Kethel

Wijk
Dorp in de stad
Schiedam
Zuid-Holland

Windas plaatsnaambordje [640x480].jpg

Windas is een van de oude buurtschapjes in de voormalige gemeente Kethel en Spaland die ondanks de verstedelijking stand heeft gehouden. Dit bord is kennelijk door creatieve inwoners gemaakt, want de gemeente K&S is al in 1941 opgeheven.

Windas is een van de oude buurtschapjes in de voormalige gemeente Kethel en Spaland die ondanks de verstedelijking stand heeft gehouden. Dit bord is kennelijk door creatieve inwoners gemaakt, want de gemeente K&S is al in 1941 opgeheven.

ZH gemeente Kethel en Spaland in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Kethel en Spaland anno ca. 1870 kaart J. Kuijper. Hierop is goed te zien dat met name met buurgemeente Vlaardingerambacht sprake was van een nogal grillig grensverloop. Pas bij de annexaties van 1941 zijn grenzen rechtgetrokken.

Gemeente Kethel en Spaland anno ca. 1870 kaart J. Kuijper. Hierop is goed te zien dat met name met buurgemeente Vlaardingerambacht sprake was van een nogal grillig grensverloop. Pas bij de annexaties van 1941 zijn grenzen rechtgetrokken.

Kethel

Terug naar boven

Status

- Kethel was oorspronkelijk een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de gemeente 'Kethel en Spaland', van oudsher tot 1-8-1941. Per die datum is deze gemeente grotendeels opgegaan in de gemeente Schiedam. Een klein deel is overgegaan naar de gemeente Rotterdam. Het betrof met name een oostelijke strook, zijnde 1) de Oost-Abtspolder, O van de spoorlijn en de Poldervaart, N van de Polderweg, thans bedrijventerrein Rotterdam Noord-West, en 2) een gebied O van de spoorlijn, W van de Poldervaart, met daarin de buurtschap Kandelaar.

- Wapen van de voormalige gemeente Kethel en Spaland.

- Per 1-4-1817 is een deel van Oud- en Nieuw-Mathenesse afgesplitst van de gemeente Kethel en Spaland, en een ander deel van Oud- en Nieuw-Mathenesse van de gemeente Schiedam, tot de gemeente Oud- en Nieuw-Mathenesse, nadat zij aanvankelijk in 1812 aan de eerstgenoemde gemeente was toegevoegd.

- De gemeente Kethel en Spaland is per 1-9-1855 vergroot met de gemeente Nieuwland, die ook wel Nieuwland, Kortland en 's-Graveland werd genoemd.

- In 1866 is de gemeente vergroot met een (klein) deel van de gemeente Schiedam.

Terug naar boven

Naam

Uitspraak
Uit te spreken als Kétel.

Spelling
De gemeente werd soms ook kortweg Kethel genoemd. De plaatsnaam is ook gespeld geweest als Ketel.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Kethel en Spaland lag N van het oude Schiedam, omgeven door de gemeenten Vlaardingerambacht in het W, Hof van Delft en Vrijenban in het N, Overschie in het O en Schiedam in het Z.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft de gemeente Kethel en Spaland 123 huizen met 812 inwoners, verdeeld in dorp Kethel 41/264 (= huizen/inwoners), buurtschap Spaland 11/67 en de polders Noord-Kethel-Polder 25/156, Oost-Abts-Polder 27/182, West-Abts-Polder 7/65 en Harg-Polder 12/78.

- Per 1-8-1941 is de gemeente opgeheven en opgegaan in de gemeente Schiedam met 2.255 inwoners. Een klein, bij het kopje Status beschreven deel, met op dat moment 158 inwoners, is opgegaan in de gemeente Rotterdam.

- Tegenwoordig omvat Kethel ca. 1.700 huizen met ca. 3.800 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Na de annexatie door Schiedam in 1941 is het snel gegaan met de verstedelijking van het grondgebied van de voormalige gemeente Kethel en Spaland. Het dorp Kethel ligt inmiddels ingeklemd door de nieuwbouw van Schiedam-Noord en kan daarom geografisch gezien niet meer als dorp worden beschouwd, hoewel het ter plekke nog wel als zodanig herkenbaar is. Je zou het als een bijzondere status 'dorp in de stad' kunnen zien (zoals bijv. Princenhage en Ginneken in Breda zich ook nog betitelen). Spaland is nu een wijk N van het dorp Kethel.

Tot 1966 was er nog een postkantoortje met de naam Kethel, dus kennelijk is na dat jaar de naam, althans officieel, in onbruik geraakt.

O van de oude dorpskern ligt, waar de Kerklaanvaart uitkomt op de Poldervaart, het 'buurtschapje in de stad' (want net als Kethel binnen de bebouwde kom van Schiedam) Windas, rond de gelijknamige weg, met een - particulier vervaardigd - plaatsnaambordje 'Windas gem. Kethel en Spaland'. De buurtschap met tegenwoordig 6 huizen is genoemd naar de windas, een installatie voor het overhevelen van schepen van de ene vaart in de andere, die hier tot ca. 1890 nog in functie was.

Het dorp was overwegend Hervormd. NO van het oude dorp ligt aan de Kerkweg een nog altijd goed als zodanig herkenbaar oud buurtje - eveneens binnen de bebouwde kom van Schiedam - genaamd Kerkbuurt (zie tevens hier op Wikipedia: Kerkbuurt), waar de katholieken van het dorp zich concentreerden.

O van het dorp, O van de Poldervaart en de spoorlijn, N van bedrijventerrein 's-Graveland, ligt rond de Polderweg, in de West-Abtspolder, nog een huizengroepje, nog net op grondgebied van de gemeente Schiedam, dat vanouds ook altijd een buurtschap (van Kethel) is geweest en niet meer als zodanig in de atlassen vermeld staat. Maar de bebouwing ligt nog altijd los van de stedelijke bebouwing, dus wat ons betreft is het dus ook nog altijd een buurtschap, waar wij dan ook een pagina voor hebben aangemaakt.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Kethel, kun je terecht bij de volgende sites:

- Elementen uit de geschiedenis van Kethel.

- De groei van de Kethelse geloofsgemeenschap.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Zoals beschreven is het oude dorp Kethel, met o.a. de NH kerk, ter plekke nog herkenbaar. Het is zelfs een 'beschermd dorpsgezicht'. De 13e-eeuwse kerk is oorspronkelijk katholiek en sinds 1578 hervormd.

- Babbersmolen.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Kuieren door Kethel, Kerkbuurt en Kandelaar (wandeling van 8,3 km) (kaart).

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Kethel (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Weblog over Kethel met veel verhalen over de geschiedenis maar ook verslagen van recente evenementen en ontwikkelingen.

- Belangenverenigingen: - Bewonersvereniging Kethel-Oost. - Wijk- en Bewonersvereniging Spaland.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Kethel NH en - idem RK.

Reactie toevoegen