Tweelingsteden, -dorpen en -buurtschappen maar toch ook weer niet?

tweelingdorpen_hoogezand-sappemeer_kopie.jpg

Velen denken dat Hoogezand-Sappemeer een plaatsnaam is, maar het is alleen een gemééntenaam. In deze gemeente liggen de formele (postcodeboek- en BAG-) pláátsen Hoogezand en Sappemeer. Verwarrend is dat het op de komborden ter plekke wél als 1 naam staat

Velen denken dat Hoogezand-Sappemeer een plaatsnaam is, maar het is alleen een gemééntenaam. In deze gemeente liggen de formele (postcodeboek- en BAG-) pláátsen Hoogezand en Sappemeer. Verwarrend is dat het op de komborden ter plekke wél als 1 naam staat

Het viel ons op dat een aantal steden, dorpen en buurtschappen soms als tweelingstad, -dorp of -buurtschap wordt beschouwd, maar soms ook weer niet, afhankelijk van door welke bril, van welk medium of welke instantie, je het bekijkt. Bijvoorbeeld voor het postcodeboek en de BAG (= gemeentelijke Basisregistratie Adressen en Gebouwen) is er sprake van 2 postale plaatsnamen, maar in de praktijk vinden de inwoners dat het 1 tweelingdorp is. Of andersom. Vaak gaan de gemeenten in kwestie hier oneenduidig mee om. Soms 'gedwongen' door kostenoverwegingen (het is nogal kostbaar om achteraf wijzigingen aan te brengen in het plaatsnamenbestand van postcodeboek en/of BAG). Hieronder een aantal voorbeelden. Voor meer voorbeelden houden wij ons aanbevolen.

Tweelingdorp (of drielingdorp) in de praktijk (= door de inwoners als zodanig beschouwd) maar formeel nog met aparte postcodes, postale en BAG-plaatsnamen en - doorgaans ook - plaatsnaamborden:

- Alteveer en Kerkenveld.

- Bakhuizen, Mirns en Rijs.

- Beetsterzwaag en Olterterp.

- De Blesse en Peperga.

- Eelde en Paterswolde zijn aan elkaar gegroeid en zijn tegenwoordig op de komborden ook 1 plaatsnaam: Eelde-Paterswolde. Voor het postcodeboek en de gemeentelijke basisregistratie BAG zijn het nog wél 2 plaatsnamen.

- Epse en Joppe.

- Gerkesklooster-Stroobos. Wordt in brede kring als tweelingdorp gezien (bijv. de dorpssite heet ook zo). De dorpen zijn ook fysiek aan elkaar gegroeid.

- Het dorp Grevenbicht en de voormalige buurtschap Papenhoven zijn aan elkaar gegroeid en sinds enkele jaren staan er dan ook officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) Grevenbicht-Papenhoven. Formeel voor postcodeboek en BAG zijn het nog aparte woonplaatsen.

- Haarlemmerliede en Spaarnwoude zijn in de praktijk een tweelingdorp. Formeel is Haarlemmerliede een apart dorp, en ligt Spaarnwoude voor de postadressen 'in' Spaarndam.

- Harkstede en Scharmer worden in toenemende mate als tweelingdorp beschouwd, omdat ze inmiddels aan elkaar zijn gegroeid. Het schijnt dat de Harksteders spreken van Harkstede-Scharmer en de Scharmers van Scharmer-Harkstede... :-)

- Hernen en Leur.

- Hinnaard, Itens, Rien en Lytsewierrum. Itens is het enige dorp van meer dan marginale omvang, waar ook de school en dorpshuis voor de 4 dorpen zijn gevestigd. De andere 3 kernen zijn gezien hun geringe omvang 'de facto' als buurtschappen van Itens te beschouwen. Toch blijft men, begrijpelijk, hechten aan de dorpsstatus. De gezamenlijke website presenteert zich dan ook als 'De 4 doarpen'.

