Kijfhoek

Plaats
Buurtschap
Zwijndrecht
Drechtsteden
Zuid-Holland

Kijfhoek wapen [640x480].jpg

Kijfhoek, wapen van de gemeente Kijfhoek, die van 1817 tot 1857 heeft bestaan.

Kijfhoek, wapen van de gemeente Kijfhoek, die van 1817 tot 1857 heeft bestaan.

Kijfhoek

Terug naar boven

Status

- Kijfhoek is een buurtschap* in de provincie Zuid-Holland, gemeente Zwijndrecht. Het was een zelfstandige gemeente van 1-4-1817 (nadat het op 1812 eerst aan de gemeente Rijsoort was toegevoegd) t/m 18-8-1857. Per 19-8-1857 over naar gemeente Groote Lindt, per 6-9-1881 over naar gemeente Zwijndrecht.
* Hoewel je het ook als dorp zou kunnen zien, omdat het plaatsje een kerk heeft, wordt het gezien haar geringe omvang toch als buurtschap beschouwd, waar wij ons aan conformeren.

- De buurtschap Kijfhoek valt (ook voor de postadressen) onder de kern Zwijndrecht. De Kijfhoekkerk valt onder de Hervormde Gemeente Heerjansdam.

- De buurtschap Kijfhoek heeft geen plaatsnaamborden, zodat je slechts aan de gelijknamige straatnaambordjes kunt zien dat je er bent aangekomen.

- Wapen van de voormalige gemeente Kijfhoek.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1396 Ecclesia Danielis, 1424 Kijfhoeck alias Eccl. Danielis.

Naamsverklaring
Wordt verklaard als hoek waarover kijf 'gekrakeel, ruzie' is geweest, of waar veel geruzied wordt. Vergelijk Cabauw, Schellach, Kibbelgaarn enz. Zie ook Vrouwenparochie. De naam komt veelvuldig voor en reikt tot in de middeleeuwen terug. In de 15e eeuw is het de naam van een verzameling hutten ter huisvesting van het (altijd roerige) werkvolk in het toentertijd ontgonnen Nieuwmoer, net over de grens met België. Een ander Kijfhoek, thans een poldergebied, ligt onder Drimmelen (1411 Kijfhoeck).(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Kijfhoek ligt rond de gelijknamige weg, W van Zwijndrecht, ZO van Heerjansdam, Z van Rijsoord, aan het riviertje de Devel. N van de buurtschap ligt het gelijknamige (spoor-)rangeerterrein, waar het plaasje bekend van is. Zie daarvoor verder bij Recente ontwikkelingen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Kijfhoek was een van de kleinste gemeenten van ons land. In 1840 heeft deze gemeente, die slechts het dorpje omvat, 10 huizen met 92 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 15 huizen met ca. 35 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In een donk (verhoging in het landschap) in het stroomgebied van het riviertje de Devel zijn potten gevonden met voedselresten uit de Vlaardingencultuur (3500–2500 v.Chr.). Gevonden koolstofresten kunnen op bewoning in het mesolithicum (5500-4100 v.Chr.) wijzen. Deze vindplaats zal tot archeologisch monument worden verklaard, omdat donken met neolithische en mesolithische bewoning ook internationaal zeer zeldzaam zijn.

Bij de Stormvloed van 1322 zijn grote stukken van de Zwijndrechtse Waard onder water komen te staan en zijn vele levens verloren gegaan. Voor graaf Willem III van Holland was dit aanleiding om bedijkingsplannen te ontwikkelen. In 1331 bepaalde hij dat ‘degenen die delen van de Zwijndrechtse Waard bedijkten, ambachtsheer werden van dat deel van de Waard’. Door die oorkonde ontstonden de ambachtsheerlijkheden, waarvan de meeste werden genoemd naar hun bedijkers: Schobbelands Ambacht, Heer Oudelands Ambacht, Groote en Kleine Lindt, Heerjansdam, Kijfhoek, Meerdervoort, Sandelingen Ambacht en Alewijns Ambacht.

