Gemeentelijke herindelingen: overzicht

hollands_kroon_kaart_met_de_oude_gemeenten_kopie.jpg

Jaarlijks fuseert een aantal kleine gemeenten tot grotere gemeenten om de toenemende en complexere taken aan te blijven kunnen. Zo is in 2012 de nieuwe gemeente Hollands Kroon ontstaan uit de gemeenten Anna Paulowna, Niedorp, Wieringen en Wieringermeer.

Jaarlijks fuseert een aantal kleine gemeenten tot grotere gemeenten om de toenemende en complexere taken aan te blijven kunnen. Zo is in 2012 de nieuwe gemeente Hollands Kroon ontstaan uit de gemeenten Anna Paulowna, Niedorp, Wieringen en Wieringermeer.

Heronder vindt u een overzicht van de gemeentelijke herindelingen van de afgelopen jaren, en van (beoogde) herindelingen in de komende jaren.

Per 1 januari 2011 is het aantal gemeenten door herindeling gedaald van 430 naar 418. Het betreft de volgende herindelingen:
- (UT) Breukelen, Loenen en Maarssen > Stichtse Vecht.
- (UT) Abcoude > De Ronde Venen.
- (NB) Lith > Oss.
- (NH) Andijk en Wervershoof > Medemblik.
- (FR) Bolsward, Nijefurd, Sneek, Wûnseradiel en Wymbritseradiel > Súdwest-Fryslân.
- (LB) Eijsden en Margraten > Eijsden-Margraten.
- (ZH) Bodegraven en Reeuwijk > Bodegraven-Reeuwijk.

Per 1-1-2012 heeft de volgende herindeling plaatsgevonden:
- (NH) Anna Paulowna, Niedorp, Wieringen en Wieringermeer > Hollands Kroon.

Per 1-1-2013 hebben de vogende herindelingen plaatsgevonden:
- (NH) Harenkarspel en Zijpe > Schagen.
- (ZH) Dirksland, Goedereede, Middelharnis en Oostflakkee > Goeree-Overflakkee.
- (ZH) Graafstroom, Liesveld en Nieuw-Lekkerland > Molenwaard.

Per 1-1-2014 hebben de volgende herindelingen plaatsgevonden:
- (FR) Gaasterlân-Sleat, Lemsterland en Skarsterlân > De Fryske Marren.
- (FR) Opheffing gemeente Boarnsterhim. Deze is verdeeld over meerdere omliggende gemeenten, namelijk de gemeenten LeeuwardenHeerenveenSúdwest-Fryslân en De Fryske Marren. Deze laatste gemeente is tegelijkertijd met de opheffing van de gemeente Boarnsterhim ontstaan.
- (ZH) Boskoop en Rijnwoude > Alphen aan den Rijn.
Kaart met alle gemeenten, met links naar de gemeentesites.

Per 1-1-2015 hebben de volgende herindelingen plaatsgevonden:
- (ZH) Bergambacht, Nederlek, Ouderkerk, Schoonhoven en Vlist > Krimpenerwaard.
- (NH) Schermer en Graft-De Rijp > Alkmaar.
- (NB) Maasdonk: deels over naar de gemeente 's-Hertogenbosch (= Nuland en Vinkel), deels naar de gemeente Oss (= Geffen).
- (GL) Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek > Berg en Dal.
- (ZH) Bernisse en Spijkenisse > Nissewaard.

Per 1-1-2016 hebben de volgende herindelingen plaatsgevonden:
- Bussum, Naarden en Muiden > Gooise Meren.
- Edam-Volendam en Zeevang > Edam-Volendam.
- Per 1-1-2016 zijn er nog 390 gemeenten.

Per 1-1-2017:
- Schijndel, Sint-Oedenrode en Veghel > Meierijstad.