- Hoogezand-Sappemeer. Ter plekke staan inmiddels officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) 'Hoogezand-Sappemeer', met daarbinnen witte borden voor de respectievelijke kernen. De gemeente beschouwt het kennelijk in de praktijk inmiddels als 1 woonplaats, hoewel het formeel voor postcodeboek en BAG nog aparte woonplaatsen zijn. Overigens heeft Sappemeer-Noord wél weer eigen blauwe komborden met die naam...

- Húns en Leons.

- Jutrijp en Hommerts zijn formeel nog twee woonplaatsen. In de praktijk is het kennelijk een tweelingdorp, zij het dat de dorpen zich zelf doorgaans Jutrijp-Hommerts noemen en de voormalige gemeente Wymbritseradiel noemde ze Hommerts-Jutrijp...

- Mookhoek-Schenkeldijk. Mookhoek is gem. Strijen en Schenkeldijk is gem. Binnenmaas (en ligt voor de postadressen 'in' 's-Gravendeel), dus formeel kan het geen dubbeldorp zijn. In de praktijk beschouwt men het wel als zodanig.

- Morra / Lioessens.

- Nieuw-Amsterdam / Veenoord.

- Nieuw-Scheemda en 't Waar.

- Nuis en Niebert.

- Oppenhuizen en Uitwellingerga, die zich als inkorting van hun Friese namen (resp. Toppenhuzen en Twellingea) ook wel betitelen als 'Top & Twel'.

- De inwoners van Oudega, Idzega en Sandfirden beschouwen hun kernen gezamenlijk als 1 dorp.

- Ouwsterhaule, Ouwster-Nijega en Oldeouwer staan formeel alle als dorp te boek. In de praktijk is qua omvang alleen de eerste een dorp en zijn de laatste 2 als buurtschappen te beschouwen. De inwoners beschouwen de 3 kernen gezamenlijk als 1 kern onder de naam Ouwster-Trijegeaën.

- De aan elkaar gegroeide dorpen Paesens en Moddergat beschouwen zich al lange tijd als tweelingdorp Paesens-Moddergat. Formeel kon dat voor 1984 niet, omdat ze in verschillende gemeenten lagen (resp. Oost- en Westdongeradeel). Tegenwoordig zijn beide gem. Dongeradeel, dus nu zou het in principe wel kunnen.

- De Pollen / West-Geesteren. Beschouwen zichzelf duidelijk als tweelingdorp. Formeel kan dat niet, omdat De Pollen een dorp is in de gem. Twenterand (terwijl de plaatsnaam helaas ook nog eens postaal gezien niet bestaat en zogenaamd 'in' Vriezenveen ligt), terwijl West-Geesteren in de gem. Tubbergen ligt en formeel (voor de postadressen en BAG dus) 'in' Geesteren ligt.

- Raard, Bornwird en Foudgum.

- Sexbierum en Pietersbierum. Worden geprofileerd als tweelingdorp Sexbierum-Pietersbierum omdat het kleine Pietersbierum aan Sexbierum is vastgegroeid en voor veel voorzieningen op het buurdorp is aangewezen.

- Sonnega en Oldetrijne.

- Spijkerboor / Nieuw-Annerveen / Oud-Annerveen.

- Yde-De Punt.

Overige:

- Beemte-Broekland is voor de postadressen en voor de BAG 1 'woonplaats' maar in de praktijk zijn het nog 2 aparte buurtschappen (qua bebording).

- Deldenerbroek-Deldeneresch wordt in het overleg met de gemeente als 1 buurtschap gezien omdat er een gezamenlijke buurtvereniging is die zo heet. In de praktijk zijn het nog 2 buurtschappen. Vergelijkbaar met Wiene-Zeldam.

- Driebergen-Rijsenburg is de naam van een per 1-5-1931 opgerichte gemeente, en sinds 1970 ook formeel een plaatsnaam (sinds 1978 ook in het postcodeboek en sinds 2009 ook in de BAG). In de praktijk spreekt vrijwel iedereen - en ook bebording in de regio - van de plaatsnaam Driebergen, omdat Rijsenburg reeds sinds lang de facto een wijk van het dorp Driebergen is geworden.

