Lichtvervuiling

nederland_lichtvervuiling.jpg

In Nederland is het 's nachts op nog maar heel weinig plekken echt donker. Gelukkig wordt hier tegenwoordig aandacht voor gevraagd en aan gewerkt om de 'lichtvervuilling' op allerlei manieren terug te dringen. (bron afbeelding: NeoWeb)

In Nederland is het 's nachts op nog maar heel weinig plekken echt donker. Gelukkig wordt hier tegenwoordig aandacht voor gevraagd en aan gewerkt om de 'lichtvervuilling' op allerlei manieren terug te dringen. (bron afbeelding: NeoWeb)

Ja u leest het goed, het is geen tikfout: naast luchtvervuiling is er ook sprake van lichtvervuiling. Uit onderzoek blijkt dat verlichting negatieve effecten op dieren heeft. Omdat meer dan 50% van de dieren 's nachts actief is, heeft licht een grote impact. Veel dieren worden aangetrokken of juist afgestoten door licht. Dit zorgt voor versnippering van leefgebieden, maar ook voor een grotere kans om ten prooi te vallen aan andere dieren. Een mooi voorbeeld zijn de vele insecten die om een lamp heen draaien. De sterke teruggang van de insectensoorten wordt door een aantal onderzoekers vooral aan verlichting geweten. Een ander belangrijk effect is het ontregelen van de biologische klok. Dit dagelijkse ritme wordt gestuurd door licht en donker. Onnatuurlijke verlichting kan de biologische klok verstoren. Vogels gaan bijvoorbeeld eerder zingen, eerder of later paren, nesten bouwen of trekken. Dit beïnvloedt de overlevingskansen van de soort.

Aantasting gezondheid
Over de gevolgen van nachtelijk kunstlicht voor de mens is nog maar relatief weinig bekend. De Gezondheidsraad concludeerde in het jaar 2002: "Hoewel er geen aanwijzingen uit epidemiologisch onderzoek zijn, valt niet uit te sluiten dat buitenverlichting, door verkorting van de avond en de nacht, via stress en in combinatie met andere stressfactoren in de leefomgeving, op den duur leidt tot aantasting van de gezondheid". Uit onderzoek uit 2001 bleek zelfs dat vrouwen die in nachtdiensten werken, een 50% hogere kans hebben op het krijgen van borstkanker. De relatie tussen licht en kanker ligt in het hormoon melatonine. Het menselijk lichaam maakt dit hormoon aan wanneer het donker is. Melatonine heeft een remmend effect op kwalijke processen, zoals het ontstaan van kanker, en heeft daarnaast effect op de skeletontwikkeling, voortplanting en het gewicht. Wanneer men zich 's nachts met onvoldoende duisternis omringt, wordt de productie van melatonine verminderd.

Er valt nog veel meer te vertellen over (de negatieve effecten van) lichthinder. Uitgebreide informatie daarover kunt u vinden op Platform Lichthinder en op de site van de Nacht van de Nacht. Tijdens dit evenement (laatste zaterdag van oktober) vragen de Natuur- en Milieufederaties en Stg. Natuur & Milieu aandacht voor de schoonheid en het belang van donkere nachten. En het blijft niet bij één nacht. Steeds meer bedrijven en gemeenten nemen structurele maatregelen om onnodige en hinderlijke verlichting tegen te gaan. De Nacht van de Nacht trekt op tientallen locaties in het hele land in totaal ca. 30.000 deelnemers. U kunt wandelen in het duister met daarnaast afhankelijk van de locatie allerlei verschillende evenementen.

Project ‘Effecten van kunstlicht op flora en fauna in Nederland’
Vogels raken ‘van de leg’, muizen worden muurbloempjes, maar vleermuizen komen juist snacken rond experimentele lantaarnpalen. Signalen dat nachtelijke verlichting grote gevolgen kan hebben. Deze ‘schaduwzijde’ is het onderwerp van het grote project Licht Op Natuur onder leiding van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) en Wageningen University. Het doel is uiteindelijk om buitenverlichting natuurvriendelijker te maken. Op nog maar weinig plaatsen in ons land is het ’s nachts echt donker. Zelfs vanuit de ruimte is dat te zien. “Opvallend is dat dieren anders reageren op verschillende kleuren licht. Door de kleur van bijvoorbeeld straatlantaarns aan te passen kun je ze wellicht hun natuurlijke nachtleven teruggeven,” zegt hoofdonderzoeker Kamiel Spoelstra van het NIOO. Om dat te doen moet je kijken naar het effect van verschillende kleuren licht op allerlei groepen dieren en planten, niet op slechts een enkele soort. Coördinator Elmar Veenendaal van Wageningen University vult aan: “En dat is precies wat ons team met allerlei onderzoeksorganisaties en vele vrijwilligers – voor het eerst – de afgelopen vier jaar heeft gedaan.” Zie verder het persbericht. Het project ‘Effecten van kunstlicht op flora en fauna in Nederland’ loopt nog t/m 2017.

Zie ook:
- Artikel op NeoWeb over lichtvervuiling.

Reactie toevoegen