Gemeentelijke herindelingen: overzicht

hollands_kroon_kaart_met_de_oude_gemeenten_kopie.jpg

Jaarlijks fuseert een aantal kleine gemeenten tot grotere gemeenten om de toenemende en complexere taken aan te blijven kunnen. Zo is in 2012 de nieuwe gemeente Hollands Kroon ontstaan uit de gemeenten Anna Paulowna, Niedorp, Wieringen en Wieringermeer.

Jaarlijks fuseert een aantal kleine gemeenten tot grotere gemeenten om de toenemende en complexere taken aan te blijven kunnen. Zo is in 2012 de nieuwe gemeente Hollands Kroon ontstaan uit de gemeenten Anna Paulowna, Niedorp, Wieringen en Wieringermeer.

Heronder vind je een overzicht van de gemeentelijke herindelingen van de afgelopen jaren, en van (beoogde) herindelingen in de komende jaren.

Per 1 januari 2011 is het aantal gemeenten door herindeling gedaald van 430 naar 418. Het betreft de volgende herindelingen:
- (UT) Breukelen, Loenen en Maarssen > Stichtse Vecht.
- (UT) Abcoude > De Ronde Venen.
- (NB) Lith > Oss.
- (NH) Andijk en Wervershoof > Medemblik.
- (FR) Bolsward, Nijefurd, Sneek, Wûnseradiel en Wymbritseradiel > Súdwest-Fryslân.
- (LB) Eijsden en Margraten > Eijsden-Margraten.
- (ZH) Bodegraven en Reeuwijk > Bodegraven-Reeuwijk.

Per 1-1-2012 heeft de volgende herindeling plaatsgevonden:
- (NH) Anna Paulowna, Niedorp, Wieringen en Wieringermeer > Hollands Kroon.

Per 1-1-2013 hebben de vogende herindelingen plaatsgevonden:
- (NH) Harenkarspel en Zijpe > Schagen.
- (ZH) Dirksland, Goedereede, Middelharnis en Oostflakkee > Goeree-Overflakkee.
- (ZH) Graafstroom, Liesveld en Nieuw-Lekkerland > Molenwaard.

Per 1-1-2014 hebben de volgende herindelingen plaatsgevonden:
- (FR) Gaasterlân-Sleat, Lemsterland en Skarsterlân > De Fryske Marren.
- (FR) Opheffing gemeente Boarnsterhim. Deze is verdeeld over meerdere omliggende gemeenten, namelijk de gemeenten Leeuwarden, Heerenveen, Súdwest-Fryslân en De Fryske Marren. Deze laatste gemeente is tegelijkertijd met de opheffing van de gemeente Boarnsterhim ontstaan.
- (ZH) Boskoop en Rijnwoude > Alphen aan den Rijn.
- Kaart met alle gemeenten, met links naar de gemeentesites.

Per 1-1-2015 hebben de volgende herindelingen plaatsgevonden:
- (ZH) Bergambacht, Nederlek, Ouderkerk, Schoonhoven en Vlist > Krimpenerwaard.
- (NH) Schermer en Graft-De Rijp > Alkmaar.
- (NB) Maasdonk: deels over naar de gemeente 's-Hertogenbosch (= Nuland en Vinkel), deels naar de gemeente Oss (= Geffen).
- (GL) Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek > Berg en Dal.
- (ZH) Bernisse en Spijkenisse > Nissewaard.

Per 1-1-2016 hebben de volgende herindelingen plaatsgevonden:
- Bussum, Naarden en Muiden > Gooise Meren.
- Edam-Volendam en Zeevang > Edam-Volendam.
- Per 1-1-2016 zijn er nog 390 gemeenten.

Per 1-1-2017 heeft de volgende herindeling plaatsgevonden:
- Schijndel, Sint-Oedenrode en Veghel > Meierijstad.
Per 1-1-2017 heeft ons land nog 388 gemeenten. Daarvan zijn er ca. 120 die geen (enkelvoudige) plaatsnaam binnen die gemeente zijn, dus hetzij een fictieve (streek e.d.) naam (zoals Lingewaal), hetzij een naam die uit meer plaatsnamen bestaat (zoals Geldrop-Mierlo).

Per 1-1-2018:
- De gemeente Leeuwarderadeel wordt opgeheven en toegevoegd aan de gemeente Leeuwarden.
- Hoogezand-Sappemeer, Menterwolde en Slochteren > Midden-Groningen.
- Het Bildt, Franekeradereel, Menameradiel en een deel van Littenseradiel > Waadhoeke.
- Bellingwedde en Vlagtwedde > Westerwolde.
- Rijnwaarden en Zevenaar > Zevenaar.
- De gemeente Littenseradiel wordt opgeheven en over 3 omliggende gemeenten verdeeld (Leeuwarden, Waadhoeke en Súdwest-Fryslân).

