Stadslandbouw

stadslandbouw_rotterzwam_kopie.jpg

Rotterzwam is de winnaar van de Rabo Stadslandbouw Award 2014. De jury roemde het ondernemerschap wat geënt is op multiple cashflows en de circulaire economie gedachte, met korte en gesloten ketens. Zie www.rotterzwam.nl

Rotterzwam is de winnaar van de Rabo Stadslandbouw Award 2014. De jury roemde het ondernemerschap wat geënt is op multiple cashflows en de circulaire economie gedachte, met korte en gesloten ketens. Zie www.rotterzwam.nl

Stadslandbouw is de overkoepelende term voor een recente trend om landbouw te beoefenen in stedelijke gebieden. Dit kan voor onbepaalde tijd zijn (bijvoorbeeld met als doel om stedelingen letterlijk en figuurlijk meer in contact te brengen met landbouw), of tijdelijk. In het laatste geval gaat het om tijdelijke herbestemming van stukken grond die braak liggen, omdat veel woningbouw- of bedrijventerreinprojecten vooralsnog worden uitgesteld of gefaseerd. Tot de grond daadwerkelijk wordt bebouwd, kan er dan een vorm van landbouw worden gepleegd, zodat de grond in de tussentijd toch op enigerlei manier wordt geëxploiteerd en het ook het landschap ten goede komt.

Voorbeelden van en literatuur over stadslandbouw:

- Buurtmoestuinen (stadslandbouw) kunnen bijdragen aan de gezondheid van bewoners en de kwaliteit van de leefomgeving. Door in deze moestuinen te werken bewegen mensen meer en eten ze meer zelfgekweekte groente en fruit. Er zijn ook aanwijzingen dat stress afneemt en (meer) sociale contacten in de buurt ontstaan. Dat blijkt uit onderzoek door het RIVM. Bewoners van steden gebruiken steeds vaker braakliggende grond om met buurtgenoten groente te verbouwen. Net als de traditionelere volkstuintjes kunnen deze niet-commerciële ‘buurtmoestuinen’ gezondheidsproblemen helpen voorkomen. Wel is het belangrijk dat de risico’s door eventuele bodem- en luchtverontreiniging tot een minimum worden beperkt. Buurtmoestuinen sluiten aan bij de trend om in steden meer groen en parken aan te leggen. Ook passen ze in de trend om meer biologische, lokaal geproduceerde producten te eten. Hetzelfde geldt voor de behoefte aan meer betrokkenheid bij de eigen woonomgeving. Via de buurtmoestuinen kan bovendien een verbinding worden gelegd tussen beleid voor gezondheid en beleid voor de leefomgeving. Dit helpt om maatschappelijke vraagstukken aan te pakken zoals gezond ouder worden. Voor nadere informatie zie het rapport Healthy Urban Gardening (2015) op de site van het RIVM.

- Hoe maken gemeenten stadslandbouw mogelijk? (Wageningen UR, 2015).

- Het Gelders Kennisnetwerk Voedsel is eind 2014 gestart en ondersteunt gemeenten bij hun faciliterende rol m.b.t. stadslandbouw. Het Gelders Kennisnetwerk Voedsel heeft de resultaten van dit netwerk in 2015 samengevat in een interactieve pdf. Het geeft handvatten, inspiratie en concrete tips.

- Animatie met 10 tips voor wie aan de slag wil met stadslandbouw van het Stedennetwerk Stadslandbouw.

- Het platform Proeftuin040 stimuleert en faciliteert stadslandbouw-initiatieven in Eindhoven.

- Bewoners met plannen voor een buurtmoestuin weten niet altijd hoe ze dit goed kunnen aanpakken. Studenten van Wageningen UR hebben er daarom een praktische handleiding met tal van tips voor gemaakt: Buurtmoestuin? Zo gedaan! (2015).

- Inwoners van Heerlen hebben in 2014 een stuk grond omgebouwd tot 'moestuin' van 1 hectare. De bewoners leren op deze manier alle kneepjes van de gewasteelt. De geoogste groenten worden straks voor een gedeelte verkocht en gedeeltelijk geschonken aan de Voedselbank. Ook hebben enkele restaurants met streekproducten zich gemeld om te koken met de producten uit de wijk MSP (Meezenbroek, Schaesbergerveld en Palemig).

- Sinds 2014 worden braakliggende stukken grond bij Amsterdam-Sloterdijk benut voor stadslandbouw.

- Stadslandbouwbedrijf 'Uit je eigen stad' (met restaurant) te Rotterdam teelt haar grondstoffen deels ter plekke en haalt ze deels bij boeren in de nabije omgeving.

- Recensie boek 'Farming the City' (2013). Dit boek en andere boeken over stadslandbouw (Engelstalig) (online te bestellen).

- Stadslandbouw: een verkenning van groen en boer zijn in en om de stad (Wageningen UR, nov. 2012).

- Reportage met diverse voorbeeden van stadslandbouw en duiding van de problemen, kansen en relevantie.

- Rapport over de voor- en nadelen van stadslandbouw in kantoorpanden (Wageningen UR, jan. 2015).

- Stadslandbouw is goed voor de gezondheid, de leefbaarheid en het gemeenschapsgevoel in de wijk en de lokale economie. Dat blijkt uit onderzoek van Praktijkonderzoek Plant & Omgeving (PPO). 'De populariteit van stadslandbouw is de laatste jaren enorm gegroeid’, stelt onderzoeker Jan-Eelco Jansma vast. De verscheidenheid is groot: van kweekbakken op het balkon tot een leegstaande kas die tot overdekte volkstuin is omgebouwd. En van een moestuin in het park tot een zorgboerderij aan de rand van de stad. 'De afgelopen honderd jaar is onze voedselvoorziening steeds meer los komen te staan van onze omgeving. Stadslandbouw is daar een tegenreactie op', zegt Jansma. 'Daar komt bij dat er door de economische crisis meer stukken grond beschikbaar zijn in en rond de stad.’ Volgens de onderzoeker vaart de economie er wel bij. ‘Steeds meer ondernemers verdienen er een nette boterham aan.'

- Het Stedennetwerk Stadslandbouw helpt gemeenten om blokkades weg te nemen, elkaar te inspireren en kansen voor stadslandbouw te grijpen.

- Om de stadslandbouw te promoten is er jaarlijks in mei de Dag van de Stadslandbouw.

- In 2013 is de Agenda van de Stadslandbouw opgesteld.

- Dossier Stadslandbouw op de site van Wageningen UR.