

Reactie toevoegen