Kennisbank

Wat attent van de gemeente dat ze fietsers en wandelaars melden welke kant ze op moeten naar de buurtschap Wilsveen. Maar je wordt vervolgens wél in het ongewisse gelaten over wanneer je er bent aangekomen omdat er geen plaatsnaamborden staan. Tja...

1) Formele woonplaatsen zonder (formele) plaatsnaamborden

Schimmert, buurtschap Klein Haasdal. Dilemma: moet Klein Haasdal nu met of zonder streepje? "Dan kijk je toch op officiële borden", denk je dan. Maar beide borden hier zijn even officieel, want beide zijn vervaardigd in opdracht van de gemeente...

Spelling van plaatsnamen op plaatsnaamborden en andere borden

"Is de plaatsnaam Klein(-)Haasdal nu mét of zonder koppelteken?" "Dan kijk je toch even op de officiële borden ter plekke?" Soms biedt dat uitkomst, maar niet altijd: in het geval van Klein(-)Haasdal worden we ter plekke niets wijzer...

In ons land is, in tegenstelling tot de meeste landen elders in de wereld, geen commissie die op landelijk niveau formeel vaststelt wat onze plaatsnamen (en andere toponiemen) zijn en wat de spelling van die namen is (overigens is er wel een Adviescommissie aardrijkskundige namen in Nederland (AaniN) die adviseert over naamgeving en spelling van gemeente- en evt. andere aardrijkskundige namen. De beslissingsbevoegdheid ligt echter bij de desbetreffende gemeente en evt. andere overheidsorganen). Daarom is er m.b.t.

Bij sommige plaatsnamen ligt de klemtoon voor iemand van buiten de streek in kwestie niet voor de hand. Wist je bijvoorbeeld dat het Westerbórk is en niet Wésterbork? Wij in ieder geval niet... Vandaar deze pagina.

Sommige plaatsnamen hebben een klemtoon die niet voor de hand ligt, dat wil zeggen: voor iemand van buiten de streek die er niet mee bekend is. Hieronder een - begin van een - overzicht van deze plaatsnamen. Er zijn er vast nog veel meer. Wellicht hoor jij ook weleens plaatsnamen die regelmatig verkeerd worden uitgesproken, bijvoorbeeld op radio, tv, of in je omgeving, van mensen 'van buiten' die niet met de correcte klemtoon bekend zijn.

Van sommige plaatsnamen is op enig moment het voorvoegsel of voorzetsel 'geamputeerd'. Zo heette het Brabantse dorp Schijf vóór oktober 1967 nog De Schijf.

In ons land zijn veel 'plaatsparen': setjes van 2 dorpen of een dorp en een buurtschap met dezelfde plaatsnaam als hoofdbestanddeel. Vaak is de één beduidend groter dan de ander, en/of beduidend ouder dan de ander, of onderscheiden ze zich anderszins van elkaar. Daarom is soms sprake van eenzelfde plaatsnaam voor 2 plaatsen met respectievelijk de voorvoegsels Groot- en Klein-, Oud- en Nieuw- of anderszins.

Balloërveld is - naast het bekende, eveneens aldaar gelegen gelijknamige natuurgebied - een formele woonplaats, met al even officiële plaatsnaamborden, maar staat desondanks - ten onrechte dus - niet als zodanig in de atlassen.

Uit onze onderzoeken van de afgelopen jaren blijkt dat atlasmakers helaas nogal onzorgvuldig omspringen met onze huidige plaats(nam)en. Van de ca. 6.500 plaats(nam)en die er vandaag de dag in ons land nog zijn, staan naar schatting ca.

De Topografische Dienst heeft zich kennelijk laten misleiden door deze komborden, want Hilversumse Meent ten onrechte als plaatsnaam in de atlassen opgenomen. Het is nl. geen woonplaats maar - hoe bijna-enclave dan ook - een wijk van de plaats Hilversum.

Uit onze onderzoeken van de afgelopen jaren blijkt dat atlasmakers helaas nogal onzorgvuldig omspringen met onze huidige plaats(nam)en. Van de ca. 6.500 plaats(nam)en die er vandaag de dag in ons land nog zijn, staan er enkele honderden ten onrechte niet (meer) in de recente atlassen. Daar hebben wij elders op deze site een overzicht van gemaakt.

Het is niet reuze handig (eufemisme) dat veel plaatsnamen niet worden geschreven zoals je ze uitspreekt. Zo hebben wij jarenlang Oisterwijk uitgesproken als... Oisterwijk, tot ons bleek dat je het als Oósterwijk moest uitspreken...

In ons land zijn diverse pogingen gedaan om de spelling van onze plaatsnamen te herzien, o.a. meer conform de uitspraak ervan. Zo zijn er lijsten verschenen in 1883 en in 1936. Deze gewijzigde spellingen hebben echter slechts kort stand gehouden. Veel plaatsen hebben later de oude spellingen weer terug gekregen. Nadeel daarvan is dat voor iemand van buiten de omgeving van een bepaalde plaats, de uitspraak niet altijd bekend is, voor zover deze afwijkt van de schrijfwijze.

Plaatsen en plaatsnamen komen en gaan: soms ontstaan nieuwe plaatsen, wat vroeger natuurlijk vaker voorkwam dan tegenwoordig (bijv. bij het ontginnen van veengebieden of polders), soms verdwijnen plaatsen of plaatsnamen door stadsuitbreiding of aanleg van weg-, water- en spoorverbindingen. Uiteindelijk moet Plaatsengids.nl op termijn een overzicht gaan bieden van alle huidige (dat is tot heden de focus) en verdwenen plaatsen en plaatsnamen. Maar dat is een langetermijnproject. Ondertussen is het handig om onine te raadplegen oudere plaatsnamenoverzichten te kunnen bekijken.

Tijdens onze onderzoeken naar plaatsen en plaatsnamen in ons land, stuitten wij op diverse 'setjes' van twee plaatsen of plaatsnamen, die in de loop der tijd zijn 'omgekeerd' ten opzichte van elkaar. Wij onderkennen hierbij de categorieën:
1) Tweelingdorp A-B wordt B-A.
2) Dorp A onder gemeente B wordt dorp B onder gemeente A.
3) Buurtschap A onder dorp B wordt buurtschap B onder dorp A.

Pagina's