In 1332 is kasteel Develsteijn op Lievershille gebouwd. Dit kasteel heeft bestaan tot 1824. In 2005 zijn enkele proefsleuven gegraven op de plek waar het kasteel heeft gestaan. Het idee om het kasteel te herbouwen kreeg daardoor een nieuwe impuls.

Met de bedijkingwerkzaamheden werd de Devel bij Groote Lindt en bij Kleine Lindt afgedamd. In de periode na de bedijkingwerkzaamheden (na 1337) werd waarschijnlijk Kijfhoek gevestigd.

Het dorpje Kijfhoek is door de jaren heen altijd klein gebleven. Zo telde het in 1515 zes huizen en een klooster. Het was dit klooster dat het dorp betekenis gaf. Klooster Eemsteijn, gelegen bij de Munnikensteeg, werd in 1435 ingewijd en was bijna anderhalve eeuw een soort streekcentrum. In 1572 is het verwoest door een Geuzenvendel. Van het klooster is niets bewaard gebleven.(2)

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- N van de buurtschap ligt Rangeerterrein Kijfhoek. Met een oppervlakte van 50 hectare is dit het grootste rangeerterrein van Nederland. Op de plattegrond op Google Maps is dat goed te zien.

- De Hogesnelheidslijn (HSL-Zuid) loopt tegenwoordig langs Kijfhoek. Na Rotterdam Centraal rijden de hogesnelheidstreinen over bestaand spoor door de Willemsspoortunnel tot het begin van het rangeerterrein, waar de HSL zuidelijk afbuigt. Vanaf daar is het HSL-traject een een 8,9 kilometer lang tracé op maaiveldniveau langs de buurtschap en laag over het riviertje de Devel, voordat het met een afgezonken spoortunnel onder de Oude Maas door gaat.

- De gemeenten rond Kijfhoek (Barendrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Ridderkerk en Zwijndrecht) hebben in 2012 afspraken gemaakt om hun toekomstige bouwplannen in deze omgeving op elkaar af te stemmen. Vanwege potentiële veiligheidsrisico’s kan rondom de buurtschap niet veel meer worden gebouwd. Er geldt namelijk vanwege het rangeerterrein een bouwstop voor een zone van ruim een kilometer rondom Kijfhoek. Als een van de vier gemeenten straks extra wil bouwen, gaat dat ten koste van de bouwruimte voor de andere drie. Als de gemeenten onafhankelijk van elkaar plannen maken en gaan bouwen, overschrijden zij al snel de norm voor groepsrisico. Omdat de gemeenten het er over eens zijn dat het niet een kwestie mag zijn van ‘wie het eerst komt, die het eerst maalt’, zijn hierover afspraken vastgelegd. Deze afspraken zijn verankerd in het Beheerplan Groepsrisico Kijfhoek. Het betreft met name buitengebied, waar (grootschalige) woningbouw of de aanleg van bedrijventerreinen toch al niet mogelijk is. Het gaat daarom met name om recreatieve voorzieningen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De monumentale Kijfhoekkerk uit 1368 staat op een terp aan de rand van de Devel. De kerk vertoont bouwkundig gezien zowel kenmerken van de gotische als van de romaanse bouwstijl. Waarschijnlijk kwamen vroeger veel kerkgangers per schuit. Het kerkje is in 1927 gerestaureerd, maar door geldgebrek zijn deels machinale stenen gebruikt en grove planken vervingen het dakbeschot. Rond 1992 is het kerkje opnieuw en nu wél deskundig gerestaureerd. Het kerkje valt onder de Hervormde Gemeente Heerjansdam (in tegenstelling tot de buurtschap Kijfhoek als zodanig, die onder de burgerlijke gemeente Zwijndrecht valt). - Gedicht over de Kijfhoekkerk. - Begraafplaats van de Kijfhoekkerk, met foto's van alle grafzerken.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- In 1926 is het riviertje de Devel bij Kijfhoek drooggelegd. Door een wijziging in het systeem van bemaling van de polders was de Devel haar functie op dit gebied verloren. In 2005 is de Devel deels ontgraven in het kader van natuurontwikkeling.

Reactie toevoegen