Per 1-1-2019:
- Aalburg, Werkendam en Woudrichem > Altena.
- Onderbanken, Nuth en Schinnen (ONS) > Beekdaelen. - De inwoners van Hulsberg en Nuth zouden hun dorpen liever aan de gemeente Valkenburg aan de Geul toegevoegd zien, omdat zij meer affiniteit hebben met, en vinden dat deze dorpen horen bij het Heuvelland.
- De gemeenten Haren en Ten Boer worden opgeheven en toegevoegd aan de gemeente Groningen.
- Haarlemmermeer en 'Haarlemmerliede en Spaarnwoude' > Haarlemmermeer.
- Bedum, De Marne, Winsum en Eemsmond > Het Hogeland.
- Binnenmaas, Cromstrijen, Korendijk, Oud-Beijerland en Strijen > Hoeksche Waard.
- Ferwerderadiel, Dongeradeel en Kollumerland c.a. > Noardeast-Fryslân.
- Leerdam, Vianen en Zederik > Vijfheerenlanden.
- Grootegast, Leek, Marum en Zuidhorn > Westerkwartier.
- Molenwaard en Giessenlanden > voorlopige naam is Alblasserwaard. Definitieve naam wordt ca. oktober 2017 bekend.
- Geldermalsen, Neerijnen en Lingewaal > West Betuwe.

Per 1-1-2020:
- De gemeente Haaren wordt opgeheven en opgesplitst over 5 omliggende gemeenten (anno voorjaar 2017 nog niet definitief).
- Gedeputeerde Staten van Limburg hebben voorjaar 2017 de knoop doorgehakt dat zij vindt dat de gemeenten Heerlen en Landgraaf moeten fuseren, omdat die er onderling niet uit komen. Hiertoe hebben zij in maart 2017 het Herindelingsontwerp vastgesteld. Zolang er geen definitieve gemeentenaam is voor de fusiegemeente, is de 'werknaam' Landgraaf-Heerlen. Het beoogde ingangsjaar zal vermoedelijk 2020 zijn. In juli 2017 neemt Provinciale Staten hier een besluit over.

Waarschijnlijk:

- Uden en Landerd (met evt. nog Bernheze).

Nog onzeker:

- Noordwijk en Noordwijkerhout onderzoeken anno 2017 intensievere vormen van samenwerking, wat evt. zou kunnen leiden tot (ambtelijke) fusie.

- Drechterland, Enkhuizen, Hoorn en Stede Broec.

- Waddinxveen en Gouda.

- Weesp, Wijdemeren en Stichtse Vecht.

Afgeblazen:

- Bergen, Gennep en Mook en Middelaar > Maasduinen.

- Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg.

Opsplitsing

Doorgaans gaan gemeenten als geheel op in een nieuwe fusiegemeente. Maar gemeenten die vaak zelf zijn ontstaan uit een eerdere 'fusieronde', grijpen de gelegenheid soms aan om te bezien of de gemeente bij een volgende herindelingsronde wellcht niet beter gesplitst kan worden, en over verschillende, al dan niet nieuwe fusiegemeenten, kan worden verdeeld. Dit doorgaans op grond van landschappelijke, maatschappelijke en/of economische overeenkomsten tussen de desbetreffende gebieden. Zo is de gemeente Boarnsterhim in 2014 verdeeld over 4 omliggende gemeenten, is de gemeente Maasdonk in 2015 gesplitst over 2 omliggende gemeenten, en wordt de gemeente Littenseradiel in 2018 verdeeld over 3 omliggende gemeenten.

Vaak gaat aan een besluit tot herindeling een onderzoek naar het minder ingrijpende 'samenwerken' met omliggende gemeenten vooraf. Maar onderzoekscommissies concluderen vrijwel altijd dat het begrijpelijke gevoel van niet willen herindelen maar wel willen samenwerken, geen duurzame en efficiënte oplossing is. Samenwerkingsverbanden creëren een extra bestuurslaag waar eigenlijk niemand voorstander van is, zijn democratisch minder effectief en (kunnen) leiden tot stroperigheid. Vandaar dat men in een volgende ronde vaak alsnog besluit tot herindeling. Maar samenwerken doe je als gehele gemeente. Daarom oriënteert men zich als gemeente op samenwerking met omliggende gemeenten. De volgende stap is dan vaak dat men dat omzet in herindelingsopties met diezelfde gemeenten. Met welke gemeente gaat gemeente A fuseren? Dat is hét momentum om de eventuele wenselijkheid van een opsplitsing te onderzoeken en aan de opties toe te voegen. Vreemd genoeg wordt dat vaak 'vergeten', terwijl het wel onder de bevolking leeft. Voorbeelden:

- De gemeente Zederik gaat in 2018 fuseren met de gemeenten Leerdam en Vianen tot de gemeente Vijfheerenlanden. Terwijl een deel van de kernen van deze gemeente (die zelf in 1986 uit fusie van een 7-tal dorpsgemeentetjes is ontstaan) georiënteerd is op Leerdam e.o., en een ander deel op de Alblasserwaard. Die inwoners zouden zich met hun kernen liever bij de gemeente Molenwaard c.a. hebben aangesloten.

