Kibbelgaarn

Plaats
Buurtschap
Veendam Midden-Groningen
Veenkoloniën
Groningen

kibbelgaarn richtingbord.jpg

De buurtschap Kibbelgaarn heeft geen plaatsnaamborden. Je kunt slechts aan richtingborden in de omgeving zien waar je heen moet, maar ter plekke kun je dus niet zien dat je er bent aangekomen...

De buurtschap Kibbelgaarn heeft geen plaatsnaamborden. Je kunt slechts aan richtingborden in de omgeving zien waar je heen moet, maar ter plekke kun je dus niet zien dat je er bent aangekomen...

GR gemeente Meeden in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768]_0.gif

Op deze kaart uit ca. 1870 is de ligging van Kibbelgaarn in het grensgebied van 4 gemeenten, in het uiterste ZO, goed te zien. Zie verder bij Ligging.

Op deze kaart uit ca. 1870 is de ligging van Kibbelgaarn in het grensgebied van 4 gemeenten, in het uiterste ZO, goed te zien. Zie verder bij Ligging.

kibbelgaarn_kaart_ca._1920.jpg

Rond 1920 is het gebied O van Kibbelgaarn, het Westerleese Veen, nog volop in ontginning: er wordt dus in die tijd nog veen afgegraven en tot turf verwerkt.

Rond 1920 is het gebied O van Kibbelgaarn, het Westerleese Veen, nog volop in ontginning: er wordt dus in die tijd nog veen afgegraven en tot turf verwerkt.

kibbelgaarn_kaart_ca._1950.jpg

Rond 1950 is het gebied O van Kibbelgaarn ontgonnen en krijgt de verticale strook O van Kibbelgaarn onder de gemeente Meeden de naam Meedenerveen.

Rond 1950 is het gebied O van Kibbelgaarn ontgonnen en krijgt de verticale strook O van Kibbelgaarn onder de gemeente Meeden de naam Meedenerveen.

Kibbelgaarn

Terug naar boven

Status

- Kibbelgaarn is een buurtschap in de provincie Groningen, in de streek Veenkoloniën, in grotendeels gemeente Veendam, deels gemeente Midden-Groningen (t/m 1989 gemeente Meeden. In 1990 over naar gemeente Menterwolde, in 2018 over naar gemeente Midden-Groningen).

- De buurtschap Kibbelgaarn valt, ook voor de postadressen, grotendeels onder het dorp Veendam, deels onder het dorp Meeden. Gezien de ligging zal de buurtschap in maatschappelijk opzicht allicht op het dorp Zuidwending georiënteerd zijn.

- De buurtschap Kibbelgaarn staat wel op richtingborden in de omgeving, waaronder deze nostalgische tussen Meeden en Oude Pekela, maar heeft geen plaatsnaamborden, zodat je ter plekke alleen aan de gelijknamige straatnaamborden kunt zien dat je er bent aangekomen.

- De plaatsnaam staat wel in de Topografische atlas Groningen, maar staat niet vermeld op Google Maps (hoewel die doorgaans toch wel alle buurtschappen vermeldt, meestal 1 op 1 met de Topografische atlas).

Terug naar boven

Naam

In het Gronings
Kibbelgoarn.

Oudere vermeldingen
Kibbelgaren, 1867 Kibbelgaarn.

Naamsverklaring
Samenstelling van kibbel 'twist' en gaarn 'gaarde, tuin', dus een stuk grond waarom getwist werd, te vergelijken met Kibbelkamp en Kibbelhogen. Anders (maar minder waarschijnlijk) het Groningse goarn 'garen' vanwege de uitdrukking dat spint gain liek goarn 'die kunnen het niet met elkaar vinden'. Een kaart van 1652 toont dat de ontginningsgebieden van Pekela en die van Meeden elkaar overlappen. Het kwam tot grenstwisten en mogelijk ontleent de buurtschap hieraan haar naam.(1)

Terug naar boven

Ligging

- De buurtschap Kibbelgaarn ligt rond de gelijknamige weg, O van - en voor de postadressen onder - Veendam, W van Oude Pekela. De 4 panden aan de oostkant van de weg hebben als straatnaam Meedenerveen en vallen voor de postadressen onder Meeden.

