Kennisbank

Ossenwaard is een van de kleinste formele woonplaatsen van ons land, met slechts 7 huizen (voormalige sluiswachterswoningen op een eilandje in de Lek). De 10 woonschepen ter plekke horen er geografisch ook bij, maar liggen postaal 'in' Tull en 't Waal.

Formele woonplaatsen zijn plaatsnamen die als zodanig voorkomen in het postcodeboek en in de gemeentelijke basisregistraties BAG (en die worden vermeld in een in het kader van die BAG genomen gemeentelijk Woonplaatsbesluit). Dit betreft de meeste van onze ca. 2.500 steden en dorpen. Verder is nog een zeer klein deel, namelijk een 10-tal, van de ca. 4.000 buurtschappen in ons land als formele woonplaats benoemd.

Klein-Oosterland, een polder met een handvol panden tussen Oostvoorne en Brielle, was rond 1800 een aparte 'municipaliteit' oftewel gemeente. Deze brief dateert uit 1802. (© René Hillesum Filatelie/www.filatelist.com)

Er is of was niet slechts 1 'kleinste gemeente van Nederland'.

Ten eerste hangt het er namelijk nogal van af op welk moment je dat 'prikt'. In de loop der jaren zijn immers nogal wat gemeenten opgeheven en gefuseerd, en daarmee is dus een aantal verschillende gemeenten op enig moment de kleinste gemeente van Nederland geweest.

Abeltjeshuis is, met slechts een huis en twee inwoners, een van de plaatsen in de categorie 'Kleinste plaats van Nederland'. Bovendien is het ook qua oppervlakte de kleinste plaats, want volgens de bebording kom je er daar in en ga je er gelijk weer uit.

Eén van de vragen die men ons weleens stelt over topografische aangelegenheden is wat de kleinste plaats van Nederland is. Daar is geen eenduidig antwoord op te geven. Het hangt er namelijk maar net vanaf hoe je het begrip 'plaats' definieert. Daar is geen korte eenduidige definitie voor mogelijk. Is een plaats - alleen - een plaats als er een plaatsnaambord staat? Dat klinkt aannemelijk. Er zijn echter legio plaatsen zonder plaatsnaambord (zijnde ca. de helft van de 4.000 buurtschappen in ons land). Daarentegen zijn er ook 2 'plekken' met een plaatsnaambord waar geen huizen staan, nl.

Staverden is een van de plaatsen die zich profileert als 'Kleinste stad van Nederland'. Het staat zelfs op de plaatsnaamborden vermeld. Het is geografisch gezien echter slechts een buurtschapje. Het gaat hier dan ook om de in 1298 verleende 'stadsrechten'

Er zijn verschillende plaatsen in ons land die hier en daar genoemd worden (dan wel zichzelf op de kaart zetten) als 'Kleinste stad van Nederland', en waar voor alle iets te zeggen valt, afhankelijk van met welke bril je ernaar kijkt. Gaat het bijvoorbeeld om kleinte qua aantal huizen, qua aantal inwoners of qua oppervlakte? Heb je het over een klein plaatsje dat ooit stadsrechten heeft gekregen of over een plaats die ook nu een zeker stedelijk voorkomen heeft? Wettelijk heeft het begrip 'stad' overigens al sinds 1851 geen betekenis meer.

De klimaatveranderingen van de afgelopen en komende jaren hebben gevolgen op vele gebieden. In recente onderzoeken van PBL, KNMI en Kennis voor Klimaat is gepubliceerd hoe instanties hier tijdig op kunnen inspelen.

- De Eerste Kamer heeft op 28 mei 2019 het initiatiefvoorstel voor de Klimaatwet aangenomen. In deze wet worden de klimaatdoelstellingen voor de regering vastgelegd. Tegelijkertijd is het een kader voor de ontwikkeling, effectmeting en wijze van verantwoording van het beleid dat moet leiden tot het halen van de wettelijke vastgelegde klimaatdoelstellingen.

Over het fenomeen 'krimp' (bevolkingsdaling), dat in sommige regio's al speelt, maar in nog veel meer regio's de komende jaren gáát spelen, zijn inmiddels gelukkig veel studies verschenen met analyses én oplossingsrichtingen. Dit is er een van.

Wat is krimp?

Suikerbietenrooier

- "In het e-book ‘Van Erf Tot Erf’ (uitg. Milieudefensie, 2018) staan ca. 80 prachtige verhalen over ontmoetingen tussen boeren en burgers in Nederland. Samen hebben zij gesproken over de toekomst van ons voedsel. Een heel belangrijk gesprek, dat hoognodig gevoerd moet worden. Veel discussies over ons voedsel worden óver in plaats van mét boeren gevoerd.

Rond 2005 zijn in de provincies Overijssel, Gelderland, Noord-Brabant en Limburg 136 zogeheten Landbouwontwikkelingsgebieden (LOG's) vastgesteld. Dit zijn gebieden waar intensieve veehouderijen, die elders 'in de weg zitten' omdat ze bijvoorbeeld te dicht op woonbebouwing zitten of de totstandkoming van grotere aaneengesloten natuurgebieden in de weg staan, zich zouden moeten kunnen hervestigen. Kennelijk zijn de LOG's daar door bepaalde instanties geschikt voor bevonden.

Sinds ca. 2000 is Westerhaar-Vriezenveensewijk de langste plaatsnaam van Nederland. Maar ter plekke noemt men dat gewoon gemakshalve Westerhaar, dus na de 'fusie' van die dorpen had men het net zo goed gelijk gewoon bij de naam Westerhaar kunnen laten...

De langste plaatsnamen van Nederland waren tot voor kort Gasselternijveenschemond Eerste Dwarsdiep en Gasselternijveenschemond Tweede Dwarsdiep. Beide plaatsnamen hebben tot in de jaren tachtig in de atlassen gestaan, en de eerstgenoemde heeft ook zo op officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) gestaan.

Dorpshuizen zijn van groot belang voor behoud en bevordering van de leefbaarheid in de kleine kernen, temeer daar de afgelopen en komende jaren veel kleine scholen in kleine kernen zijn en worden gesloten.

De leefbaarheid van kleine kernen (buurtschappen en dorpen tot ca. 5.000 inwoners) staat onder druk, door ontwikkelingen van de laatste jaren die elkaar soms ook nog beïnvloeden en versterken. Enkele voorbeelden:
- Kleinere gezinnen > minder kinderen ('ontgroening') > minder kinderen voor de dorpsscholen, die daardoor soms door het minimumaantal, de zogeheten opheffingsnorm - die per gemeente of kern kan verschillen - (dreigen te) zakken en/of problemen krijgen met de kwaliteit > minder jeugdleden voor de verenigingen.

Pagina's