- De gemeente Lingewaal gaat als geheel fuseren met de gemeenten Geldermalsen en Neerijnen. Terwijl een deel van de kernen meer op Leerdam is georiënteerd.

- De piepkleine gemeente (qua inwonertal) Haarlemmerliede en Spaarnwoude heeft herindeling enkele decennia kunnen tegenhouden. Tot zij er recentelijk toch aan moest geloven. Uiteindelijk heeft zij besloten als geheel te fuseren met de gemeente Haarlemmermeer. Dat ligt deels voor de hand omdat hoofdplaats Halfweg al sinds jaar en dag een tweelingdorp vormt met het Haarlemmermerse dorp Zwanenburg. Het dorp Spaarndam echter, is al sinds jaar en dag een tweelingdorp met het Haarlemse Spaarndam-West. Overgang van Spaarndam naar de gemeente Haarlem had ons dan ook logischer geleken. Dit in feite ene dorp blijft nu in 2 gemeenten liggen...

- De gemeente Nuth gaat in 2019 samen met de gemeenten Onderbanken en Schinnen. Maar de inwoners van de Nuthse kern Schimmert voelen zich meer verbonden met de gemeenten Beek, Meerssen en Valkenburg aan de Geul, en zouden zich dus liever daarbij aansluiten. Zie ook de petitie van inwoners van Schimmert.

Ambtelijke fusie

Een stap minder vergaand dan een herindeling (bestuurlijke fusie) is een ambtelijke fusie (d.w.z. de gemeentelijke organisaties fuseren maar de gemeenten als zodanig - nog - niet). De volgende ambtelijke fusies zijn actueel:
- Blaricum, Eemnes en Laren (BEL-combinatie) (sinds 2008);
- Dinkelland en Tubbergen ('Noaberkracht') (sinds 2013);
- Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk (BAR) (sinds 2014);
- Cuijk, Grave, en Mill en Sint Hubert (CGM) (sinds 2014);
- Alphen-Chaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen (ABG) (sinds 2016);
- Zaltbommel en Maasdriel (sinds 2016);
- Boxtel en Sint-Michielsgestel (sinds 2016);
- Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne (vermoedelijk per 2017);
- Lisse, Hillegom en Teylingen (per 2017);
- Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo (BUCH-gemeenten) (per 2017);
- Ommen en Hardenberg. Hardenberg wilde anno eind 2016 de mogelijkheden voor fusie met Ommen onderzoeken, maar voor Ommen was dat niet bespreekbaar.
- Houten en Wijk bij Duurstede (per 2018).
- Duiven en Westervoort (per 2018).
- Zandvoort en Haarlem (per 2018).

Zie ook:
- Landelijk Kennisplatform Ambtelijkefusie.nl, online community met als doel het delen van de aanwezige kennis en ervaring op het vlak van ambtelijke fusie.

- Artikel over actuele ambtelijke fusies 1. - Artikel over actuele ambtelijke fusies 2.

- Voor- en nadelen van een ambtelijke fusie, door adviseur Cees Rootjes.

- In het artikel 'Voor- en nadelen van ambtelijke fusie' licht prof. dr. Arno Korsten het concept van het door hem en anderen bedachte SETA-concept toe (= 'Samen en Toch Apart').

- Hoogleraar Friso de Zeeuw vindt ambtelijke fusies een 'laffe schijnoplossing'. Onder de link lees je zijn motivaties voor deze stelling.

Uitvoerige achtergrondinformatie over alle gemeentelijke herindelingen en grenscorrecties, zowel toekomstige als in het verleden tot stand gekomen, vind je op de site Metatopos van Paul Klein.

Reacties

(4)

Bij het onderdeel ambtelijke fusie ontbreekt de ambtelijke fusie tussen de gemeenten Cuijk, Grave en Mill en Sint Hubert per 1-1-2014 (formeel is de GR ingegaan op 1-10-2013 met het oog op diverse noodzakelijke voorberedingsbeslissingen).

Dank voor uw melding! Die hadden we nog niet 'gespot'. Ik heb hem toegevoegd.

Er is al een aantal jaren een Ambtelijke fusie tussen Gemeente Ommen en gemeente Hardenberg

Dank! Die heb ik ook gemist. Ik heb hem erbij gezet.

Reactie toevoegen