- Bijzonder is dat hier een bijna-viergemeentenpunt ligt (d.w.z. het vierde gemeentepunt ligt op slechts letterlijk een steenworp afstand van het driegemeentenpunt). Eigenlijk zijn het 2 dicht bij elkaar liggende driegemeentenpunten, wat op zich ook weer bijzonder want schaars is. Dat zit als volgt: 1) Door de verticaal lopende weg Kibbelgaarn loopt een gemeentegrens. De huizen W ervan vallen onder de gemeente en kern Veendam. De enkele huizen O ervan vallen onder 2) de gemeente Midden-Groningen, kern Meeden, en liggen voor het postadres aan de weg Meedenerveen, die zelf eigenlijk N van de weg Kibbelgaarn loopt. O van die weg, voor zover gelegen N van de zijweg Ceresweg, loopt nog een gemeentegrens door een verticaal lopende sloot. O daarvan is 3) gemeente Oldambt (t/m 2009 gemeente Scheemda).

En dan loopt door de genoemde O zijweg Ceresweg ook nog een gemeentegrens. Z van die weg is 4) gemeente Pekela (t/m 1989 gemeente Oude Pekela). Op de oude gemeentekaart van Meeden (zie onderaan deze pagina) is het punt goed te zien: het lintvormig aanhangsel in het ZO is het vanouds gemeente Meedense deel van Kibbelgaarn, met W de gemeente Veendam, Z de gemeente Oude Pekela en O de gemeente Scheemda.

Resumé: het driegemeentenpunt (= Veendam / Midden-Groningen / Pekela) ligt dus op de driesprong van de wegen Kibbelgaarn en Ceresweg. Het 4e gemeentepunt (O daarvan = gemeente Oldambt) ligt enkele honderden meters O daarvan, aan de Ceresweg, direct O van de Rusthoeve. Dat is op zich ook een driegemeentenpunt (= Midden-Groningen / Pekela / Oldambt).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Kibbelgaarn 8 huizen met 55 inwoners. Later hebben er in totaal ca. 50 boerderijen en arbeiderswoningen gestaan, deels langs de 'wijken' (haakse zijweggetjes op de hoofdweg), die nu vrijwel allemaal zijn verdwenen. Tegenwoordig omvat de buurtschap nog ca. 20 huizen met ca. 50 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Waterschap en molen
Van 1861 tot 1961 was hier sprake van een eigen Waterschap Kibbelgaarn. De molen die het gebied bemaalde, is in 1875 afgebrand.

Voorzieningen
De buurtschap Kibbelgaarn heeft ooit een eigen kerk gehad (als iemand daar meer van weet te vertellen, houden wij ons aanbevolen, red.). Deze is in een novemberstorm bezweken. Ook de buurtwinkel is er niet meer. De school is ook gesloten maar het pand staat er nog wel (zie hierna).

Tweede Wereldoorlog
Op 2 oktober 1944 zijn 3 Engelse piloten met hun bommenwerpers onderweg naar Bad Zwischenhahn om daar een trein met V1-bommen te vernietigen. De 24-jarige Joe Berry wordt boven Kibbelgaarn door Duits afweergeschut neergeschoten. Vlak voor zijn vliegtuig brandend neerstort meldt hij nog over de boordradio aan zijn twee metgezellen de historische woorden: "I’ve had it chaps. You go on..." ("Ik heb het gehad jongens, gaan jullie maar door.") Schoolmeester Jager en inwoner De Lange zien het gebeuren, en rennen naar het neergestorte vliegtuig, waar Berry reeds blijkt te zijn overleden. Ze bergen zijn lichaam en weten het zo uit de handen van de Duitsers te houden. Berry wordt begraven op het kerkhof van Scheemda. (bron en voor nadere informatie zie: column van Erik Hulsegge op RTV Noord, 1-5-2016)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De schuur van het pand op huisnr. 6 is de voormalige lagere school van buurtschap Kibbelgaarn, nog te herkennen aan het opschrift 'School met den Bijbel'. De school had in de loop der jaren 30 tot 50 leerlingen.

- Het pand op nr. 6 is de voormalige schoolmeesterswoning uit 1915.

Terug naar boven

Links

- Artikel over Kibbelgaarn in het tijdschrift Noorderbreedte.

Reactie toevoegen