Knikkerdorp (Well)

Plaats
Buurtschap
Bergen LB
Noord-Limburg
Limburg

knikkerdorp_10_well_2_kopie.jpg

Dit is de enige plek waar je kunt zien dat je in de buurtschap Knikkerdorp bent: het straatnaambordje op de gevel van nr. 10. Maar dat is wel erg mager, want de rest van de buurtschap ligt een stuk naar het N en is ter plekke nergens aan te herkennen.

Dit is de enige plek waar je kunt zien dat je in de buurtschap Knikkerdorp bent: het straatnaambordje op de gevel van nr. 10. Maar dat is wel erg mager, want de rest van de buurtschap ligt een stuk naar het N en is ter plekke nergens aan te herkennen.

knikkerdorp_10_well_1_kopie.jpg

Het pand op Knikkerdorp 10 is een voormalig tolhuis en een gemeentelijk monument.

Het pand op Knikkerdorp 10 is een voormalig tolhuis en een gemeentelijk monument.

Knikkerdorp (Well)

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je vakantiehuis in omgeving Knikkerdorp.

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Knikkerdorp.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Knikkerdorp.

Terug naar boven

Status

- Knikkerdorp is een buurtschap in de provincie Limburg, in de regio Noord-Limburg, gemeente Bergen.

- De buurtschap Knikkerdorp valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Well.

- De buurtschap heeft geen plaatsnaamborden, en is ter plekke dus niet als zodanig herkenbaar, behalve een straatnaambordje op het pand Knikkerdorp nr. 10. Voor zover wij hebben kunnen nagaan staan verder nergens straatnaambordjes, terwijl dat bij enkele punten toch wel erg voor de hand zou liggen / handig zou zijn, met name bij de rotonde vanuit Well ter hoogte van huisnr. 1 en ter hoogte van de driesprongen met de Kevelaarsedijk en met de Schepersweg. Verder omvat de buurtschap N van de weg Knikkerdorp ook nog een aantal andere straatnamen, waar enkele plaatsnaambordjes uitkomst zouden kunnen bieden.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Ca. 1805 Kneker-dorp, 1867 (gemeentekaart van J. Kuijper) Knikkerdorp.

Naamsverklaring
- Er blijken nog 3 Knikkerdorpen in de naaste omgeving te zijn (geweest): een in onbruik geraakte veldnaam Knekerdorp in Kevelaer (Duitsland), een nog altijd bestaande buurtschap Knikkerdorp onder het dorp Arcen, en een inmiddels in de kern Venray opgegane voormalige gelijknamige buurtschap. In het dialect van het aan de overkant van de Maas gelegen Meerlo-Wanssum betekent knikkert 'schrale, droge zandgrond'. Dit past uitstekend bij de ligging van de 4 Knikkerdorpen: ze lagen op onvruchtbare, zandige terreinen. Het WNT kent aan knikkerzand de betekenis grof zand (met ronde deeltjes) toe. Het is mogelijk dat deze betekenis aan knikkert ten grondslag ligt.(1)

Lokale heemkundigen opperen nog twee andere mogelijke betekenissen:
"De arme bewoners van deze schrale grond oogstten zeer kleine aardappels, zo klein als knikkers. Vandaar misschien de naam Knikkerdorp?

Of is het woord Knekerdorp een verbastering van Knekeldorp (doodsbeenderen) en houdt het verband met de Galgenberg, waar mensen terechtgesteld werden en begraven?"

Straatnamen
Vanouds heetten alle wegen in het gebied Knikkerdorp. In een Gemeentebesluit van 15-03-1976 krijgt de buurtschap er een aantal straatnamen bij, waaronder Herdersdreef en Schepersweg. Namen, die herinneren aan de oude heidegrond. Tegenwoordig is alleen het deel van de N271 alhier nog naar de buurtschap genoemd.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Knikkerdorp ligt O van Well, rond de Rijksweg N271 die ter plekke Knikkerdorp heet (Z hiervan gaat hij Rijksweg-Zuid heten), plus de wegen N daarvan.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 omvat de buurtschap Knikkerdorp 20 huizen met 110 inwoners. - Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 70 huizen met ca. 170 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De buurtschap Knikkerdorp is ontstaan op zeer onvruchtbare grond, op zandduinen gelegen tussen De Grote Waay en het Wells Meer. Een oude Maasmeander die aansluit bij de Rode Hoek, gaat aan de oostzijde over in een duinengordel. Deze zandduinen waren begin 19e eeruw nog onbebost en met heide begroeid. Het gebied werd door de plaatselijke bewoners als schaapsweide benut.

In de jaren twintig van de vorige eeuw zijn, om verstuiving vast te leggen, grove dennen aangeplant. Deze houtsoort is tevens gebruikt als stuthout in de Limburgse mijnen. Er woonden wat keuterboertjes, die de schrale percelen ontgonnen en meestal als dagloner op boerderijen langs de Maas of ontginningen bij de grens werkten.

Achter het huis van de fam. Deckers-Rutten heeft een houten brandtoren gestaan. De diverse torens die in de Wellse natuur hebben gestaan hadden als doel om beginnende brand tijdig te ontdekken.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het pand op Knikkerdorp nr. 10 is een voormalig café en tolhuis en een gemeentelijk monument. Vroeger lag hier een zware 'tolboom' over de weg en kon je er alleen voorbij als je tol had betaald. De blauwe peilschaal aan de zijgevel heeft nu alleen nog een decoratieve functie, maar is vroeger wellicht wél in functie geweest, omdat Well e.o. en ook dit pand nogal eens last heeft gehad van overstromingen van de Maas. Het huisje was zwaar verankerd, vanwege het gevaar van overstroming. In 1926 stond het water beneden in huis bijna tot aan het plafond. De ouders en kinderen hadden zich teruggetrokken in een kamer die iets hoger lag. Door een raam is toen een bootje naar binnen gevaren dat de hele familie heeft meegenomen. Na acht dagen kon de fam. Baltissen weer terug naar huis. Rond 1900 heeft hier een gezin gewoond met 14 kinderen. Dat kun je je nu niet meer voorstellen. Hoe men dat toch voor elkaar kreeg in dit voor huidige begrippen kleine huisje, kun je lezen onder de link.

- Mariakapel bij Knikkerdorpweg nr. 8.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- De rondwandeling Bosserheidetocht (ca. 16 km) komt vanuit Well o.a. door de buurtschap Knikkerdorp en door de Bosserheide. Dit gebied bestaat uit droog naaldbos, hakhout, stukjes heide en stuifzand. Aan de rand van de Bosserheide ligt het 130 ha grote Reindersmeer, een natuurgebied in ontwikkeling. Je komt ook nog langs recreatieplas 't Leuken en kasteel Well. De wandelroute wordt geprezen door mensen die hem gelopen hebben.

Terug naar boven

Beeld

- Reportage met enkele markante Knikkerdorpers in het programma Ongerwaeg van L1, september 2015.

- Oude foto's van inwoners van Knikkerdorp.

Terug naar boven

Literatuur

- In Jaarboek 4 van heemkundekring Overkwartier van Gelre (2016) heeft Louis Reutelingsperger het artikel 'Knikkerdorp, van scheldnaam tot veldnaam' gepubliceerd.

Terug naar boven

Verenigingsleven

- De buurtschap heeft een buurtvereniging: buurtvereniging Knikkerdorp, die voor zover ons bekend geen website heeft. Contactgegevens: Sonja Haumann, Hoogveldseweg 6. Tel. 0478-502956, [email protected]

Reactie toevoegen