Per 1-1-2018:
- Leerdam, Vianen en Zederik > Vijfheerenlanden (wordt wellicht uitgesteld naar 2019).
- Bellingwedde en Vlagtwedde > Westerwolde.
- Hoogezand-Sappemeer, Menterwolde en Slochteren > Midden-Groningen.
- Het Bildt, Franekeradereel, Menameradiel en een deel van Littenseradiel > Waadhoeke.
- Littenseradiel wordt opgeheven en over 3 omliggende gemeenten verdeeld (Leeuwarden, Waadhoeke en Súdwest-Fryslân).
- Rijnwaarden en Zevenaar > Zevenaar.
- De gemeente Ten Boer wordt opgeheven en toegevoegd aan de gemeente Groningen.

Per 1-1-2019:

- Aalburg, Werkendam en Woudrichem.

- Molenwaard en Giessenlanden.

- Geldermalsen, Neerijnen en Lingewaal (d.w.z. in oktober 2016 hebben de gemeenteraden de intentie uitgesproken om deze gemeenten te laten samengaan. Het definitieve besluit valt in oktober 2017).

- Grootegast, Leek, Marum en Zuidhorn.

- Vanaf 2013 is onderzoek gedaan naar een mogelijke gemeente Hoogeland/Eemsdelta (Bedum, De Marne, Winsum, Eemsmond, Delfzijl, Appingedam en Loppersum). Dit is vooralsnog niet gelukt. Daarom wordt anno 2016 vooralsnog ingezet op 2 gemeenten, zijnde de eerste 4 resp. de laatste 3 in het hiervoor vermelde rijtje, waarbij de mogelijkheid van 1 gemeente alsnog wordt open gehouden. Jaar van ingang zal vermoedelijk 2019 zijn.

- Haarlemmermeer en 'Haarlemmerliede en Spaarnwoude'.

- Onderbanken, Schinnen en Nuth.

Per 1-1-2020:

- Binnenmaas, Cromstrijen, Korendijk, Oud-Beijerland en Strijen > Hoeksche Waard.

Waarschijnlijk:

- Uden en Landerd (met evt. nog Bernheze).

Nog onzeker:

- Noordwijk en Noordwijkerhout onderzoeken anno 2017 intensievere vormen van samenwerking, wat evt. zou kunnen leiden tot (ambtelijke) fusie.

- Drechterland, Enkhuizen, Hoorn en Stede Broec.

- Waddinxveen en Gouda.

- Weesp, Wijdemeren en Stichtse Vecht.

Afgeblazen:

- Bergen, Gennep en Mook en Middelaar > Maasduinen.

- Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg.

Opsplitsing

Doorgaans gaan gemeenten als geheel op in een nieuwe fusiegemeente. Maar gemeenten die vaak zelf zijn ontstaan uit een eerdere 'fusieronde', grijpen de gelegenheid soms aan om te bezien of de gemeente bij een volgende herindelingsronde wellcht niet beter gesplitst kan worden, en over verschillende, al dan niet nieuwe fusiegemeenten, kan worden verdeeld. Dit doorgaans op grond van landschappelijke, maatschappelijke en/of economische overeenkomsten tussen de desbetreffende gebieden. Zo is de gemeente Boarnsterhim in 2014 verdeeld over 4 omliggende gemeenten, is de gemeente Maasdonk in 2015 gesplitst over 2 omliggende gemeenten, en wordt de gemeente Littenseradiel in 2018 verdeeld over 3 omliggende gemeenten.

Vaak gaat aan een besluit tot herindeling een onderzoek naar het minder ingrijpende 'samenwerken' met omliggende gemeenten vooraf. Maar onderzoekscommissies concluderen vrijwel altijd dat het begrijpelijke gevoel van niet willen herindelen maar wel willen samenwerken, geen duurzame en efficiënte oplossing is. Samenwerkingsverbanden creëren een extra bestuurslaag waar eigenlijk niemand voorstander van is, zijn democratisch minder effectief en (kunnen) leiden tot stroperigheid. Vandaar dat men in een volgende ronde vaak alsnog besluit tot herindeling. Maar samenwerken doe je als gehele gemeente. Daarom oriënteert men zich als gemeente op samenwerking met omliggende gemeenten. De volgende stap is dan vaak dat men dat omzet in herindelingsopties met diezelfde gemeenten. Met welke gemeente gaat gemeente A fuseren? Dat is hét momentum om de eventuele wenselijkheid van een opsplitsing te onderzoeken en aan de opties toe te voegen. Vreemd genoeg wordt dat vaak 'vergeten', terwijl het wel onder de bevolking leeft. Voorbeelden:

- De gemeente Zederik gaat in 2018 fuseren met de gemeenten Leerdam en Vianen tot de gemeente Vijfheerenlanden. Terwijl een deel van de kernen van deze gemeente (die zelf in 1986 uit fusie van een 7-tal dorpsgemeentetjes is ontstaan) georiënteerd is op Leerdam e.o., en een ander deel op de Alblasserwaard. Die inwoners zouden zich met hun kernen liever bij de gemeente Molenwaard c.a. hebben aangesloten.

- De gemeente Lingewaal oriënteert zich, na een eerder onderzoek naar samenwerking, nu op herindeling met de gemeenten Geldermalsen en Neerijnen. Terwijl een deel van de kernen meer op Leerdam is georiënteerd.

- De gemeente Haaren oriënteerde zich op herindeling met omliggende gemeenten. Terwijl de inwoners van Haaren zich meer thuisvoelen bij de gemeente Oisterwijk, en de inwoners van Esch bij Boxtel. De uitkomst van de bestuurlijke toekomst-oriëntatie van de gemeente Haaren is anno zomer 2016 nog niet duidelijk.

- De piepkleine gemeente (qua inwonertal) Haarlemmerliede en Spaarnwoude heeft herindeling enkele decennia kunnen tegenhouden. Tot zij er recentelijk toch aan moest geloven. Uiteindelijk heeft zij besloten als geheel te fuseren met de gemeente Haarlemmermeer. Dat ligt deels voor de hand omdat hoofdplaats Halfweg al sinds jaar en dag een tweelingdorp vormt het Haarlemmermerse dorp Zswanenburg. Het dorp Spaarndam echter, is al sinds jaar en dag een tweelingdorp met het Haarlemse Spaarndam-West. Overgang van Spaarndam naar de gemeente Haarlem had ons dan ook logischer geleken. Dit in feite ene dorp blijft nu in 2 gemeenten liggen...

- De gemeente Nuth gaat in 2019 samen met de gemeenten Onderbanken en Schinnen. Maar de inwoners van de Nuthse kern Schimmert voelen zich meer verbonden met de gemeenten Beek, Meerssen en Valkenburg aan de Geul, en zouden zich dus liever daarbij aansluiten. Zie ook de petitie van inwoners van Schimmert.

Ambtelijke fusie

Een stap minder vergaand dan een herindeling (bestuurlijke fusie) is een ambtelijke fusie (d.w.z. de gemeentelijke organisaties fuseren maar de gemeenten als zodanig - nog - niet). De volgende ambtelijke fusies zijn actueel:
- Dinkelland en Tubbergen (sinds 2013);
- Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk (sinds 2014);
- Alphen-Chaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen (ABG) (sinds 2016);
- Zaltbommel en Maasdriel (sinds 2016);
- Boxtel en Sint-Michielsgestel (sinds 2016);
- Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne (vermoedelijk per 2017);
- Lisse, Hillegom en Teylingen (per 2017);
- Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo (BUCH-gemeenten) (per 2017);
- Dantumadiel, Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland c.a. (per 2017).
- Artikel over actuele ambtelijke fusies 1. - Artikel over actuele ambtelijke fusies 2.
Zie ook:
- Landelijk Kennisplatform Ambtelijkefusie.nl, online community met als doel het delen van de aanwezige kennis en ervaring op het vlak van ambtelijke fusie.

Uitvoerige achtergrondinformatie over alle gemeentelijke herindelingen en grenscorrecties, zowel toekomstige als in het verleden tot stand gekomen, vind je op de site Metatopos van Paul Klein.

Reactie toevoegen