- Haler-Uffelse wordt door alle lokale verenigingen op hun sites als zodanig betiteld, als kennelijk tweelingdorp dus. Formeel, d.w.z. voor postcodeboek, BAG en plaatsnaamborden, is er alleen sprake van de plaatsnaam Haler.

- Hardinxveld-Giessendam, voor postcodeboek en BAG 1 woonplaats, wordt in de praktijk nog steeds wel als 2 aparte dorpen beschouwd, bovendien hebben we binnen Hardinxveld nog het aparte dorp (met eigen komborden) Boven-Hardinxveld.

- Heeswijk-Dinther. Tegelijk met de instelling van de gemeente Heeswijk-Dinther in 1969, is men beide kernen formeel als één plaatsnaam Heeswijk-Dinther gaan beschouwen (bijv. blijkend uit de benamingen in de poststempels. Voorheen was dat 'Dinther en Heeswijk'). Ook voor de postadressen en de BAG is het één woonplaats. In de praktijk beschouwt men Heeswijk en Dinther wel nog steeds als twee dorpen. Ter plekke staan ook nog officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) voor beide plaatsen apart.

- Instinker: Nieuw- en Sint Joosland lijkt gezien de naam een tweelingplaats maar is het niet. Het nut van die benaming ontgaat ons dan ook. De oude buurtschap Sint Joosland ligt namelijk nog steeds los van dit dorp en heet tegenwoordig Oudeland. En het huidige Nieuw- en Sint Joosland is in feite gewoon Nieuwland. Enfin zie verder onze homepage van dit dorp.

- Het dorp Ossenisse en de hieraan vastgegroeide buurtschap Zeedorp beschouwen zich in de praktijk als tweelingdorp Ossenisse-Zeedorp.

- Schin op Geul en buurdorp Oud-Valkenburg zijn in de praktijk een tweelingdorp. Voor de postadressen ligt Oud-Valkenburg 'in' Schin op Geul.

- Er wordt soms over Sittard-Geleen gesproken alsof het 1 tweelingstad zou zijn (à la Etten-Leur). Officieel is Sittard-Geleen alleen de naam voor de gelijknamige gemeente, die naast Sittard en Geleen nog een reeks kernen omvat. Sittard en Geleen zijn nog net niet aan elkaar gegroeid (er zit nog een keine groene bufferzone tussen en dat wil men ook zo houden) en de inwoners voelen zich ook inwoner van Sittard respectievelijk Geleen.

- Wenum-Wiesel is postaal en voor de BAG 1 'woonplaats' maar in de praktijk zijn het - althans qua bebording - nog 2 aparte buurtschappen (die weliswaar een gezamenlijke Dorpsraad Wenum-Wiesel hebben).

- De dorpjes Westerhaar en Vriezenveensewijk zijn in de loop van de 20e eeuw aan elkaar gegroeid en is nu 1 dorp Westerhaar-Vriezenveensewijk (overigens de langste plaatsnaam van Nederland, althans als samengestelde naam). Je kon er natuurlijk op wachten dat men dat in de volksmond weer zou inkorten tot Westerhaar. Had men het net zo goed gelijk gewoon Westerhaar kunnen - blijven - noemen... Doet ons denken aan de gemeente Nuenen, Gerwen en Nederwetten, die in het spraakgebruik gewoon Nuenen wordt genoemd (of Kollumerland en Nieuwkruisland waar men het tweede deel van de naam doorgaans ook weglaat, en zo zijn er nog een paar van die tongbrekers die in het dagelijks spraakgebruik worden ingekort tot de hoofdnaam).

- Wiene-Zeldam lijkt 1 buurtschap omdat er een gezamenlijke buurtvereniging is en men zich onder deze naam profileert in overlegsituaties met de gemeente. In de praktijk zijn het echter wel 2 buurtschappen (in ieder geval qua bebording).

Reactie toevoegen